آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
با نزدیک شدن به ماههای پایانی سال، موضوع عیدی کارکنان بار دیگر به یکی از اصلیترین دغدغههای معیشتی خانوارها تبدیل شده است؛ دغدغهای که مستقیماً با قدرت خرید نوروزی گره خورده است. در حالی که عیدی کارگران بر اساس فرمول مشخص و وابسته به حداقل دستمزد محاسبه میشود، عیدی کارمندان همچنان به تصمیم دولت و مصوبه هیئت وزیران وابسته مانده است. بر اساس اطلاعات منتشرشده، حداقل عیدی کارگران برای پایان سال ۱۴۰۵ به بیش از ۲۰ میلیون تومان میرسد؛ رقمی که در صورت برخورداری از حداکثر سقف قانونی، از ۳۱ میلیون تومان نیز عبور میکند.
در مقابل، عیدی کارمندان همچنان بهصورت مبلغی ثابت پرداخت میشود؛ شیوهای که در سالهای اخیر با انتقاد گسترده بدنه کارمندی کشور روبهرو بوده است. سال گذشته عیدی کارمندان حدود ۳ میلیون تومان تعیین شد و اگرچه انتظار افزایش آن در سال جاری وجود دارد، اما فاصله چشمگیر با عیدی کارگران همچنان پابرجاست. همین شکاف، باعث شکلگیری مطالبهای گسترده شده و بیش از ده هزار کارمند خواستار اصلاح نظام پرداخت عیدی و نزدیک شدن آن به الگوی کارگری شدهاند. در این میان، زمان پرداخت نیز برای بسیاری از خانوارها اهمیت حیاتی دارد؛ چرا که تأخیر در واریز عیدی، عملاً کارکرد حمایتی آن را کاهش میدهد. طبق روال قانونی، انتظار میرود عیدی کارکنان دولت و کارگران پیش از تعطیلات نوروز و عمدتاً در بازه بهمن تا نیمه اسفند واریز شود.
فرمول شفاف کارگران، تصمیم مبهم کارمندان
عیدی کارگران بر اساس قانون کار و با فرمولی روشن محاسبه میشود که به حداقل دستمزد روزانه وابسته است. این شفافیت، امکان پیشبینی و برنامهریزی مالی را برای خانوارهای کارگری فراهم میکند. در مقابل، عیدی کارمندان تابع تصمیم سالانه دولت است؛ تصمیمی که اغلب دیرهنگام و بدون شاخص مشخص اعلام میشود.
شکاف عددی و اثر معیشتی
تفاوت چندبرابری میان عیدی کارگران و کارمندان، تنها یک اختلاف عددی نیست، بلکه شکافی معیشتی ایجاد میکند. در شرایط تورمی، عیدی نقش جبرانکننده بخشی از هزینههای پایان سال را دارد و هرچه این رقم کوچکتر باشد، اثر حمایتی آن کاهش مییابد. برای بسیاری از کارمندان، عیدی ثابت عملاً پاسخگوی هزینههای پایه نوروز نیست.
مطالبه اصلاح نظام پرداخت
افزایش تعداد کارمندان معترض به شیوه فعلی پرداخت عیدی، نشانهای از فرسایش رضایت شغلی در بخش دولتی است. درخواست نزدیک شدن عیدی کارمندان به الگوی کارگری، به معنای مطالبه عدالت مزدی است، نه امتیاز ویژه. نادیده گرفتن این مطالبه، میتواند شکاف میان بدنه اجرایی و سیاستگذاران را عمیقتر کند.
زمان پرداخت و اثر روانی
پرداخت بهموقع عیدی، نقش مهمی در کاهش فشار روانی پایان سال دارد. تجربه سالهای گذشته نشان میدهد هرگونه تأخیر، باعث افزایش نارضایتی عمومی میشود، حتی اگر مبلغ تغییر نکند. واریز عیدی در بهمن یا اوایل اسفند، بیشترین کارایی اقتصادی و اجتماعی را دارد.
عیدی و قدرت خرید نوروزی
در شرایط افزایش هزینههای زندگی، عیدی دیگر یک پاداش نمادین نیست، بلکه بخشی از سبد معیشت خانوار محسوب میشود. کاهش قدرت خرید، انتظار جامعه از دولت و کارفرمایان را برای تقویت این ابزار حمایتی افزایش داده است. نحوه تعیین و پرداخت عیدی، بهطور مستقیم بر احساس عدالت اقتصادی در جامعه اثر میگذارد.