آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
در حالی که حدود یک ماه از برقراری آتشبس میان ایران و آمریکا میگذرد، تنشها در خاورمیانه به ویژه در منطقه تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. مقامات آمریکایی روز سهشنبه در کنفرانس خبری جدیدترین اتهامات خود علیه ایران را مطرح کردند. ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک آمریکا، در کنفرانس خبری امروز خود ادعا کرد: «ایران از زمان شروع آتشبس ۹ بار به کشتیهای تجاری شلیک کرده، دو کشتی کانتینری را در تنگه توقیف کرده و بیش از ۱۰ بار به نیروهای آمریکایی حمله کرده است.» به گفته ژنرال کین، ایران روز گذشته (دوشنبه) یک بار به عمان و سه بار به امارات متحده عربی حمله کرده است که از جمله آنها حمله به ترمینال نفتی فجیره بود. وی همچنین ادعا کرد که ایران موشکهای کروز و پهپادهایی را به سمت نیروهای آمریکایی که از کشتیهای تجاری در تنگه دفاع میکردند، شلیک کرده است. پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز در این کنفرانس خبری گفت: «قدرت آتش بسیار زیادی داریم و اگر ایران به کشتیهای آمریکایی و تجاری حمله کند، با آن قدرت روبرو خواهد شد.» با این حال، هگست تأکید کرد که «آتشبس با ایران تمام نشده است.»
هگست با ادعای اینکه ماموریت آمریکا در خاورمیانه موقتی است، اعلام کرد: «دنیا دیگر نباید به آمریکا تکیه کند و کشورها باید خودشان مسئولیتهایشان را در اختیار بگیرند. به زودی اوضاع را درست میکنیم و مسئولیت را به بقیه میسپاریم.» در تحولی دیگر، سفارت آمریکا در بغداد سطح هشدار سفر به عراق را به سطح ۴ (بالاترین سطح) افزایش داد و از شهروندان آمریکایی خواست «به دلیل احتمال حمله موشکی و پهپادی ایران، فوراً این کشور را ترک کنند.» مقامات آمریکایی همچنین از ایجاد یک «منطقه امنیتی پیشرفته» در ضلع جنوبی تنگه هرمز خبر دادند. به گفته آنان، بیش از ۱۵ هزار سرباز آمریکایی در این منطقه مستقر شدهاند و از کشتیهای تجاری در برابر تهدیدات ایران محافظت میکنند. در این گزارش، جزئیات اتهامات جدید آمریکا علیه ایران، واکنش مقامات ایرانی، وضعیت آتشبس و سناریوهای پیش روی تنشهای نظامی در منطقه را مرور میکنیم.
اتهامات جدید آمریکا علیه ایران؛ حمله به ترمینال فجیره و شلیک به نیروی دریایی
رئیس ستاد مشترک آمریکا، ژنرال دن کین، در کنفرانس خبری خود فهرستی از اتهامات نقض آتشبس از سوی ایران را ارائه کرد. مهمترین ادعاها عبارتند از: «شلیک ۹ بار به کشتیهای تجاری بینالمللی در تنگه هرمز»، «توقیف دو کشتی کانتینری توسط ایران»، «حمله بیش از ۱۰ بار به نیروهای آمریکایی مستقر در منطقه»، «حمله روز یکشنبه (به وقت محلی) به امارات متحده عربی (سه هدف، از جمله ترمینال نفتی فجیره)»، و «حمله به عمان (یک بار)» و «شلیک موشکهای کروز و پهپادها به نیروی دریایی آمریکا». به گفته ژنرال کین، هلیکوپترهای نیروی دریایی آمریکا از نوع MH-60 و هلیکوپترهای ارتش AH-64 آپاچی با موفقیت این تهدیدات را شناسایی و شکست دادهاند.هنوز هیچ یک از این ادعاها از سوی ایران تأیید یا تکذیب نشده است. نکته قابل توجه این است با وجود این اتهامات، پیت هگست وزیر دفاع آمریکا، تأکید کرد که «آتشبس با ایران تمام نشده است.» او گفت: «ما انتظار داشتیم که در ابتدا کمی اختلاف نظر وجود داشته باشد. این عملیات (پروژه آزادی) جدا از چارچوب آتشبس است و هدف آن تسهیل عبور امن کشتیهای تجاری از تنگه هرمز است.»
«پروژه آزادی» و منطقه امنیتی آمریکا در تنگه هرمز
یکی از اعلامیههای مهم پنتاگون، آغاز «پروژه آزادی» (Operation Freedom) با هدف تسهیل عبور ایمن کشتیهای تجاری بینالمللی از تنگه هرمز است. به گفته فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، یک منطقه امنیتی پیشرفته در ضلع جنوبی تنگه هرمز ایجاد شده که توسط تجهیزات زمینی، دریایی و هوایی ایالات متحده محافظت میشود. نیروهای نظامی آمریکا در این منطقه شامل بیش از ۱۵ هزار سرباز هستند و کنترل هوایی و دریایی محلی را برای محافظت در برابر تهدیدات ایران ایجاد کردهاند. ژنرال کین گفت: «کشتیهای تجاری که از این منطقه عبور میکنند، قدرت رزمی ایالات متحده را در اطراف خود، در دریا، در آسمان و از طریق رادیو خواهند دید، خواهند شنید و احساس خواهند کرد.» از نظر نظامی، تنگه هرمز اکنون به «منطقه ممنوعه پرواز» و «منطقه انحصاری دریایی» برای ایران تبدیل شده است. هرگونه حرکت در این منطقه توسط ناوهای آمریکایی (ناوشکنها، ناوهای هواپیمابر) و جنگندههای اف-۱۶ و اف-۳۵ تحت نظر است. سنتکام اعلام کرده که نیروهایش همچنان آماده از سرگیری عملیاتهای رزمی بزرگ علیه ایران در صورت دستور هستند.
هشدار سطح ۴ سفارت آمریکا در بغداد؛ احتمال حمله موشکی و پهپادی ایران
همزمان با تشدید تنشها در تنگه هرمز، سفارت آمریکا در بغداد بالاترین سطح هشدار سفر (سطح ۴) را برای عراق صادر کرد. در اطلاعیه سفارت آمده است: «به دلیل احتمال حمله موشکی و پهپادی ایران به اهداف آمریکایی در عراق، از شهروندان آمریکایی خواسته میشود فوراً این کشور را ترک کنند. کسانی که نمیتوانند ترک کنند، باید در پناهگاهها بمانند.» پیش از این نیز در ماههای اخیر، چندین حمله پهپادی و راکتی به پایگاههای آمریکایی در عراق (از جمله پایگاه عین الاسد و پایگاه حریر) انجام شده بود که مسئولیت آنها را گروههای مقاومت عراقی بر عهده گرفته بودند. آمریکا این گروهها را «نیابتی ایران» میداند. این هشدار سطح ۴، نشاندهنده افزایش تنشهای امنیتی در عراق است و احتمالاً مقدمهای برای خروج دیپلماتها و شهروندان آمریکایی از این کشور است. برخی تحلیلگران معتقدند که اگر آتشبس میان ایران و آمریکا به طور کامل فروبپاشد، عراق میتواند به یکی از صحنههای اصلی درگیری نیابتی تبدیل شود.
واکنش ایران و ادامه دیپلماسی؛ آیا آتشبس پایدار میماند؟
تا لحظه تنظیم این گزارش، مقامات ایرانی به صورت رسمی به اتهامات جدید آمریکا (حمله به ترمینال فجیره و شلیک به نیروی دریایی) واکنش نشان ندادهاند. با این حال، سیدعباس عراقچی، سرپرست وزارت امور خارجه ایران، روز گذشته در گفتوگو با خبرنگاران گفته بود: «آمریکاییها به دنبال بهانهجویی برای تشدید تنش هستند. ما به تعهدات خود در چارچوب آتشبس پایبند هستیم.» برخی منابع آگاه گفتهاند که ایران حمله به ترمینال فجیره را تکذیب کرده و آن را «اقدامی از سوی گروههای مقاومت یمنی (انصارالله)» یا «اتهامی بیاساس برای فشار بر ایران» دانسته است. اما هنوز بیانیه رسمی منتشر نشده است. با توجه به اینکه آتشبس حدود یک ماه (از اوایل فروردین) برقرار است و مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا از طریق میانجیگران (قطر و عمان) ادامه دارد، انتظار میرود که دو طرف از تشدید بیشتر خودداری کنند. با این حال، اظهارات هگست («ما به دنبال توافق هستیم») و ژنرال کین («ما آماده از سرگیری عملیاتهای رزمی بزرگ هستیم») نشان میدهد که آمریکا همزمان دو راهبرد را دنبال میکند: دیپلماسی از یک سو، و تهدید نظامی از سوی دیگر. کارشناسان معتقدند که تا اطلاع ثانوی، آتشبس پابرجا خواهد ماند، اما گرماگرم تنشها در منطقه کاهش نخواهد یافت.
نقش اسرائیل؛ تشدید حملات به حزبالله در صورت فروپاشی آتشبس
به گزارش سیانان، یک منبع اسرائیلی آگاه اعلام کرده است که «اگر آتشبس با ایران فروبپاشد، اسرائیل امکان تشدید حملات خود به حزبالله در سراسر لبنان را بررسی میکند.» این اظهارات نشان میدهد که اسرائیل در حال برنامهریزی برای «جبهه دوم» در صورت تشدید درگیریها است. در ماههای اخیر، مرزهای شمالی اسرائیل با لبنان شاهد درگیریهای روزانه بین ارتش اسرائیل و حزبالله بوده است. اسرائیل بارها تهدید کرده که اگر حزبالله به حملات خود ادامه دهد، نیروهایش را وارد خاک لبنان خواهد کرد. تشدید تنش در جبهه لبنان، میتواند باعث سرازیر شدن منابع نظامی ایران و آمریکا به آن منطقه و کاهش تمرکز از تنگه هرمز شود. این یک بازی هوشمندانه از سوی اسرائیل است. در مجموع، منطقه خاورمیانه روی لبه تیغ راه میرود. یک اشتباه محاسباتی کوچک (مثلاً شلیک یک موشک به اشتباه) میتواند آتشبس شکننده را برهم بزند و منطقه را وارد یک درگیری تمام عیار جدید کند.