آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
دانشگاه فرهنگیان، به عنوان تنها متولی رسمی تربیت معلم در ایران، همواره در کانون توجه نظام آموزشی کشور بوده است. این دانشگاه که در سال ۱۳۹۱ احیا شد، مسئولیت خطیر تربیت نسل آینده معلمان کشور را بر عهده دارد. امروز رجبعلی برزویی، رئیس این دانشگاه، در نشستی خبری با اصحاب رسانه، از تحولات اساسی در این نهاد آموزشی پرده برداشت و چالشها و دستاوردهای دو سال اخیر را تشریح کرد. برزویی در ابتدای سخنان خود با تبریک روز مهندس و روز امور تربیتی، برای سلامتی مقام معظم رهبری دعا کرد و ابراز امیدواری نمود که کشور از شرایط فعلی با سلامت و موفقیت عبور کند. او سپس با اشاره به سابقه ۳۲ ساله خود در آموزش عالی، گفت: "هیچ مجموعهای را مقدستر و در عین حال سختتر از دانشگاه فرهنگیان ندیدهام. این دانشگاه محل تربیت نسل آینده کشور است و اگر درست عمل کند، آینده کشور تضمین خواهد شد." یکی از مهمترین بخشهای این نشست، ارائه تصویری شفاف از وضعیت بحرانی زیرساختهای دانشگاه در ابتدای کار بود. برزویی با صراحت از کلاسهای کانکسی، خوابگاههای غیراستاندارد و اتاقهای ۴۰ نفره سخن گفت و نسبت هیئت علمی به دانشجو را در برخی استانها "یک به ۱۲۰" توصیف کرد. این آمارها نشاندهنده عمق چالشهایی بود که دانشگاه با آن مواجه بوده است. اما خبر خوش این نشست، اعلام جهش تاریخی بودجه عمرانی دانشگاه بود. برزویی از افزایش بودجه از حدود ۱۵۰ میلیارد تومان به ۲.۵ همت (۲۵۰۰ میلیارد تومان) خبر داد. این رشد ۲۵ برابری، نویدبخش تحولی عظیم در زیرساختهای آموزشی و رفاهی دانشگاه است. به گفته وی، مجوز ساخت ۱۷ خوابگاه جدید در ۱۶ استان صادر شده و در دو سال آینده، استاندارد اتاقهای ششنفره محقق خواهد شد. اصلاح ساختار دانشگاه از پردیسمحوری به دانشگاه استانی، یکی دیگر از اقدامات مهمی بود که برزویی به آن اشاره کرد. او از اخذ نزدیک به ۲۰۰۰ پست سازمانی برای این منظور خبر داد و گفت: "هر دانشگاه استانی دارای سه دانشکده و چندین گروه آموزشی خواهد بود." این تغییر ساختار میتواند به تمرکززدایی و ارتقای کیفیت آموزش در استانها کمک کند.
در حوزه جذب هیئت علمی نیز اقدامات قابل توجهی صورت گرفته است. برزویی از تشکیل هیئت مرکزی جذب اختصاصی دانشگاه فرهنگیان خبر داد و گفت: "انتخاب استاد در این دانشگاه با سایر دانشگاهها متفاوت است." وی از جذب بیش از ۱۶۰۰ عضو هیئت علمی فعال خبر داد و اعلام کرد که این تعداد در سال آینده افزایش خواهد یافت. نکته جالب توجه دیگر، پذیرش دانشجویان مستعد خارج از کنکور در حوزههای قرآنی، ورزشی و فرهنگی بود. برزویی گفت: "حدود ۱۵۰۰ نفر از این مسیر جذب شدند که میتوانند معلمان بسیار اثرگذاری باشند." همچنین از راهاندازی آزمایشگاههای هوشمند و شبیهساز علوم پایه خبر داد و دانشگاه فرهنگیان را "نخستین دانشگاه کشور در این حوزه" معرفی کرد. در پایان، برزویی با اشاره به نقشآفرینی فعال دانشجومعلمان در عرصه رسانه، از دانشجویان رسانه دانشگاه تقدیر کرد و گفت: "در وقایع اخیر، کنشگرانی فعال و مثبت بودند و تولیدات قابل توجهی ارائه کردند." او همچنین اعلام کرد که دانشگاه فرهنگیان در مهر سال آینده به عنوان "مرجعیت علمی تعلیم و تربیت ایران و جهان اسلام" معرفی خواهد شد و کنگره بینالمللی تعلیم و تربیت با حضور کشورهای اسلامی برگزار میشود.
دانشگاه فرهنگیان به مثابه "قلب نظام تعلیم و تربیت"
تأکید برزویی بر "مقدسترین نهاد" بودن دانشگاه فرهنگیان، صرفاً یک ادعای تبلیغاتی نیست، بلکه ریشه در تحلیل عمیق نقش این دانشگاه در نظام آموزشی کشور دارد. معلمان، به عنوان خطمقدم تحقق اهداف آموزشی و تربیتی، مستقیماً توسط این دانشگاه تربیت میشوند. کیفیت آموزش در مدارس، به طور مستقیم به کیفیت تربیت معلم در دانشگاه فرهنگیان وابسته است. اگر نگاه سیستمی به آموزشوپرورش داشته باشیم، دانشگاه فرهنگیان نقش "ورودی سیستم" را ایفا میکند. هر گونه ضعف در این ورودی، به کل سیستم آسیب میزند و اصلاح آن را پرهزینه و دشوار میسازد. به همین دلیل، سرمایهگذاری بر روی این دانشگاه، در واقع سرمایهگذاری بر روی آینده کشور است. سخنان برزویی درباره گرهخوردن آینده کشور به عملکرد این دانشگاه، بیانگر همین نگاه راهبردی است. در دهههای اخیر، تربیت معلم در ایران دچار فراز و فرودهای بسیاری شده است. انحلال مراکز تربیت معلم در مقطعی، خلأ بزرگی در نظام آموزشی ایجاد کرد. احیای دانشگاه فرهنگیان در سال ۱۳۹۱ گامی در جهت جبران این خلأ بود، اما بدون زیرساختهای لازم، این احیا ناقص باقی ماند. اکنون به نظر میرسد با جهش بودجهای و اصلاحات ساختاری، فصل جدیدی در تاریخ این دانشگاه آغاز شده است.
از بحران کانکس تا جهش ۲۵ برابری بودجه
آمارهایی که برزویی درباره وضعیت زیرساختی دانشگاه ارائه داد، تصویری نگرانکننده از عمق بحران را نشان میدهد. کلاسهای کانکسی، خوابگاههای غیراستاندارد و اتاقهای ۴۰ نفره، نه تنها با شأن یک دانشگاه معتبر همخوانی ندارد، بلکه بر کیفیت آموزش و روحیه دانشجویان نیز تأثیر منفی میگذارد. نسبت هیئت علمی به دانشجو "یک به ۱۲۰" در برخی استانها نیز فاجعهبار است و عملاً امکان تربیت با کیفیت را سلب میکند. در چنین شرایطی، افزایش بودجه عمرانی از ۱۵۰ میلیارد تومان به ۲.۵ همت، یک "شوک مثبت" به سیستم محسوب میشود. این افزایش ۲۵ برابری، اگر به درستی هزینه شود، میتواند زیرساختهای دانشگاه را در مدت کوتاهی متحول کند. ساخت ۱۷ خوابگاه در ۱۶ استان و مجوز ساخت ۱۱۷ هزار متر مربع، نویدبخش این تحول است. اما نکته مهم، "کیفیت" این ساختوسازهاست. برزویی از هدفگذاری برای رسیدن به استاندارد اتاقهای ششنفره در دو سال آینده سخن گفت. این استاندارد، اگرچه با ایدهآلها فاصله دارد، اما نسبت به وضعیت فعلی جهش بزرگی محسوب میشود. همچنین وعده ساخت ۳۱ دانشگاه مدرن استانی طی پنج سال، چشمانداز بلندمدتی را ترسیم میکند.
از پردیسمحوری به دانشگاه استانی
یکی از مهمترین اصلاحات ساختاری که برزویی به آن اشاره کرد، تغییر ساختار دانشگاه از "پردیسمحوری" به "دانشگاه استانی" است. در مدل پردیسمحوری، تمرکز تصمیمگیری در مرکز بود و استانها از استقلال چندانی برخوردار نبودند. این مدل، به ویژه در کشوری با تنوع فرهنگی و جغرافیایی مانند ایران، کارآمد نیست. در مدل جدید، هر استان دارای یک "دانشگاه فرهنگیان" مستقل با ساختار دانشکدهای خواهد بود. این استقلال، به استانها اجازه میدهد تا بر اساس نیازهای بومی و منطقهای خود، برنامههای آموزشی و تربیتی را طراحی و اجرا کنند. اخذ نزدیک به ۲۰۰۰ پست سازمانی برای این منظور، نشاندهنده عزم جدی برای اجرای این طرح است. با این حال، تمرکززدایی همیشه با چالشهایی همراه است. تضمین کیفیت در سطح استانها، جلوگیری از موازیکاری و ایجاد هماهنگی میان دانشگاههای استانی، از جمله این چالشهاست. موفقیت این طرح به توانایی دانشگاه در طراحی یک "نظام تضمین کیفیت" قوی و کارآمد بستگی دارد.
جذب نخبگان و صلاحیت حرفهای معلمی
افزایش تعداد هیئت علمی از ۱۶۰۰ نفر و جذب نخبگان از مسیرهای خارج از کنکور، نشاندهنده توجه به "کیفیت" نیروی انسانی است. برزویی به درستی اشاره کرد که "انتخاب استاد در این دانشگاه با سایر دانشگاهها متفاوت است." استاد دانشگاه فرهنگیان، نه فقط یک متخصص علمی، بلکه یک "الگوی تربیتی" برای دانشجومعلمان است. یکی از مهمترین خبرهای این نشست، اجباری شدن "گواهینامه صلاحیت حرفهای معلمی" از سال آینده بود. بر اساس این طرح، همه معلمان علاوه بر آموزشهای دانشگاهی، باید این گواهینامه را دریافت کنند. این نظام جامع صلاحیت معلم، میتواند تضمینکننده کیفیت ورود به حرفه معلمی باشد. راهاندازی آزمایشگاههای هوشمند و شبیهساز علوم پایه نیز گامی در جهت بهروزرسانی روشهای آموزشی است. برزویی با افتخار اعلام کرد که دانشگاه فرهنگیان "نخستین دانشگاه کشور" در این حوزه است. استفاده از فناوریهای نوین در آموزش معلمان، میتواند تحولی در کیفیت تدریس آنها در آینده ایجاد کند.