آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
فضای مجازی و رسانهای ایران چند روزی است که شاهد واکنشهای گسترده به انتشار بخشی از یک برنامه تلویزیونی شامل تصاویر شاد و رقص هادی چوپان، قهرمان سابق مسترالمپیا، بوده است. این تصاویر در میانه روزهایی پخش شد که جامعه در غم و اعتراض نسبت به حوادث اخیر به سر میبرد. چوپان که با انتشار این تصاویر مورد انتقاد بخشی از مردم قرار گرفته بود، سرانجام در پست اینستاگرامی مفصلی به این موضوع واکنش نشان داد و توضیحاتی ارائه کرد. او در بخشی از این توضیحات تأکید کرد که تصاویر پخش شده از صداوسیما «مربوط به زمان حال نبوده و ماهها پیش ضبط شده است.» چوپان ادعا کرد که از زمان پخش برنامه اطلاعی نداشته و اگر تصمیم با او بود، در چنین شرایط اجتماعی و روحی، اولویتش پخش چنین محتوایی نبود.
قهرمان بدنسازی ایران با عذرخواهی از مردم نوشت: «بدیهی است اگر تصمیم انتشار این برنامه با من بود، در چنین شرایط اجتماعی و روحی، اولویت من نه پخش چنین محتوایی، بلکه احترام به حال جامعه و همراهی با خانوادههای داغدار بود. و بنده بابت پخش در روزی نامناسب و دردآور دخیل نبودم و اطلاعی نداشتم و عذرخواهی میکنم.»
چوپان در ادامه به سکوت خود در قبال حوادث اخیر نیز اشاره کرد و آن را نه از سر بیتفاوتی یا ترس، بلکه ناشی از درک شرایطی دانست که «هر سخن میتواند به سوءبرداشت و هر جمله به آسیب بیشتر منجر شود.»
او در بخش دیگری از پست خود، با لحنی تند به کسانی که به تخریب چهره او پرداختهاند حمله کرد و خود را فردی مستقل از نهادهای حکومتی خواند که همواره در کنار مردم بوده است. چوپان تأکید کرد که در کشور مانده و از آن دفاع کرده است. این اظهارات در حالی مطرح میشود که چوپان در سالهای اخیر به دلیل حضورش در برنامههای صداوسیما و نیز اظهارنظرهایش درباره مسائل اجتماعی، گاهی در مرکز توجه و گاه انتقاد بوده است. واکنش او این بار نشان میدهد که حتی چهرههای نزدیک به رسانه رسمی نیز در فضای ملتهب کنونی، تحت فشار افکار عمومی هستند و میکوشند فاصله خود را با تصمیمات نابه هنگام رسانهای حفظ کنند. متن استوری هادی چوپان بدین شرح است:
بهتر است زمان سکوتم را بشکنم
در روزهای اخیر، برداشتهایی شکل گرفته که سناریو تخریب من به دست
کسانی اتفاق افتاده و برچسبهایی که لایق خودشان است به من متحمل میکنند
که لازم میدانم با احترام و شفافیت نسبت به آنها توضیح دهم.
من صدها بار گفتهام و باز تکرار میکنم
مسئولین برای من عددی نبودند نیستند و من وابسته به هیچ نهاد حکومتی نبودم و نیستم
و همواره تلاش کردم بیمنت جایگاه شخصی فردی و موضع خود را
در کنار مردم و از جنس مردم حفظ کنم.
و همیشه خود را سرپا خیال کردم
نه ادعا داشتم پهلوانم نه ادعا داشتم قهرمانم ولی با ادعا در جهان گفتهام
ایرانی ام و ایرانی زندگی کردم
ومن تمام وجودم را از مردم میدانستم
و میدانم همانطور که تمام سالها در حد توان خودم شادیآور بودم
و هادی چویان متعلق به امسال پارسال چند سال پیش نیست
متعلق به سالها رنج درد تنهایی و تعصب است
متعلق به زمانهاییست که کسانی بیهویت و فرصتطلب
که از روی بخل حسادت و ناتوانی که امروز موقعیتطلب و وجدان خود را
برای خراب کردن من حراج کردهاند وجود زمانی و مقامی نداشتند
اگر سکوتم بوده، نه از سر بیتفاوتی بوده نه سر ترس و یا همراهی،
بلکه از درک شرایطی بوده که همه رنجیدهدل و شکسته بودند
که هر سخن میتواند به سوءبرداشت
و هر جمله به آسیب بیشتر منجر شود.
و من خارجنشین نیستم که به شکم خوابیده در منفعت
و در مجازی عزیزانم را به جان هم ببینم
من یک نفر از مردم ام و در بین مردم و در کنار مردم و در خاک خودم زندگی کردم و چه در شهرت چه
در افتخار چه در درد چه غم همسایه و کوچهنشین مردم بودم
و خدا را گواه میکنم که هر کدام از این بیوجدانهایی که دست به کمپین تخریب من زدند
جایگاه من و شهرت من را داشتند
مردم که هیچ خاک که هیچ
ناموس و خانواده خود را رها
و در بهترین کشورها زیست میکردند
من حتی شیراز را به تهران ترجیح ندادم
پای کشورم
پای مردمم
پای شهرم
پای پرچمم
ماندم و تن جان سپر هر دشمنی برابر مردم و کشورم میکنم و کردم
همچنین لازم میدانم تاکید کنم
تصاویری که اخیراً از رسانه رسمی پخش شده،
مربوط به زمان حال نبوده
و ماهها پیش ضبط شده است.
بدیهی است اگر تصمیم انتشار این برنامه با من بود،
در چنین شرایط اجتماعی و روحی،
اولویت من نه پخش چنین محتوایی،
بلکه احترام به حال جامعه
و همراهی با خانوادههای داغدار بود.
و بنده از این بابت پخش در روز نامناسب و دردآور دخیل نبودم و اطلاعی نداشتم
و تن و جانم عذرخواهی میکنم
تحلیل محتوای عذرخواهی و ادعای عدم اطلاع
هادی چوپان در عذرخواهی خود، مسئولیت پخش برنامه را به طور کامل از خود سلب کرده و آن را به «تصمیم رسانه رسمی» نسبت داده است. این موضعگیری، تلاشی برای حفظ وجهه مردمی خود و فاصله گرفتن از زمانبندی نامناسب پخش برنامه است. ادعای عدم اطلاع از زمان پخش، اگرچه ممکن است از نظر فنی درست باشد (چون ضبط و پخش اغلب جدا است)، اما این سؤال را ایجاد میکند که آیا یک چهره عمومی نباید درباره محتوایی که با تصویر و نامش منتشر میشود، نظارت یا توافقی داشته باشد؟ این واکنش نشان میدهد که حتی چهرههای مورد حمایت رسانه رسمی نیز وقتی احساس کنند افکار عمومی علیه آنان چرخیده، سریع سعی در تصحیح موضع و بازگشت به دامن مردم دارند.
توجیه سکوت در قبال حوادث و پیام آن
چوپان سکوت خود در روزهای پرتنش را نه ناشی از بیتفاوتی، ترس یا همراهی، بلکه از «درک شرایط» و نگرانی از «سوءبرداشت» عنوان کرده است. این توضیح، در واقع اقرار به فضای به شدت دوقطبی و حساس جامعه است که هر سخنی میتواند علیه گوینده استفاده شود. این موضع، نمایانگر معضل بسیاری از چهرههای عمومی در ایران است: از یک سو فشار برای اعلام موضع، از سوی دیگر ترس از عواقب هرگونه سخن گفتن. چوپان راه میانه «سکوت» را انتخاب کرده که آن هم مورد انتقاد قرار گرفته است. توجیه او نشان میدهد که در شرایط کنونی، حتی سکوت نیز نیاز به توضیح دارد و نمیتواند به عنوان یک موضع بیطرفانه پذیرفته شود.
حمله به منتقدان و تأکید بر استقلال و مردمی بودن
بخش قابل توجهی از پست چوپان به حمله تند به کسانی اختصاص یافته که او را هدف «کمپین تخریب» دانسته است. او آنان را «بیهویت، فرصتطلب، حسود و ناتوان» خوانده که «وجدان خود را حراج کردهاند». این لحن تهاجمی، تلاشی است برای تغییر کانون توجه از انتقادات وارد شده به خود، به سوی انگیزههای منتقدان. همچنین تأکید مکرر بر «مستقل بودن از نهادهای حکومتی» و «در کنار مردم بودن» تلاشی برای خنثی کردن اتهام وابستگی است. او با اشاره به ماندن در ایران و ترجیح ندادن حتی شیراز به تهران، میخواهد وفاداری خود به میهن را به رخ بکشد و منتقدان خارجنشین را به بیوفایی متهم کند.
نقش صداوسیما و بی مسئولیتی رسانه ملی
این ماجرا، نقش و مسئولیت صداوسیما را نیز زیر سؤال برده است. رسانه ملی چرا تصاویر شاد و رقص یک چهره ورزشی را در زمانی پخش میکند که فضای عمومی جامعه آکنده از حزن و اعتراض است؟ آیا این یک اشتباه برنامهریزی ساده بود یا هدف خاصی داشت؟ پخش چنین محتوایی در آن زمان خاص، نه تنها برای چوپان، که برای اعتبار رسانه ملی نیز هزینه داشت و آن را در معرض اتهام «بیاحساسی» یا «تحریک عمدی» قرار داد. این اتفاق نشان میدهد که گاه حتی رسانههای حکومتی نیز در ارزیابی حس جامعه دچار اشتباه میشوند یا منافع کوتاهمدت را بر تصویر بلندمدت خود ترجیح میدهند.
تأثیر بر جایگاه چوپان و درسهایی برای چهرههای عمومی
این اتفاق بدون شک به وجهه مردمی هادی چوپان آسیب زده است، حتی با عذرخواهی او. بخشی از مردم ممکن است عذرخواهی را بپذیرند، اما بخش دیگری ممکن است آن را تاکتیکی برای حفظ محبوبیت بدانند.
برای دیگر چهرههای عمومی نیز این رویداد درسهایی دارد:
- اول، نظارت دقیقتر بر نحوه و زمان استفاده از تصویرشان توسط رسانهها.
- دوم، درک حساسیتهای زمانی در فضای ملتهب اجتماعی.
- سوم، در پیش گرفتن استراتژی ارتباطی شفاف و به موقع، زیرا سکوت همیشه گزینه ایمنی نیست.
در نهایت، این ماجرا تأکیدی است بر قدرت افکار عمومی در عصر فضای مجازی، که میتواند حتی چهرههای به ظاهر تثبیتشده را به پاسخگویی وادارد.