چرا «فیلم های صحنه دار» در ایران زیاد جست‌وجو می‌شود؟!

ماجرا از چند عبارت ساده شروع می‌شود

گاهی پشت یک عبارت ساده در گوگل، یک مسئله بزرگ اجتماعی پنهان است. در ظاهر، عبارت‌هایی مثل «فیلم های صحنه دار»، «فیلم های ممنوعه خارجی ۲۰۲۴»، «فیلمهای ممنوعه شبانه»، «اسم فیلم های سکسی»، «معرفی فیلم های صحنه دار»، «بهترین فیلم های صحنه دار»، «اسم فیلم های صحنه دار» یا «فیلم سینمایی صحنه دار خارجی» فقط چند جست‌وجوی پراکنده‌اند؛ اما وقتی همین عبارت‌ها در Search Console یک وب‌سایت خبری دیده می‌شوند، ما دیگر فقط با کنجکاوی فردی روبه‌رو نیستیم، بلکه با نشانه‌ای از وضعیت جامعه، اینترنت، آموزش، تنهایی و نیازهای پاسخ‌داده‌نشده مواجهیم.

Google Search Console اساساً ابزاری است که نشان می‌دهد کاربران با چه جست‌وجوهایی سایت را دیده‌اند یا روی آن کلیک کرده‌اند؛ خود گوگل توضیح می‌دهد که گزارش Performance شامل impression، click، CTR و average position است و بخش Queries نشان می‌دهد کاربر چه عبارتی را تایپ کرده است. بنابراین وقتی چنین عبارت‌هایی در داده‌های یک سایت خبری دیده می‌شود، باید آن را به‌عنوان «سیگنال نیت مخاطب» خواند، نه الزاماً به‌عنوان پیشنهاد برای تولید محتوای مبتذل.

وقتی اینترنت قطع می‌شود، کنجکاوی قطع نمی‌شود

در ایران امروز، ماجرا فقط «جست‌وجوی جنسی» نیست؛ ماجرا این است که بخش مهمی از زندگی دیجیتال مردم زیر فشار فیلترینگ، قطعی، کندی و محدودیت قرار گرفته است. در گزارش‌های آسیانیوز ایران آمده که از ۱۸ دی ۱۴۰۴، ایران وارد یکی از شدیدترین دوره‌های اختلال و خاموشی اینترنتی شد و در مقاطعی ترافیک اینترنت ایران به‌شدت افت کرد. کلادفلر در گزارش ۲۳ دی ۱۴۰۴ نوشت که ترافیک ایران در ۱۸ دی به‌طور مؤثر به نزدیک صفر رسید و این وضعیت نشانه قطع کامل ارتباط با اینترنت جهانی بود.

Internet Society Pulse نیز در صفحه پایش ایران، مسیر چندمرحله‌ای این وضعیت را چنین توصیف کرده است: آغاز خاموشی سراسری در ۱۸ دی ۱۴۰۴، بازگشت ناقص و نابرابر در ۸ بهمن، اتصال ناپایدار و فیلترشده در میانه بهمن، و سپس افت تازه در ۹ اسفند ۱۴۰۴ پس از شروع مرحله جدید بحران. این منبع وضعیت را در زمان بررسی، «ongoing» ثبت کرده و از اتصال بسیار محدود و ناپایدار سخن گفته است.

در چنین فضایی، طبیعی است که بخشی از کاربران به‌جای دسترسی آزاد به منابع آموزشی، رسانه‌ای، سرگرمی یا حتی گفت‌وگوهای سالم، به جست‌وجوهای کوتاه، فوری، پنهانی و گاه بی‌کیفیت پناه ببرند. جست‌وجوی «فیلم های صحنه دار» یا «فیلم های ممنوعه خارجی ۲۰۲۴» در این وضعیت فقط جست‌وجوی یک فیلم نیست؛ گاهی نشانه محرومیت از گفت‌وگو، سرگرمی، آموزش و ارتباط آزاد با جهان است.

این جست‌وجوها را نباید فقط اخلاقی دید

جامعه‌ای که درباره بدن، رابطه، بلوغ، رضایت، مرزهای شخصی، سلامت جنسی و رابطه عاطفی گفت‌وگوی روشن و بی‌لکنت ندارد، معمولاً پاسخ پرسش‌های جوانان را به اینترنت واگذار می‌کند. اما اینترنت، اگر آزاد و سالم و همراه با سواد رسانه‌ای نباشد، همیشه معلم خوبی نیست. گاهی موتور جست‌وجو به‌جای آموزش، کاربر را به محتوای اغراق‌آمیز، خشن، ناسالم، تجاری یا غیرواقعی می‌رساند.

سازمان جهانی بهداشت، سلامت جنسی را فقط نبود بیماری یا اختلال نمی‌داند؛ بلکه آن را بخشی از سلامت جسمی، روانی، عاطفی و اجتماعی انسان تعریف می‌کند که با احترام، امنیت، رضایت، آزادی از تبعیض و دوری از خشونت معنا پیدا می‌کند. این نگاه به ما یادآوری می‌کند که «سکس» در جامعه سالم، موضوعی صرفاً پنهانی، شرم‌آلود یا تحریک‌آمیز نیست؛ موضوعی انسانی، آموزشی، اخلاقی و مرتبط با سلامت عمومی است.

داده‌های پژوهشی درباره مصرف پورنوگرافی چه می‌گویند؟

تحقیقات علمی هم نشان می‌دهند که موضوع استفاده از محتوای جنسی آنلاین، مسئله‌ای واقعی و قابل مطالعه است. یک پژوهش منتشرشده در سال ۱۴۰۳ در مجله Reproductive Health، روی ۴۵۰ دانشجوی متأهل ایرانی، گزارش کرده که ۳۹.۶ درصد شرکت‌کنندگان در ۱۲ ماه گذشته استفاده از پورنوگرافی را اعلام کرده‌اند؛ این عدد برای مردان ۵۱.۷ درصد و برای زنان ۳۳.۶ درصد بوده است. همان پژوهش گزارش کرده که ۹.۵ درصد کل شرکت‌کنندگان در گروه «مصرف بالقوه مشکل‌زا» قرار گرفته‌اند.

این پژوهش البته به‌معنای تعمیم ساده به کل جامعه ایران نیست؛ نمونه آن محدود به دانشجویان متأهل و روش آن پیمایشی بوده است. اما اهمیتش این است که نشان می‌دهد مسئله، واقعی‌تر از آن است که با سکوت یا انکار حل شود. حتی در همان مقاله هم تأکید شده که نبود آموزش رسمی کافی درباره سلامت جنسی و کمبود منابع مناسب می‌تواند افراد را به سمت منابع غیررسمی و گاه ناسالم اینترنتی سوق دهد.

مشکل فقط «دیدن» نیست؛ مشکل «تنها ماندن با پرسش» است

جوانی که عبارت «اسم فیلم های صحنه دار» را جست‌وجو می‌کند، شاید دنبال تحریک باشد؛ اما شاید هم دنبال فهمیدن چیزی است که هیچ‌کس درباره‌اش درست حرف نزده است. نوجوان یا جوانی که «فیلم سینمایی صحنه دار خارجی» را می‌زند، شاید فقط دنبال کنجکاوی سینمایی باشد؛ شاید هم مرز میان سینما، رابطه، بدن، صمیمیت و واقعیت را درست نمی‌شناسد. اینجاست که نقش رسانه مهم می‌شود.

رسانه خبری نباید تبدیل به فهرست‌کننده محتوای جنسی شود، اما می‌تواند درباره همین کلیدواژه‌ها محتوای سالم، تحلیلی و آموزشی تولید کند؛ محتوایی که به کاربر بگوید: «پرسش تو دیده شده، اما پاسخ آن لزوماً فیلم و تصویر نیست؛ گاهی پاسخ، آگاهی، گفت‌وگو و مراقبت از خود است.»

آموزش سلامت جنسی، تشویق به رابطه زودهنگام نیست

یکی از سوءتفاهم‌های رایج این است که آموزش جنسی یعنی تشویق نوجوانان و جوانان به رفتار جنسی. اما سازمان جهانی بهداشت در به‌روزرسانی ۲۱ اسفند ۱۴۰۴ درباره آموزش جامع جنسی توضیح می‌دهد که این آموزش باید علمی، متناسب با سن، فرهنگی و تدریجی باشد و به کودکان و نوجوانان کمک کند بدن، رابطه، حقوق، سلامت و تصمیم‌گیری مسئولانه را بهتر بفهمند. WHO همچنین می‌گوید شواهد نشان نمی‌دهد آموزش جامع جنسی باعث افزایش فعالیت جنسی یا رفتار پرخطر شود؛ برعکس، می‌تواند دانش را افزایش دهد و به رفتارهای محافظت‌کننده کمک کند.

به زبان ساده‌تر: جامعه‌ای که به جوانان فقط «نگاه نکن»، «نپرس»، «حرف نزن» و «خجالت بکش» می‌گوید، مسئله را حل نمی‌کند؛ فقط آن را به اتاق‌های بسته، گوشی‌های شخصی، جست‌وجوهای شبانه و منابع بی‌کیفیت منتقل می‌کند.

چرا کلیدواژه‌هایی مثل «فیلم های ممنوعه خارجی ۲۰۲۴» جذاب می‌شوند؟

کلمه «ممنوعه» همیشه در بازار توجه، قدرت عجیبی دارد. وقتی چیزی ممنوع، پنهان یا تابو می‌شود، بخشی از جذابیتش نه از خود آن چیز، بلکه از ممنوع‌بودنش می‌آید. به همین دلیل عبارت‌هایی مانند «فیلم های ممنوعه خارجی ۲۰۲۴» یا «فیلمهای ممنوعه شبانه» فقط به محتوای جنسی اشاره نمی‌کنند؛ آن‌ها از سازوکار روانی کنجکاوی در برابر سانسور هم خبر می‌دهند.

در دوره‌هایی که اینترنت جهانی محدود می‌شود و شبکه‌های اجتماعی، پلتفرم‌های ویدئویی و منابع خارجی از دسترس خارج می‌شوند، کاربر فارسی‌زبان ممکن است در سایت‌های داخلی، حتی سایت‌های خبری، دنبال هر چیزی بگردد که قبلاً در جای دیگری پیدا می‌کرد. اینجا یک وب‌سایت خبری با یک دو راهی روبه‌رو می‌شود: یا برای جذب ترافیک، شأن خود را پایین بیاورد؛ یا همان ترافیک را به مسیر آگاهی، سلامت و تحلیل اجتماعی هدایت کند.

رسانه مسئول چه کار می‌تواند بکند؟

1. کلیدواژه را ببیند، اما اسیر آن نشود. اگر کاربر «بهترین فیلم های صحنه دار» را جست‌وجو می‌کند، رسانه می‌تواند مقاله‌ای درباره چرایی افزایش این جست‌وجوها، سواد جنسی و سلامت روان منتشر کند، نه فهرست فیلم‌های تحریک‌آمیز.
2. با زبان ساده حرف بزند. متن‌های بسیار تخصصی برای مخاطب عمومی کار نمی‌کند. مخاطب باید حس کند کسی بدون تحقیر، بدون نصیحت تند و بدون ابتذال، مسئله‌اش را فهمیده است.
3. مرز اخلاقی و حقوقی را حفظ کند. هیچ رسانه محترمی نباید وارد معرفی محتوای جنسی، محتوای غیرقانونی، محتوای خشونت‌آمیز یا هر نوع محتوای مربوط به افراد زیر سن قانونی شود.
4. از واژه‌های پرترافیک برای آموزش استفاده کند. می‌توان از عبارت‌هایی مثل «فیلم های صحنه دار» یا «اسم فیلم های سکسی» در تیترهای تحلیلی و آموزشی استفاده کرد، اما نه با هدف تحریک؛ با هدف هدایت مخاطب به فهم سالم‌تر.
5. به خانواده‌ها هم پیام بدهد. بسیاری از خانواده‌ها فکر می‌کنند اگر درباره این موضوعات حرف نزنند، مسئله از بین می‌رود؛ در حالی که سکوت، معمولاً فقط منبع پاسخ را از خانواده و مدرسه به اینترنت منتقل می‌کند.

چه چیزهایی نباید عادی‌سازی شود؟

• نباید کنجکاوی جنسی را با بیماری یا فساد یکی دانست.
• نباید پورنوگرافی را جایگزین آموزش رابطه، رضایت، احترام و سلامت جنسی کرد.
• نباید نوجوانان و جوانان را به خاطر پرسش‌هایشان تحقیر کرد.
• نباید رسانه خبری را به فهرست‌ساز محتوای تحریک‌آمیز تبدیل کرد.
• نباید تصور کرد فیلترینگ، میل، کنجکاوی یا نیاز به آموزش را از بین می‌برد.

از کلیدواژه تا محتوای سالم؛ چند نمونه:

مسئله ایران؛ تابو، فیلترینگ و تنهایی

در ایران، موضوع رابطه زن و مرد، بدن، عشق، ازدواج، سکس، خودارضایی، رضایت و سلامت جنسی سال‌هاست میان سه دیوار گیر کرده است: تابوی فرهنگی، محدودیت حکومتی و نبود آموزش عمومی باکیفیت. نتیجه این می‌شود که بخشی از جامعه، مخصوصاً جوان‌ترها، پرسش‌های طبیعی خود را نه از پزشک، مشاور، مدرسه، خانواده یا رسانه معتبر، بلکه از موتور جست‌وجو می‌پرسند.

وقتی اینترنت جهانی هم محدود می‌شود، این وضعیت پیچیده‌تر می‌شود. جوانی که به VPN دسترسی ندارد، یا شبکه‌های اجتماعی و پلتفرم‌های جهانی برایش باز نمی‌شوند، ممکن است در همان فضای محدود داخلی دنبال عبارت‌هایی مثل «فیلمهای ممنوعه شبانه» یا «بهترین فیلم های صحنه دار» بگردد. این الزاماً به معنای سقوط اخلاقی جامعه نیست؛ بیشتر نشانه شکست گفت‌وگو و شکست سیاست‌گذاری است.

سکس را نه باید مبتذل کرد، نه انکار

جامعه سالم جامعه‌ای نیست که در آن هیچ‌کس درباره سکس سؤال نپرسد؛ جامعه سالم جامعه‌ای است که در آن سؤال‌ها پاسخ‌های سالم، علمی، محترمانه و انسانی پیدا کنند. اگر پاسخ‌های سالم حذف شوند، پاسخ‌های ناسالم جای آن‌ها را می‌گیرند. اگر رسانه‌های معتبر عقب بکشند، سایت‌های بی‌هویت جلو می‌آیند. اگر آموزش نباشد، شایعه و تصویر و اغراق آموزش می‌دهند.

بنابراین، مواجهه درست با افزایش جست‌وجوی «فیلم های صحنه دار» در ایران این نیست که از آن برای تولید محتوای زرد استفاده کنیم؛ مواجهه درست این است که بفهمیم چرا چنین جست‌وجویی زیاد شده و چطور می‌توان آن را به فرصتی برای گفت‌وگو درباره سلامت جنسی، سواد رسانه‌ای، رابطه سالم، احترام به بدن، رضایت، مسئولیت‌پذیری و مراقبت روانی تبدیل کرد.

جمع‌بندی؛ پشت هر جست‌وجو یک انسان است

در نهایت، پشت هر query در Search Console یک انسان ایستاده است؛ انسانی با کنجکاوی، تنهایی، اضطراب، نیاز، میل، ابهام یا حتی فقط کنجکاوی سینمایی. کار رسانه مسئول این نیست که از ضعف‌ها و خلأهای مخاطب سوءاستفاده کند؛ کار رسانه مسئول این است که همان نقطه ورود را به مسیر آگاهی تبدیل کند.

عبارت‌هایی مثل «فیلم های صحنه دار»، «اسم فیلم های صحنه دار»، «فیلم های ممنوعه خارجی ۲۰۲۴» و «اسم فیلم های سکسی» شاید در نگاه اول برای یک سایت خبری عجیب یا حتی نگران‌کننده باشند؛ اما اگر درست دیده شوند، می‌توانند ما را به یک پرسش مهم‌تر برسانند: چرا جامعه ما هنوز برای گفت‌وگوی سالم درباره رابطه، بدن، میل و سلامت جنسی، زبان امن و عمومی ندارد؟

آسیانیوز ایران از مخاطبان دعوت می‌کند نظرشان را درباره این موضوع بنویسند: آیا افزایش چنین جست‌وجوهایی را باید فقط یک مسئله اخلاقی دانست، یا نشانه‌ای از کمبود آموزش، محدودیت اینترنت و نبود گفت‌وگوی صادقانه در جامعه ایران؟