آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
تصویری که دیروز در فضای مجازی منتشر شد، قلب همه دوستداران سینما و تئاتر ایران را به درد آورد. تصویر عنایت بخشی، بازیگر پیشکسوت و محبوب سینما و تلویزیون، بر روی تخت بخش مراقبتهای ویژه یک بیمارستان در تهران. این تصویر را بهرنگ علوی، بازیگر و همکار او در فیلم سینمایی «شاه نقش»، در صفحه اینستاگرام خود منتشر کرد تا شاید صدایی برای هنرمندی باشد که سالها صدای شخصیتهای ماندگار بود. عکسی که سکوت سنگین مسئولان را فریاد میزد. عنایت بخشی، این چهره آشنا و دوستداشتنی که خاطره بازی در آثاری چون «سگکشی»، «روز واقعه»، «امام علی» و «آقای هالو» را در ذهن نسلها ثبت کرده، اکنون در سن ۷۹ سالگی با بیماری دست و پنجه نرم میکند.
شاهد احمدلو، کارگردان فیلم «شاه نقش» که آخرین حضور سینمایی بخشی در همین اثر بود، با تایید خبر، گفت: «آقای بخشی از مدتها قبل درگیر بیماری و مشکلات جسمی بودند و شرایط خوبی نداشتند تا اینکه از حدود یک هفته قبل در بخش مراقبتهای ویژه بستری شدند.» او با انتقاد از مدیران سینمایی افزود: «متأسفانه هیچ پیگیری از سوی مسئولان و مدیران سینمایی و صنفی برای شرایط ایشان صورت نگرفته است.» این بیتوجهی در حالی است که بخشی یکی از بازیگران خوشسابقه و دارنده گواهینامه درجه یک هنری از وزارت ارشاد است. عنایت بخشی، هنرمندی است که زندگی پر فراز و نشیبی داشته. از آغاز بازیگری در ۱۴ سالگی، تا خدمت در نیروی هوایی و تدریس الکترونیک و زبان انگلیسی، و سپس بازگشت دوباره به عشق اولش: هنر بازیگری. او سالها پیش نیز دختر جوانش، بنفشه، را به دلیل یک بیماری نادر از دست داد. حالا در روزهایی که باید در آرامش بازنشستگی به سر برد، در سکوت بیمارستان و دور از انظار عمومی، با عفونت و داروهای سنگین میجنگد. این گزارش مروری است بر زندگی پربار هنری این استاد پیشکسوت و وضعیت کنونی سلامت او.
وضعیت بحرانی سلامت؛ از عفونت تا درمان سنگین
بر اساس گزارش شاهد احمدلو، کارگردانی که به تازگی از بخش آیسییو دیدن کرده، وضعیت سلامت عنایت بخشی از مدتی قبل رو به وخامت گذاشته بود. این شرایط تا جایی پیش رفت که حدود یک هفته پیش (در نیمه دوم آذرماه) نیاز به بستری در بخش مراقبتهای ویژه (ICU) پیدا کرد. علت اصلی بستری، یک عفونت جدی عنوان شده است. عفونتها به ویژه در سنین بالا میتوانند به سرعت وضعیت بیمار را بحرانی کنند و نیاز به مداخله فوری و درمان با آنتیبیوتیکها یا داروهای سنگین دارند. بستری در ICU نشان میدهد که وضعیت او نیازمند نظارت و مراقبت دائمی و فوقتخصصی بوده است. این خبر در حالی منتشر میشود که بخشی سالها با مشکلات جسمی دست و پنجه نرم میکرد. فشار بیماریهای مزمن، سیستم ایمنی بدن را تضعیف میکند و فرد را در برابر عفونتها آسیبپذیرتر میسازد. نگرانی اصلی، پاسخ بدن او به درمان و کنترل عفونت در این سن است.
واکنش جامعه هنری و انتقاد از سکوت نهادهای متولی
انتشار تصویر بخشی در ICU توسط بهرنگ علوی، یک اقدام نمادین از سوی جامعه هنری بود. این اقدام، فراتر از اطلاعرسانی، یک فریاد اعتراض به بیتوجهی بود. علوی و دیگر همکاران با این کار، مسئولیت پیگیری وضعیت هنرمندان پیشکسوت را به عموم و به نهادهای ذیربط یادآوری کردند. شاهد احمدلو نیز صراحتاً از سکوت و بیتوجهی مسئولان سینمایی، صنفی و مدیران انتقاد کرد. این انتقاد نشاندهنده یک شکاف عمیق و سیستماتیک در حمایت از هنرمندان سالمند و نیازمند است. نهادهایی مانند خانه سینما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، و بنیاد مستضعفان که متولی حمایت از پیشکسوتان هنری هستند، در این مورد خاص فعالانه عمل نکردهاند. این غفلت در حالی رخ داده که عنایت بخشی نه تنها یک چهره مشهور، بلکه دارنده گواهینامه درجه یک هنری (بالاترین درجه) است. این بیتوجهی، پیام ناامیدکنندهای به جامعه هنری و به ویژه هنرمندان جوان میفرستد که ممکن است آینده مشابهی را برای خود تصور کنند.
زندگی و میراث هنری یک استاد پیشکسوت
عنایت بخشی نمونه یک هنرمند چندوجهی و خودساخته است. او بازیگری را به صورت جدی از ۱۴ سالگی در گروه هنری ملی آغاز کرد و زیر نظر استادانی چون حمید سمندریان آموخت. همزمان، تدریس الکترونیک و زبان انگلیسی در نیروی هوایی نشان از استعداد و دانش او در حوزهای غیرهنری دارد. ورود رسمی او به سینما با فیلم «آقای هالو» (۱۳۴۹) به کارگردانی داریوش مهرجویی بود؛ آغازی درخشان که مسیر طولانی و پرثمری را رقم زد. حضورش در شاهکارهایی مانند «سگکشی» (۱۳۸۰) به کارگردانی بهرام بیضایی و «روز واقعه» (۱۳۷۳) به کارگردانی شهرام اسدی، او را به یکی از بازیگران جدی و قابل اعتماد سینمای ایران تبدیل کرد. در تلویزیون نیز با ایفای نقش در مجموعههای تاریخی و پربینندهای چون «امام علی(ع)» و «ولایت عشق» چهرهای آشنا برای عموم مردم شد. آخرین حضور سینمایی او در «شاه نقش» منجر به دریافت دیپلم افتخار بازیگری نقش مکمل مرد از جشنواره فیلم فجر شد؛ نشانهای از تداوم حرفهایگری او حتی در کهنسالی.
تراژدی شخصی؛ از دست دادن فرزند و تابآوری
زندگی شخصی بخشی نیز خالی از الم نبوده است. او سالها پیش، دخترش بنفشه را در ۲۵ سالگی بر اثر بیماری نادر التهاب مغز (آنسفالیت) از دست داد. این فقدان سنگین، میتواند تأثیر عمیقی بر روان و حتی سلامت جسمانی فرد بگذارد. با این وجود، بخشی با تابآوری قابل تحسینی به کار هنری خود ادامه داد. این استمرار، نشان از عشق عمیق او به هنر و تعهد حرفهایاش دارد. او با وجود این مصیبت شخصی، همچنان به خلق شخصیتهای ماندگار پرداخت و حضورش را در عرصه هنر زنده نگه داشت. این جنبه از زندگی او، بر عمق فاجعه بیماری کنونی میافزاید. هنرمندی که برغم ناملایمات زندگی، همیشه با قدرت ایستاده بود، اکنون در بستر بیماری نیازمند حمایت و توجهی است که شایسته سالها خدمت صادقانهاش است.
آینده مبهم و ضرورت تغییر نگرش
وضعیت کنونی عنایت بخشی، آیندهای مبهم را برای این استاد پیشکسوت ترسیم میکند. بهبودی از عفونت در سن بالا و با سابقه بیماری، فرآیندی کند و پرچالش است. حتی در صورت بهبودی نسبی، ممکن است نیاز به مراقبتهای طولانیمدت و توانبخشی داشته باشد. این اتفاق، زنگ خطری جدی برای تمام نهادهای متولی حمایت از هنرمندان است. نیاز به ایجاد صندوق یا نظام حمایتی مستحکم، شفاف و پاسخگو برای هنرمندان پیشکسوت که خارج از تشریفات اداری و رابطهمحوری عمل کند، بیش از هر زمان احساس میشود. حمایت نباید تنها به مراسم تقدیر محدود شود، بلکه باید شامل پوشش درمانی مناسب، مراقبتهای سلامت و حمایت معیشتی در دوران کهنسالی و بیماری باشد. داستان عنایت بخشی، داستان بسیاری از هنرمندان گمنامتر نیز هست. امید است این اتفاق تلخ، زمینهساز بازاندیشی و اقدام عملی در ساختارهای حمایتی شود تا دیگر شاهد بستری شدن یک استاد هنر در سکوت و بیتوجهی نباشیم. هنرمندان، سرمایههای معنوی کشور هستند و حفظ کرامت و سلامت آنان در دوران سالمندی، وظیفهای همگانی است.