آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
علیرضا خیرالهی - بر اساس گزارش سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) طی دو سال گذشته دستکم ۳۰۰ مورد قطعی اینترنت به دستور دولتها در بیش از ۵۴ کشور ثبت شده است. روند رو به افزایش قطعی اینترنت توسط دولتها با حداقل ۳۰۰ مورد ثبت شده در بیش از ۵۴ کشور طی دو سال اخیر نگرانیهای تازهای را در سازمان ملل درباره تهدید خاموشیهای دیجیتال برای آزادی بیان، دسترسی به اطلاعات و حقوق بشر برانگیخته است. یونسکو در بیانیهای اعلام کرده که دولتها به طور فزایندهای در جریان اعتراضات، انتخابات و به طور کلی بحرانها دسترسی به اینترنت را قطع میکنند، این در حالی است که اتصال آنلاین نقشی مرکزی در مشارکت دموکراتیک و اعمال حقوق بنیادین دارد. این نهاد همچنین با استناد به دادههای گروه ناظر جامعه مدنی اکسس ناو اعلام کرده سال ۲۰۲۴ بدترین سال از نظر قطعی اینترنت از سال ۲۰۱۶ تاکنون بوده است. یونسکو همچنین هشدار داد این روند در سال ۲۰۲۶ نیز ادامه یافته و در چند کشور، خصوصا کشورهای خاورمیانه همزمان با اعتراضات گسترده یا فرآیندهای انتخاباتی محدودیت های سراسری اینترنت اعمال شده است. یونسکو تأکید کرد دسترسی به اخبار و اطلاعات بخش جداییناپذیر حق جهانی آزادی بیان است. این نهاد افزود که اینترنت نقش حیاتی در تحقق حقوقی مانند آموزش، آزادی تشکل و تجمع و حضور در رویداد های اجتماعی و سیاسی دارد. این سازمان از دولتها خواست به جای ایجاد موانع، سیاستهایی برای تسهیل دسترسی به اینترنت اتخاذ کنند. قطعی اینترنت همچنین به گسترش اخبار و اطلاعات نادرست دامن میزند. وقتی خبرنگاران، رسانهها و نهادهای عمومی از بسترهای دیجیتال جدا میشوند دسترسی به اخبار و اطلاعات تأییدشده دشوارتر شده و فضا برای شایعات و محتوای تأییدنشده فراهم میشود. ماه های اخیر شاهد موجی از قطع اینترنت و محدودیتهای دیجیتال در بحبوحه ناآرامیهای سیاسی بوده است. در سالهای اخیر نیز برخی کشورها بهطور موقت خاموشی اینترنت سراسری اعمال کردهاند که ارتباطات آنلاین را بهشدت مختل کرده است. سامانههای پایش اتصال گزارش دادهاند ترافیک اینترنت در این کشورها به حداقل رسیده و این امر کسبوکارها را مختل و توان شهروندان، خبرنگاران و نهادهای جامعه مدنی برای تبادل اطلاعات را بهشدت محدود کرد. در افغانستان، طالبان در سپتامبر تا اکتبر ۲۰۲۵ دستور قطع سراسری اینترنت را صادر کرد که فعالیتهای بشردوستانه، روزنامهنگاری و دسترسی به آموزش بهویژه برای زنان و دختران را بیش از پیش محدود کرد. تانزانیا نیز همزمان با انتخابات اکتبر ۲۰۲۵ محدودیتهای اینترنتی و قطعهای جزئی اعمال کرد که با انتقادهایی درباره سرکوب گستردهتر آزادیهای مدنی همراه شد. نگرانیهای فزاینده درباره قطع اینترنت بازتابدهنده هشدارهای گزارشی است که دفتر حقوق بشر سازمان ملل (OHCHR) در سال ۲۰۲۲ منتشر کرد که در آن علل و پیامدهای این پدیده در سراسر جهان ذکر و بررسی شده بود. این گزارش نشان داد قطعی اینترنت میتواند مانع ارتباط بیمارستانها با پزشکان در شرایط اضطراری شود، رأیدهندگان را از دسترسی به اطلاعات درباره نامزدها محروم کند، کسبوکارهای کوچک را از مشتریان جدا سازد و معترضان را در جریان سرکوبهای خشونتآمیز از درخواست کمک بازدارد. همچنین این گزارش نشان داد که قطعی اینترنت بهندرت با استانداردهای بینالمللی حقوق بشر بهویژه اصل قانونی بودن، ضرورت و تناسب همخوانی دارد. به دلیل گستره غیرمتمرکز و کنترل نشده این اقدامات، قطعی اینترنت معمولاً میلیونها نفر را فراتر از شرایط موجود تحت تأثیر قرار میدهد، شکاف دیجیتال را عمیقتر میکند و پیشرفت اجتماعی و اقتصادی را تضعیف میسازد.