آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به شرایط جنگی کشور و تأثیر آن بر روند تحصیلی دانشآموزان، اعلام کرد که امتحانات نهایی ۱۵ روز بعد از عادی شدن شرایط برگزار خواهد شد و در صورت تداوم جنگ، امتحانات به صورت مجازی برگزار میشود. دکتر علیرضا کاظمی در نشست خبری امروز خود با خبرنگاران گفت: «شرایط به گونهای نیست که کلاسها حضوری باشند. ما نمیتوانیم جان دانشآموزان و معلمان را در شرایط جنگی به خطر بیندازیم.» وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد که برگزاری امتحانات حضوری توسط مدیران مدارس، مستلزم کسب مجوز از ستاد بحران استان و وزارت آموزش و پرورش است و مدیران حق ندارند به صورت مستقل در این زمینه تصمیم بگیرند. کاظمی با اشاره به کیفیت آموزش در شرایط فعلی گفت: «آموزش مجازی و مدرسه تلویزیونی هرچند راهکارهای موقتی و ضروری هستند، اما هرگز جای آموزش حضوری را نمیگیرند. تعلیم و تربیت یک فرآیند حضوری و عاطفی است که در فضای مجازی به طور کامل محقق نمیشود.»
در پاسخ به سوالی درباره آزمونهای هماهنگ کشوری، وزیر آموزش و پرورش اعلام کرد که در شرایط فعلی «آزمونهای هماهنگ کشوری نداریم» و هرگونه آزمون هماهنگ باید با مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش و با رعایت پروتکلهای ایمنی برگزار شود. کاظمی همچنین از تشکیل کارگروهی ویژه در وزارت آموزش و پرورش برای ارزیابی آسیبهای آموزشی جنگ و تدوین برنامه جبرانی برای عقبماندگی تحصیلی دانشآموزان خبر داد. وزیر آموزش و پرورش در ادامه به وضعیت مدارس تخریب شده در حملات هوایی اشاره کرد و گفت: «آمار دقیق مدارس تخریب شده در حال جمعآوری است و به محض اتمام جنگ، بازسازی آنها آغاز خواهد شد.» در این گزارش، جزئیات اظهارات وزیر آموزش و پرورش درباره امتحانات نهایی، وضعیت مدارس در شرایط جنگی و برنامههای جبرانی وزارتخانه را مرور میکنیم.
زمانبندی امتحانات نهایی و برگزاری مجازی در صورت تداوم جنگ
وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر اصل «سلامت دانشآموزان بر هر چیز دیگری مقدم است»، اعلام کرد که امتحانات نهایی ۱۵ روز بعد از عادی شدن شرایط جنگی برگزار خواهد شد. این بازه زمانی ۱۵ روزه با هدف فرصت دادن به دانشآموزان برای آمادگی و همچنین بازگشایی تدریجی مدارس در نظر گرفته شده است. در صورتی که جنگ ادامه یابد و شرایط برای برگزاری آزمونهای حضوری فراهم نباشد، امتحانات به صورت مجازی برگزار خواهد شد. کاظمی در این خصوص گفت: «زیرساختهای لازم برای برگزاری آزمونهای مجازی در بستر شبکه شاد و سامانههای دیگر فراهم شده است و دانشآموزان میتوانند در منزل در آزمونها شرکت کنند.» نکته قابل توجه این است که کیفیت و اعتبار آزمونهای مجازی نسبت به آزمونهای حضوری پایینتر است. احتمال تقلب، مشکلات فنی و عدم امکان نظارت کامل بر فرآیند آزمون از چالشهای جدی این روش است. وزارت آموزش و پرورش برای کاهش این مشکلات، از روشهای مختلفی مانند نرمافزارهای نظارت از راه دور و سوالات تشریحی با پاسخ باز استفاده خواهد کرد.
لزوم کسب مجوز برای برگزاری امتحانات حضوری
یکی از مهمترین نکات اعلام شده توسط وزیر آموزش و پرورش، تأکید بر لزوم کسب مجوز برای برگزاری هرگونه امتحان حضوری است. کاظمی گفت: «مدیران مدارس حق ندارند به صورت مستقل تصمیم بگیرند. برگزاری امتحان حضوری مستلزم کسب مجوز از ستاد بحران استان و وزارت آموزش و پرورش است.» این الزام برای جلوگیری از تصمیمات سلیقهای و حفظ جان دانشآموزان وضع شده است. در شرایط جنگی، وضعیت مناطق مختلف با یکدیگر متفاوت است. برخی استانها ممکن است از درگیریها دور باشند، در حالی که برخی دیگر در خط مقدم حملات هوایی قرار دارند. ستاد بحران استانها با ارزیابی دقیق وضعیت منطقه، مجوز برگزاری آزمون حضوری را صادر میکند. وزیر آموزش و پرورش همچنین از مدیران مدارس خواست که در صورت مشاهده هرگونه خطر (از جمله نزدیکی به مناطق نظامی، نبود پناهگاه مناسب، یا احتمال حملات هوایی)، حتی با وجود مجوز، از برگزاری آزمون حضوری خودداری کنند و موضوع را فوراً به ستاد بحران گزارش دهند. اولویت اصلی، حفظ ایمنی دانشآموزان و کادر آموزشی است.
آموزش مجازی و مدرسه تلویزیونی؛ راهکارهای ضروری اما ناکافی
وزیر آموزش و پرورش با صراحت اعلام کرد که «آموزش مجازی و مدرسه تلویزیونی هرگز جای آموزش حضوری را نمیگیرند.» این اظهارات نشان از آگاهی وزارتخانه از عمق بحران آموزشی در شرایط جنگی دارد. تعلیم و تربیت یک فرآیند چندبعدی است که در آن معلم به عنوان الگو، ارتباط عاطفی با دانشآموز، تعامل همسالان و فضای فیزیکی مدرسه نقش حیاتی دارند. با این حال، در شرایط جنگی و عدم امکان برگزاری کلاسهای حضوری، آموزش مجازی و مدرسه تلویزیونی «تنها راهکار موجود» هستند. وزیر آموزش و پرورش تأکید کرد که کیفیت این نوع آموزشها هر روز در حال بهبود است و معلمان با روشهای نوین تدریس مجازی آشنا شدهاند. «مدرسه تلویزیونی» نیز برنامههای خود را برای پوشش دروس اصلی افزایش داده است. نگرانی اصلی وزارتخانه، دانشآموزانی است که به اینترنت یا تلویزیون دسترسی ندارند. کاظمی گفت: «برای این دانشآموزان، بستههای آموزشی چاپی و لوحهای فشرده محتوا تهیه و از طریق بسیج دانشآموزی و بهورزان توزیع خواهد شد.» با این حال، این روشها نمیتواند جایگزین تعامل دوسویه معلم و دانشآموز شود.
کارگروه جبران عقبماندگی تحصیلی
وزیر آموزش و پرورش از تشکیل کارگروهی ویژه در وزارتخانه برای ارزیابی آسیبهای آموزشی جنگ و تدوین برنامه جبرانی برای عقبماندگی تحصیلی دانشآموزان خبر داد. بر اساس برآوردهای اولیه، میانگین کاهش محتوای آموزشی ارائه شده در مقایسه با سال قبل حدود ۴۰ درصد است. این کارگروه با حضور متخصصان آموزش، روانشناسان و معلمان باتجربه، برنامههایی مانند «تابستان جبرانی»، «کلاسهای فوقبرنامه فشرده» و «آموزش ترکیبی (حضوری و مجازی) در روزهای تعطیل» را طراحی کرده است. کاظمی گفت: «ما نمیگذاریم جنگ، آینده تحصیلی هیچ دانشآموزی را نابود کند. هر دانشآموزی که دچار عقبماندگی شود، حق خود را دریافت خواهد کرد.» یکی از ایدههای مطرح شده در کارگروه، «طرح همیار معلم» است. در این طرح، دانشآموزان پایههای بالاتر (دهم، یازدهم و دوازدهم) به دانشآموزان پایههای پایینتر (هفتم، هشتم و نهم) در یادگیری کمک میکنند و در مقابل، ساعاتی به عنوان فعالیت فوقبرنامه در کارنامه آنها ثبت میشود. همچنین معلمان بازنشسته داوطلب نیز برای تدریس به مناطق محروم اعزام خواهند شد.
وضعیت مدارس تخریب شده و بازسازی پس از جنگ
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به حملات هوایی به برخی مناطق کشور، از تخریب دهها مدرسه در استانهای خوزستان، ایلام، بوشهر و کرمانشاه خبر داد. کاظمی گفت: «آمار دقیق مدارس تخریب شده در حال جمعآوری است و به محض اتمام جنگ، بازسازی آنها با اولویت مدارس مناطق محروم آغاز خواهد شد.» بر اساس گزارشهای اولیه، بیش از ۵۰ مدرسه در استانهای جنوب غربی و غرب کشور به طور کامل تخریب شده و بیش از ۲۰۰ مدرسه دیگر آسیب جزئی تا متوسط دیدهاند. بیشتر این مدارس در شهرها و روستاهای نزدیک به مناطق نظامی و پایگاههای موشکی قرار داشتهاند. وزیر آموزش و پرورش گفت که وزارتخانه برای بازسازی مدارس تخریب شده اعتباراتی را در بودجه سال جاری پیشبینی کرده است و از صندوق ذخیره فرهنگیان و کمکهای مردمی نیز استفاده خواهد شد. در مناطق آسیبدیده، کلاسهای درس موقت (کانکس و چادر) برای ادامه آموزش دانشآموزان برپا شده است. کاظمی در پایان گفت: «ما مدارس را بهتر از قبل بازسازی خواهیم کرد و به هیچ دانشآموزی اجازه نمیدهیم از تحصیل بازبماند.»