به گزارش آسیانیوز ایران ؛ در روزهای اخیر، مجموعهای از سوانح هوایی نظامی در سه کشور خبرساز شد و به دلیل فاصله زمانی کوتاه، بحثهایی درباره «الگو» یا «ریشه مشترک» مطرح گردید.
۱) نقشه واقعهها بر اساس منابع معتبر
۱–۱) ایران | سقوط F-4 در همدان (پرواز آموزشی شبانه)
گزارشهای منتشرشده از سوی رسانههای بینالمللی و پایگاههای ثبت سوانح هوانوردی حاکی است یک جنگنده F-4 در جریان پرواز آموزشی شبانه در استان همدان سقوط کرده است. بنا بر این گزارشها، یک خلبان جان باخته و خلبان دیگر ایجکت کرده و زنده مانده است. مقامهای مرتبط اعلام کردهاند علت حادثه در دست بررسی است.
۱–۲) ایران | سقوط هلیکوپتر ارتش در دورچه اصفهان
به گزارش منابعی چون Reuters و AP، یک هلیکوپتر ارتش ایران در منطقه دورچه اصفهان به محوطه بازار میوه و ترهبار سقوط کرده و دستکم ۴ نفر (خلبان، کمکخلبان و ۲ غیرنظامی) جان باختهاند. در این گزارشها به مسئله قدمت بخشی از ناوگان و محدودیتهای نگهداری/قطعات در ایران بهعنوان عامل زمینهای افزایش ریسک اشاره شده است. علت رسمی سانحه نیز «در دست بررسی» اعلام شده است.
۱–۳) ترکیه | سقوط F-16 در بالیکسیر
خبرگزاری AP و بازنشرهای Euronews گزارش دادهاند یک F-16 نیروی هوایی ترکیه در غرب این کشور، نزدیک یک بزرگراه در استان بالیکسیر سقوط کرده و خلبان جان باخته است. مقامهای محلی آغاز تحقیقات رسمی را تأیید کرده و علت را «در حال بررسی» دانستهاند.
۱–۴) کرهجنوبی | سقوط F-16C در یونگجو (تمرین شبانه)
به گزارش Yonhap و تکمیلشده توسط Stars and Stripes، یک F-16C تکسرنشین در جریان تمرین شبانه در یونگجو سقوط کرده است. خلبان ایجکت کرده و آسیب جدی ندیده است. کارگروه بررسی سانحه تشکیل شده و علت رسمی هنوز اعلام نشده است.
۲) آیا همزمانی به معنای عملیات/تست فناوری است؟
در تحلیل ریسک و OSINT، همزمانی چند سانحه میتواند «حس الگو» ایجاد کند، اما برای نتیجهگیری قابل دفاع نیاز به شاهد مشترک فنی/عملیاتی است. در پروندههای حاضر:
- کشورها متفاوتاند (ایران، ترکیه، کرهجنوبی).
- پلتفرمها متفاوتاند (F-4 قدیمی، هلیکوپتر، F-16 و F-16C).
- سناریوهای عملیاتی متفاوتاند (آموزشی شبانه، تمرین شبانه، سقوط نزدیک بزرگراه، حادثه در محیط غیرنظامی).
- در بیانیهها و گزارشهای معتبر، ادعای اخلال الکترونیکی/سایبری یا حمله مستقیم بهصورت مستند مطرح نشده است.
بنابراین، در سطح گزارش استاندارد، دادههای موجود از «ریشه مشترک اثباتپذیر» پشتیبانی نمیکند.
۳) آزمون سختگیرانه فرضیه «اخلال/فناوری جدید»
اگر فرضیههایی مانند اخلال GNSS، جنگ الکترونیک (EW)، نفوذ سایبری به اویونیک یا فناوری انرژی هدایتشده مطرح باشد، انتظار میرود حداقل برخی شاخصها دیده شود:
- گزارشهای همزمان از اختلالات مشابه ناوبری یا از دست رفتن کنترل با الگوی مشترک؛
- قرائن منطقهای از تداخل رادیویی/اختلال ماهوارهای در همان بازه زمانی و جغرافیا؛
- وجه مشترک در چرخه نگهداری/بهروزرسانی نرمافزاری یا قطعات؛
- اشاره رسمی—even در سطح «احتمال»—به اخلال.
در منابع معتبر مربوط به این چهار حادثه، چنین مجموعه شاخصی گزارش نشده است و در اغلب موارد عبارت استاندارد «علت در دست بررسی» دیده میشود.
۴) توضیحهای سازگارتر با دادههای موجود
- پرواز/تمرین شبانه ذاتاً ریسک بالاتری دارد (افزایش بار کاری خلبان، Spatial Disorientation، احتمال CFIT). دو مورد از چهار رویداد صراحتاً «شب/تمرین» ذکر شدهاند.
- در مورد ایران، گزارشهای معتبر به قدمت بخشی از ناوگان و محدودیتهای نگهداری بهعنوان عامل زمینهای اشاره کردهاند.
- در مورد ترکیه و کرهجنوبی، تا انتشار گزارشهای مقدماتی سانحه، سناریوهای متعارف (نقص فنی، خطای انسانی، شرایط عملیاتی) محتملتر از فرضیههای اثباتنشده هستند.
۵) نتیجهگیری حرفهای
بر مبنای دادههای اوپنسورس از منابع معتبر غیرفارسی، چهار سانحه در بازه زمانی کوتاه رخ دادهاند، اما پیوند فنیِ مستندی که آنها را به «تست فناوری جدید» یا «عملیات هماهنگ» متصل کند ارائه نشده است. رویکرد حرفهای اقتضا میکند هر پرونده بهصورت مستقل تا انتشار گزارشهای رسمی/مقدماتی بررسی شود و تحلیل «ریشه مشترک» صرفاً در صورت ظهور دادههای جدید بازبینی گردد.