آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
صدای انفجارهایی امروز در آسمان خرمآباد پیچید و نگرانی و پرسشهایی را در میان شهروندان ایجاد کرد. بسیاری از مردم با شنیدن این صداها که در نقاط مختلف شهر به گوش میرسید، نگران وقوع حادثهای ناگوار شدند. اما خیلی زود، مقامات رسمی استان لرستان برای شفافسازی و رفع نگرانیها وارد عمل شدند. روابط عمومی سپاه حضرت ابوالفضل استان لرستان با انتشار اطلاعیهای، منشأ این صداها را اعلام کرد. بر اساس این اطلاعیه رسمی، صدای انفجارهای شنیده شده در شهر خرمآباد، مربوط به اجرای عملیات خنثیسازی و انفجار کنترلشده مهمات است.
این مهمات، برجایمانده از جنگ ۱۲روزه با گروههای تروریستی در مناطق غربی کشور عنوان شده است که در پادگان امام علی نگهداری میشدند. سپاه لرستان تأکید کرد که این اقدامات در چارچوب برنامههای از پیش پیشبینیشده و با هدف افزایش ایمنی و پاکسازی کامل منطقه انجام شده است. به عبارت دیگر، این یک عملیات برنامهریزی شده ایمنیسازی بوده، نه یک حادثه غیرمنتظره. عملیات جمعآوری، خنثیسازی و نابودی این مهمات توسط تیمهای تخصصی و مجرب انجام شده و تمامی مراحل به شکل کاملاً ایمن، منظم و تحت کنترل صورت گرفته است. مقامات سپاه لرستان همچنین اطمینان دادند که این عملیات هیچگونه تهدید یا خطری برای مناطق اطراف و شهروندان نداشته و تمامی تمهیدات لازم برای ایمنی کامل اندیشیده شده بود. در پایان این اطلاعیه، از همکاری و آرامش مردم قدردانی شد و تأکید گردید که چنین اقداماتی صرفاً جنبه ایمنی و پیشگیرانه دارد و جای هیچ نگرانی برای شهروندان وجود ندارد.
ضرورت و اهمیت عملیات امحای مهمات برجا مانده از درگیریها
پس از هر درگیری نظامی گسترده، یکی از مهمترین و خطرناکترین چالشهای باقیمانده، مهمات استفاده نشده، منفجر نشده یا رها شده در منطقه است. این مهمات (شامل خمپاره، نارنجک، مواد منفجره و...) میتوانند برای ماهها و سالها در محل باقی بمانند و تهدیدی مرگبار برای نیروهای خودی، غیرنظامیان و حتی محیط زیست باشند. عملیات امحا (نابودی) کنترلشده این مهمات، یک ماموریت استاندارد و ضروری پس از جنگ است. هدف، پاکسازی دائمی منطقه از خطر انفجارهای تصادفی، جلوگیری از دسترسی افراد غیرمجاز (از جمله کودکان) به این مواد و بازگرداندن امنیت کامل به محل است. انجام این کار در پادگانهای نظامی که امکانات و کنترل کافی وجود دارد، ایمنترین روش است.
فرآیند فنی «انفجار کنترلشده» و ملاحظات ایمنی
«انفجار کنترلشده» یک روش تخصصی و علمی برای نابودی مواد منفجره است. در این روش، مواد منفجره باقیمانده در یک محفظه یا گودال ویژه جمعآوری میشوند. سپس توسط متخصصان خنثیساز (EOD)، با استفاده از مواد منفجره کمتوان یا چاشنیهای از راه دور، در یک زمان و مکان از پیش تعیین شده منفجر میگردند. تمامی محاسبات از جمله مقدار مواد، فاصله ایمن، جهت انفجار و اثرات موج انفجار از قبل انجام میشود. منطقه اطراف تخلیه و مسدود میشود و تجهیزات ویژه برای جذب صدا و پرتابهها ممکن است استفاده شود. اعلام اینکه این کار توسط «تیمهای تخصصی و مجرب» انجام شده، تأکید بر رعایت همین پروتکلهای سختگیرانه بینالمللی است.
ارتباط با «جنگ ۱۲روزه» و پیام امنیتی-تبلیغاتی
اشاره مستقیم به منشأ مهمات به عنوان «برجایمانده از جنگ ۱۲روزه» حاوی چند پیام است:
- اولاً، شفافسازی میکند که این مواد مرتبط با یک درگیری خارجی اخیر است، نه مسئله داخلی یا اختلاف محلی.
- ثانیاً، به صورت غیرمستقیم بر گستردگی و شدت آن درگیری صحه میگذارد که حجم مهمات باقیمانده نیازمند عملیات امحای جداگانه شده است.
- ثالثاً، نشان میدهد که دستگاههای امنیتی پس از جنگ نیز مشغول پاکسازی پیامدهای آن هستند که بیانگر تداوم مسئولیتپذیری و نظم است.
این شفافیت میتواند برای جلوگیری از شایعات در فضای مجازی که ممکن است آن را به حوادث امنیتی داخلی مرتبط کنند، مفید باشد.
مدیریت ارتباطات بحران و واکنش به موقع
واکنش سریع و انتشار اطلاعیه توسط روابط عمومی سپاه لرستان، نمونۀ خوبی از مدیریت ارتباطات بحران است. هنگامی که یک رویداد غیرعادی (مانند صدای انفجار) توجه عمومی را جلب میکند و ممکن است باعث نگرانی یا شایعه شود، بهترین راهکار، ارائه توضیح رسمی، سریع و شفاف از سوی یک مرجع معتبر است. اطلاعیه با ذکر جزئیات کافی (مکان: پادگان امام علی، علت: مهمات جنگ ۱۲روزه، روش: انفجار کنترلشده) و تأکید بر ایمنی، به سرعت باعث کاهش نگرانی و پاسخ به کنجکاوی عمومی میشود. قدردانی از آرامش مردم نیز تکنیکی برای تقویت این آرامش و ایجاد حس مشارکت است.
ملاحظات روانی اجتماعی و لزوم شفافیت برای آرامش عمومی
اگرچه از نظر فنی این عملیات کاملاً ایمن اعلام شده، اما تأثیر روانی صدای انفجار بر شهروندانی که ممکن است خاطره ناخوشایندی از جنگ یا ناامنی داشته باشند، قابل توجه است. برای این گروه، چنین صداهایی میتواند باعث اضطراب و احیای خاطرات منفی شود. اطلاعیه رسمی با تأکید بر جنبه «پیشگیرانه» و «ایمنیسازی» عملیات، سعی دارد این رویداد را نه به عنوان یک «تهدید جدید»، بلکه به عنوان «پایان یک تهدید قدیمی» و گامی به سوی امنیت بیشتر بازتعریف کند. این پیامرسانی اگر به موقع و قاطع باشد، میتواند به جای ترس، احساس اطمینان ایجاد کند که نهادهای مسئول، محیط زندگی آنها را از باقیماندههای خطرناک گذشته پاکسازی میکنند.