آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
هفتهها بود که فوتبال ایران در یک بلاتکلیفی عجیب فرو رفته بود. لیگ برتر در حساسترین مقطع فصل متوقف شده بود و هیچکس نمیدانست که آیا مسابقات از سر گرفته خواهد شد یا خیر. تیمهای مدعی برای قهرمانی و کسب سهمیه آسیایی در انتظار تصمیم فدراسیون بودند و باشگاههای پایین جدول برای فرار از سقوط نفسهایشان را در سینه حبس کرده بودند. در این میان، تیم ملی نیز در حالت انتظار به سر میبرد تا بداند چه زمانی میتواند اردوهای آمادهسازی خود را برای جام جهانی ۲۰۲۶ آغاز کند. روزهای گذشته، جلسات متعددی میان مسئولان فدراسیون فوتبال، سازمان لیگ و مدیران باشگاهها برگزار شد. هر باشگاه با توجه به شرایط خود، دیدگاه متفاوتی ارائه میکرد. تیمهای بالای جدول به دنبال ادامه مسابقات بودند تا شانس خود را برای قهرمانی یا کسب سهمیه آسیایی حفظ کنند. در مقابل، تیمهای پایین جدول که خطر سقوط را احساس میکردند، بیشتر به توقف مسابقات تمایل داشتند. حتی طرحهایی مثل برگزاری متمرکز لیگ یا تغییر فرمت مسابقات هم مطرح شد، اما هیچکدام به جمعبندی نهایی نرسید. در ادامه، موضوع به سطحی بالاتر کشیده شد و جلسهای مهم با حضور مهدی تاج، امیر قلعهنویی و وزیر ورزش برگزار شد. محور اصلی این نشست، برنامهریزی برای تیم ملی در مسیر جام جهانی ۲۰۲۶ بود. با توجه به کمبود زمان و نیاز به برگزاری اردوهای طولانیمدت، به نظر میرسید اولویت اصلی روی تیم ملی قرار گرفته و حتی احتمال توقف کامل لیگ نیز به طور جدی مطرح شده است. تصمیمی که اگرچه سخت و پرهزینه به نظر میرسید، اما از نگاه تصمیمگیران میتوانست به آمادهسازی بهتر تیم ملی کمک کند.
اما در شرایطی که بسیاری انتظار اعلام رسمی تعطیلی لیگ را داشتند، یک چرخش ناگهانی در موضع فدراسیون رخ داد. در جلسه اخیر اعلام شد که هنوز تصمیم قطعی برای توقف مسابقات گرفته نشده و فدراسیون توانایی ادامه لیگ را دارد. در همین راستا، از باشگاهها خواسته شد تا حداکثر تا روز شنبه نظر رسمی خود را درباره ادامه یا توقف لیگ اعلام کنند. موضوعی که نشان میداد مسئولان در حال «خرید زمان» برای رسیدن به بهترین تصمیم ممکن هستند و سرانجام امروز، مهدی تاج در پاسخ به سوالی درباره زمان برگزاری ادامه لیگ برتر گفت: «بهنظر میرسد تا پسفردا تکلیفش مشخص شود و به احتمال قوی بعد از جام جهانی برگزار میشود.» این اظهارنظر که میتواند نشانهای جدی از تصمیم نهایی باشد، به این بلاتکلیفی طولانی پایان داد. بدین ترتیب باید گفت که با این اظهارنظر فدراسیون فوتبال، نباید منتظر شروع دوباره رقابتهای لیگ برتر در آینده نزدیک باشیم. اما این تصمیم به معنای پایان ماجرا نیست. سناریوهای مختلفی برای ادامه لیگ روی میز است. سناریوی اول ادامه لیگ به شکل متمرکز است؛ یعنی تیمها در یک شهر مشخص مستقر شوند و بازیها پشت سر هم برگزار کنند. این مدل از نظر اجرایی شدنی است اما یک ایراد بزرگ دارد: زمان کافی برای بیرون آمدن تیمها از شرایط استراحت مطلق ۴۰ روزه در نظر گرفته نشده و با برگزاری فشرده مسابقات، احتمال مصدومیت بازیکنان بسیار بالاست. همچنین برخی تیمها از پرداخت هزینه یک ماه اردو برای حضور در تهران عاجزند. ایده دیگری که مطرح شده، برگزاری یک تورنمنت کوتاه بین تیمهای بالای جدول است. مثلاً ۶ یا ۸ تیم برتر با هم رقابت کنند و تکلیف قهرمان مشخص شود. این سناریو از نظر هیجانی جذاب است اما از نظر حقوقی و ورزشی محل بحث جدی است. تیمهای بالای جدولی مثل تراکتور که بخش زیادی از بازیهای دشوار را پشت سر گذاشتهاند، با این سناریو مخالف هستند. سناریوی دیگر، افزایش تعداد تیمها به ۱۸ تیم است که میتواند بخشی از اعتراضها را کاهش دهد، اما تکلیف قهرمان و سهمیههای آسیایی را مشخص نمیکند. واضحترین و در عین حال جنجالیترین سناریو این است که لیگ همینجا تمام شود، استقلال به عنوان قهرمان معرفی شود و تراکتور هم نایب قهرمان. این گزینه سادهترین راه از نظر اجرایی است و برای کادرفنی تیم ملی هم ایدهآل است. اما پرسپولیس، گلگهر، چادرملو و فولاد به عنوان معترضین اصلی، این تصمیم را ناعادلانه میدانند و شانس خود را برای ادامه مسابقات همچنان بالا میبینند. حالا باید دید فدراسیون در جلسه پسفردا چه تصمیمی خواهد گرفت و آیا میتواند از این پیچ تاریخی عبور کند.
تصمیمگیری فدراسیون؛ خرید زمان یا تدبیر راهبردی؟
اظهارنظر مهدی تاج درباره برگزاری لیگ پس از جام جهانی، نشاندهنده یک رویکرد محتاطانه از سوی فدراسیون فوتبال است. در شرایطی که برخی سناریوها مانند پایان زودهنگام لیگ و اعلام قهرمانی استقلال فشار زیادی از سوی تیمهای معترض ایجاد کرده بود، فدراسیون تصمیم گرفته است با موکول کردن تصمیم نهایی به پس از جام جهانی، زمان بیشتری برای رایزنی و کاهش تنشها به دست آورد. این رویکرد اگرچه از نظر مدیریت بحران منطقی به نظر میرسد، اما بلاتکلیفی را طولانیتر کرده است. نکته قابل توجه، تضاد میان اظهارات غیررسمی تاج و عدم صدور اطلاعیه رسمی از سوی فدراسیون است. این دوگانگی نشان میدهد که هنوز اجماع نظر نهایی میان اعضای فدراسیون و باشگاهها شکل نگرفته است. تیمهای مدعی قهرمانی و کسب سهمیه آسیایی همچنان امیدوار به ادامه مسابقات هستند و تیمهای پایین جدول ترجیح میدهند فصل به همین شکل به پایان برسد. در این فضای دوگانه، فدراسیون عملاً در حال «خرید زمان» است تا شاید با گذشت زمان، فشارها کاهش یابد. از سوی دیگر، برگزاری لیگ پس از جام جهانی با چالشهای جدی مواجه است. تیم ملی برای آمادهسازی نیاز به اردوهای طولانیمدت دارد و بازیکنان لیگ برتری نیز باید همزمان خود را برای دو جبهه متفاوت آماده کنند. این موضوع میتواند منجر به خستگی مفرط و افزایش خطر مصدومیتها شود. به نظر میرسد فدراسیون باید هرچه سریعتر تصمیم نهایی را اتخاذ کند و به این بلاتکلیفی پایان دهد.
سناریوهای پیش رو؛ مزایا و معایب هر گزینه
سناریوی ادامه لیگ به صورت متمرکز، یکی از جدیترین گزینههای روی میز است. در این مدل، تیمها در یک شهر مشخص (احتمالاً تهران) مستقر میشوند و بازیها را پشت سر هم برگزار میکنند. مزیت این روش، برگزاری سریع مسابقات و مشخص شدن تکلیف قهرمان و سهمیههاست. اما معایب آن نیز قابل توجه است: هزینههای بالای اسکان و ایابذهاب برای باشگاههای شهرستانی، خطر بالای مصدومیت به دلیل فشردگی مسابقات، و نبود آمادگی بدنی کافی بازیکنان پس از ۴۰ روز تعطیلی. سناریوی تورنمنت کوتاه ۶ یا ۸ تیمه، از نظر هیجانی برای رسانهها و هواداران جذاب است، اما از نظر حقوقی و ورزشی محل بحث جدی است. تیمهایی که در آستانه سقوط هستند یا شانس کسب سهمیه آسیایی دارند، با این سناریو مخالفت خواهند کرد. ضمن اینکه تیمهای بالای جدول مثل تراکتور که بخش زیادی از بازیهای دشوار را پشت سر گذاشتهاند، این سناریو را ناعادلانه میدانند. این مدل بیشتر یک راهحل تبلیغاتی است تا یک راهکار عملی. سناریوی افزایش تعداد تیمها به ۱۸ تیم، یک گزینه محافظهکارانه است. در این مدل، فصل جاری نیمهکاره میماند و فصل بعد لیگ با ۱۸ تیم برگزار میشود. این راهکار میتواند بخشی از اعتراضها را کاهش دهد، اما مشکل اصلی یعنی تکلیف قهرمان و سهمیههای آسیایی را حل نمیکند. ضمن اینکه تکلیف تیمهای صعود کننده از لیگ یک به لیگ برتر نیز خودش محل مناقشههای جدی خواهد بود.
وضعیت تمرینی تیمها؛ شکاف بزرگ میان باشگاهها
یکی از مهمترین نشانههای بلاتکلیفی در لیگ برتر، وضعیت تمرینی تیمهاست. در حالی که برخی تیمها از پنجشنبه گذشته تمرینات خود را از سر گرفتهاند، نیمی از لیگ عملاً وارد فاز آمادهسازی نشدهاند. ملوان، فجرسپاسی، خیبر خرمآباد، آلومینیوم اراک، استقلال خوزستان و مس رفسنجان، تیمهایی هستند که حتی تمریناتشان را هم شروع نکردهاند. شمسآذر قزوین و ذوبآهن هم فقط با چند جلسه محدود و عمدتاً با بازیکنان جوان تمرین کردهاند. این شکاف بزرگ، عملاً لیگ را به دو نیم تقسیم کرده است: تیمهایی که در حال تمرینات مداوم و آمادهسازی هستند و تیمهایی که هنوز حتی استارت هم نزدهاند. به طور طبیعی، تیمهای بالای جدول و مدعیان قهرمانی بیشتر تمایل به ادامه لیگ دارند، در حالی که تیمهای پایین جدول که خطر سقوط را احساس میکنند، بیشتر به توقف مسابقات فکر میکنند. این وضعیت نابرابر، تصمیمگیری را برای فدراسیون بسیار دشوار کرده است. اگر لیگ از سر گرفته شود، تیمهایی که تمرین نکردهاند با آمادگی بدنی پایین وارد میدان خواهند شد که این موضوع خطر مصدومیت و نتایج ضعیف را افزایش میدهد. از سوی دیگر، اگر لیگ به طور کامل تعطیل شود، تیمهایی که تمرین کردهاند احساس میکنند زحماتشان هدر رفته است.
اولویتبندی؛ تیم ملی در اولویت یا لیگ برتر؟
یکی از مهمترین عواملی که بر تصمیمگیری فدراسیون تأثیر گذاشته، برنامههای تیم ملی برای جام جهانی ۲۰۲۶ است. امیر قلعهنویی و کادر فنی تیم ملی نیاز به برگزاری اردوهای طولانیمدت و بازیهای تدارکاتی متعدد دارند تا تیم را برای حضور در بزرگترین رویداد فوتبالی جهان آماده کنند. در این شرایط، ادامه لیگ برتر میتواند برنامههای تیم ملی را با اختلال مواجه کند. از سوی دیگر، تعطیلی کامل لیگ برتر نیز پیامدهای منفی خود را دارد. باشگاهها با قراردادهای بازیکنان و مربیان خود مواجه هستند و تعطیلی ناگهانی میتواند منجر به شکایتهای مالی و حقوقی شود. ضمن اینکه برخی تیمها مانند استقلال و تراکتور که شانس قهرمانی دارند، با تعطیلی لیگ متضرر خواهند شد. این دوگانگی، تصمیمگیری را برای فدراسیون بسیار دشوار کرده است. اظهارنظر تاج مبنی بر برگزاری لیگ پس از جام جهانی، نشان میدهد که اولویت اصلی فدراسیون، آمادهسازی تیم ملی است. اما این تصمیم به معنای نادیده گرفتن حقوق باشگاهها و بازیکنان نیست. به نظر میرسد فدراسیون به دنبال یافتن تعادلی میان این دو اولویت متضاد است؛ تعادلی که شاید دستیافتنی باشد اما بسیار دشوار.
چه تصمیمی باید گرفته شود؟
با توجه به تمامی این عوامل، به نظر میرسد محتملترین سناریو، برگزاری لیگ به صورت فشرده و متمرکز پس از پایان جام جهانی باشد. این سناریو اگرچه چالشهای خاص خود را دارد، اما میتواند هم نیازهای تیم ملی را تأمین کند و هم حق باشگاهها را برای تعیین تکلیف قهرمان و سهمیههای آسیایی حفظ نماید. فدراسیون باید با هماهنگی باشگاهها، برنامهای دقیق برای برگزاری مسابقات در کوتاهترین زمان ممکن تدوین کند. سناریوی تورنمنت کوتاه ۶ یا ۸ تیمه نیز میتواند به عنوان یک راهحل میانی مورد بررسی قرار گیرد. در این مدل، تیمهای بالای جدول برای تعیین قهرمان به رقابت میپردازند و تیمهای پایین جدول نیز از نگرانی سقوط رها میشوند. با این حال، این سناریو با مخالفت جدی تیمهای میانه جدول که شانس کسب سهمیه آسیایی دارند، مواجه خواهد شد. در نهایت، آنچه بیش از هر چیز به لیگ برتر ضربه میزند، نه توقف است و نه حتی لغو؛ بلکه همین بلاتکلیفی فرسایشی است. فدراسیون باید هرچه سریعتر تصمیم نهایی را اتخاذ و به صورت رسمی اعلام کند تا تیمها، بازیکنان و هواداران تکلیف خود را بدانند. هر تصمیمی که گرفته شود، با انتقاداتی مواجه خواهد شد، اما بلاتکلیفی از هر تصمیمی بدتر است.