آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
در شرایطی که آتش جنگ در منطقه شعلهور شده و قیمت جهانی گندم رکوردهای تاریخی را میشکند، ایران خبری غیرمنتظره و امیدوارکننده اعلام کرده است. خودکفایی در تولید گندم، آن هم در سالی که تنشهای نظامی و تحریمها اوج گرفته، یک پیروزی راهبردی برای امنیت غذایی کشور محسوب میشود. ایران امسال با تولید ۱۴ میلیون تن گندم، برای اولین بار در سالهای اخیر، بینیاز از واردات این کالای استراتژیک خواهد شد. این موفقیت در حالی رقم میخورد که سال گذشته کشور مجبور بود ۴ میلیون تن گندم به ارزش ۱.۸ میلیارد دلار وارد کند. برای درک بزرگی این رقم، کافی است بدانید ۱.۸ میلیارد دلار معادل کل درآمد ارزی حاصل از صادرات پسته ایران در یک سال است.
با قطعی شدن خودکفایی، میلیونها دلار صرفهجویی ارزی حاصل میشود که میتواند در شرایط تحریمی و جنگی، تنفس اقتصادی را برای کشور آسانتر کند. این دستاورد حاصل سالها برنامهریزی در حوزه خوداتکایی کشاورزی، افزایش سطح زیر کشت، بهبود روشهای آبیاری و حمایت از کشاورزان بوده است. در ادامه این گزارش، جزئیات آماری خودکفایی، تحلیل تأثیر آن بر امنیت غذایی و مقایسه با سالهای گذشته را بخوانید.
خودکفایی ۱۴ میلیون تنی در برابر واردات ۴ میلیون تنی سال گذشته
مقایسه آمار امسال با سال گذشته، ابعاد جهش تولید را به خوبی نشان میدهد. سال گذشته ایران با تولید حدود ۱۰ میلیون تن گندم، ناگزیر به واردات ۴ میلیون تن بود تا نیاز ۱۴ میلیون تنی کشور تأمین شود. اما امسال، با افزایش تولید به ۱۴ میلیون تن، نیاز وارداتی به صفر رسیده است. این افزایش ۴۰ درصدی تولید در یک سال، یکی از بزرگترین جهشهای کشاورزی تاریخ ایران محسوب میشود.
صرفهجویی ۱.۸ میلیارد دلاری در شرایط تحریم و جنگ
واردات ۴ میلیون تن گندم در سال گذشته، دست کم ۱.۸ میلیارد دلار ارزبری داشته است. این رقم با احتساب افزایش قیمت جهانی گندم در ماههای اخیر، امسال میتوانست به بیش از ۲.۵ میلیارد دلار برسد. خودکفایی امسال به معنای صرفهجویی ارزی مستقیم حداقل ۲ میلیارد دلاری است. در شرایطی که دسترسی به منابع ارزی با محدودیتهای تحریمی و جنگی مواجه است، این صرفهجویی یک موفقیت راهبردی محسوب میشود.
مقایسه با درآمد صادراتی پسته؛ معیاری برای درک بزرگی رقم
برای درک ارزش ۱.۸ میلیارد دلار، کافی است بدانیم کل درآمد ارزی ایران از صادرات پسته در یک سال خوب، حدود همین رقم است. پسته به عنوان دومین کالای صادراتی غیرنفتی ایران، سالانه بین ۱.۵ تا ۲ میلیارد دلار ارزآوری دارد. بنابراین خودکفایی گندم، معادل اضافه شدن کل درآمد پسته به حساب ارزی کشور است. این مقایسه نشان میدهد که خودکفایی در یک محصول پایهای، چه تأثیر عظیمی بر تراز تجاری و ارزی کشور دارد.
امنیت غذایی در برابر شوکهای جهانی و منطقهای
قیمت جهانی گندم در پی جنگ اخیر منطقهای و تنشهای دریایی، افزایشی بیسابقه داشته است. بسیاری از کشورهای واردکننده گندم، اکنون با بحران تأمین و گرانی سرسامآور مواجه هستند. خودکفایی ایران به معنای مصونیت کامل از این شوکهای قیمتی و کمبودهای جهانی است. در شرایط جنگی که مسیرهای وارداتی ممکن است مسدود یا ناامن شوند، داشتن تأمین داخلی گندم به یک مزیت راهبردی و حیاتی تبدیل میشود.
عوامل موفقیت؛ از کشاورزان تا سیاستگذاری
این جهش تولید حاصل ترکیبی از عوامل است: افزایش سطح زیر کشت گندم آبی و دیم، توزیع بذرهای پرمحصول و مقاوم به خشکی، توسعه سامانههای نوین آبیاری، و حمایت دولت از طریق خرید تضمینی با قیمت مناسب. همچنین بارندگیهای مطلوب در فصول زراعی اخیر، نقش مهمی در افزایش تولید دیمزارها داشته است. اما نکته مهم آن است که این خودکفایی پایدار به نظر میرسد، نه مقطعی و موقتی، زیرا زیرساختهای تولید و زنجیره تأمین داخلی تقویت شده است.