آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
معاونت منابع انسانی و امور فرهنگی قوه قضاییه امروز (جمعه ۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) اعلام کرد که نحوه فعالیت واحدهای قضایی و اداری سراسر کشور از روز شنبه ۱۹ اردیبهشت ماه تعیین شده است. بر اساس این اعلام، «واحدهای قضایی و اداری استان تهران از روز شنبه نوزدهم اردیبهشت ماه با حضور ۱۰۰ درصدی کارکنان از ساعت ۸:۰۰ تا ۱۴:۰۰ فعال خواهند بود.» این تصمیم پیرو مصوبه ابلاغی «تعیین ساعت کاری ادارات هیأت وزیران» (مورخ ۱۴۰۳/۰۹/۲۵) اتخاذ شده است. در سایر استانهای کشور نیز «با رعایت موارد فوق، تمهیدات لازم با هماهنگی تصمیمات مقامات استانی اتخاذ شود.» به عبارت دیگر، استانداران هر استان (با توجه به شرایط امنیتی، جنگی و آب و هوایی) میتوانند ساعت کاری را تغییر دهند. این تصمیم در حالی اتخاذ میشود که پس از جنگ تحمیلی (اسفند ۱۴۰۴ تا اردیبهشت ۱۴۰۵)، بسیاری از ادارات و دادگستریها با حداقل نیرو (۳۰-۵۰ درصد) و به صورت دورکاری فعالیت میکردند. دلیل اصلی، «حملات هوایی به تهران و سایر استانها» و «کمبود سوخت و اختلال در حمل و نقل عمومی» بود.
با کاهش تدریجی حملات هوایی در دو هفته اخیر (از ۵ حمله در هفته اول اردیبهشت به ۱ حمله در هفته جاری)، دولت و قوه قضاییه تصمیم به عادیسازی تدریجی فعالیت دستگاههای اجرایی گرفتهاند. ساعت کاری جدید (۸ صبح تا ۲ بعدازظهر) نسبت به ساعت قبل از جنگ (۷:۳۰ تا ۱۵:۳۰) نیم ساعت دیرتر شروع و یک ساعت و نیم زودتر پایان مییابد. دلیل این تغییر، «کاهش ساعات روشنایی روز در فصل بهار» و «صرفهجویی در مصرف انرژی (برق و گاز)» عنوان شده است.
نکته مهم: «حضور اجباری کارکنان در محل کار» با تأکید بر رعایت پروتکلهای بهداشتی (فاصله گذاری اجتماعی، ماسک زدن در فضاهای بسته) همراه است. کارکنان دارای بیماری زمینهای (با تأیید پزشک معتمد) همچنان میتوانند از «دورکاری» استفاده کنند. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات بخشنامه قوه قضاییه، به تشریح شرایط کارکنان (مثل مادران دارای فرزند زیر ۶ سال، بیماران خاص)، نحوه اعتراض به حضور اجباری، و جزئیات ساعت کاری در استانهای جنگی (خوزستان، بوشهر، ایلام) میپردازیم.
جزئیات بخشنامه قوه قضاییه (کارکنان مشمول و مستثنیات)
بخشنامه معاونت منابع انسانی قوه قضاییه خطاب به «تمامی واحدهای قضایی و اداری استان تهران» (شامل دادسراها، دادگاهها، ادارات کل، دفاتر خدمات الکترونیک قضایی، و سازمان زندانها) صادر شده است.
کارکنان مشمول حضور اجباری
- قضات (رئیس دادگستری، دادستانها، بازپرسها، دادیاران).
- کارمندان اداری (مسئولین ثبت نام، مسئولین بایگانی، کارشناسان رسمی دادگستری).
- نیروهای خدماتی و انتظامی (نگهبانان، رانندگان، متصدیان نظافت).
مستثنیات (مصون از حضور اجباری)
- مادران دارای فرزند زیر ۶ سال: طبق قانون حمایت از خانواده، این مادران میتوانند تا ۲ سال از «مرخصی بدون حقوق» یا «دورکاری» استفاده کنند.
- زنان باردار: به دلیل حساسیت شرایط، میتوانند با گواهی پزشک معتمد، حداکثر ۴ ماه از «مرخصی استعلاجی با حقوق» استفاده کنند.
- بیماران خاص (سرطان، اماس، دیالیز): با تأیید پزشک (از طریق سامانه «سپاس» قوه قضاییه)، تا اطلاع ثانوی دورکار میمانند.
- افراد دارای معلولیت شدید: (معلولین جسمی-حرکتی، نابینایان، ناشنوایان عمیق) نیز مشمول حضور اجباری نیستند.
نکته مهم کارکنانی که منزل مسکونی آن ها در اثر حملات هوایی تخریب شده است، باید با ارائه مدارک (گزارش کمیته امداد، تأیید شهرداری) به «مدیریت منابع انسانی» دادگستری استان تهران مراجعه کنند.
ساعت کاری ۸ تا ۱۴ (دلایل و مزایا)
قوه قضاییه ساعت کاری جدید را ۸ صبح تا ۲ بعدازظهر (۶ ساعت) تعیین کرده است. دلایل:
- دلیل اول: «صرفهجویی در مصرف انرژی» ایران در حال حاضر با کسری شدید برق (۲۰ درصد) و گاز (به دلیل جنگ و افزایش مصرف خانگی) مواجه است. کاهش ساعات کاری از ۸ ساعت به ۶ ساعت باعث صرفهجویی حدود ۳۰ درصدی در مصرف برق ادارات میشود.
- دلیل دوم: «کاهش ترافیک در ساعات اوج مصرف» با پایان کار ساعت ۱۴، کارمندان میتوانند قبل از شروع ترافیک سنگین عصر (۱۶ تا ۱۹) به خانه برسند. این کار فشار بر مترو و اتوبوسها را کاهش میدهد.
- دلیل سوم: «هماهنگی با سایر دستگاههای اجرایی» طبق مصوبه هیأت وزیران، تمام وزارتخانهها و بانکها نیز از شنبه با ساعت کاری ۸ تا ۱۴ فعالیت میکنند. قوه قضاییه نیز برای هماهنگی با آنها مجبور به پذیرش این ساعت کاری شده است.
مزیت دیگر: کارمندان فرصت بیشتری برای رسیدگی به امور شخصی (مثل خرید، رسیدگی به خانواده، شرکت در کلاسهای آموزشی) خواهند داشت.
وضعیت دادگستریها در استانهای جنگی (خوزستان، بوشهر، ایلام)
در استانهایی که کماکان در معرض حملات هوایی هستند (خوزستان، بوشهر، ایلام)، تصمیم به عهده «رئیس کل دادگستری استان» (با هماهنگی استانداری) گذاشته شده است.
سناریوهای محتمل
الف) حضور با ۵۰ درصد ظرفیت
در شهرهای اهواز، آبادان، خرمشهر، بوشهر، ایلام که خطر حملات بیشتر است، احتمالاً فقط نیمی از کارکنان (به صورت چرخشی) در محل کار حاضر میشوند.
ب) دورکاری کامل
در شهرهای مرزی (مهران، شلمچه، چزابه) که احتمال حملات خمپارهای و پهپادی بالاست، دادگستریها تعطیل میمانند و کارکنان دورکار میشوند.
ج) انتقال به پناهگاه
برخی دادگستریهای مناطق حساس به «پناهگاههای زیرزمینی» مجهز شده اند (مثل دادسرای اهواز). در این صورت، کارمندان در پناهگاه کار میکنند (تا سقف ۴ ساعت).
به شهروندان ساکن در این استانها توصیه میشود که قبل از مراجعه حضوری به دادگستری، با سامانه «سخا» (شماره تماس ۱۲۹) از باز بودن اداره مطلع شوند.
نحوه اعتراض کارکنان به حضور اجباری (سامانه «رسا»)
قوه قضاییه برای کارمندانی که به هر دلیل نمیتوانند در محل کار حاضر شوند (و جزو مستثنیات نیستند)، سامانه «رسا» (سامانه رسیدگی به اعتراضات کارکنان) را راهاندازی کرده است.
مراحل اعتراض
۱. وارد سامانه «سپاس» قوه قضاییه (sepas. judiciary.ir) شوید.
۲. بخش «امور کارکنان» → «ثبت اعتراض به حضور فیزیکی» را انتخاب کنید.
۳. علت اعتراض را انتخاب کنید: «مشکل حمل و نقل عمومی»، «فاصله منزل تا محل کار بیش از ۵۰ کیلومتر»، «بیماری عضو خانواده» (نیاز به ارائه مدارک)، «شرایط خاص روحی (اضطراب پس از جنگ)» (نیاز به گواهی روانپزشک).
۴. مدارک را بارگذاری کنید و منتظر تأیید (حداکثر ۷۲ ساعت) باشید.
نکته مهم: اعتراضات تنها یک بار در ماه قابل ثبت است. اگر اعتراض شما رد شد، میتوانید به «هیأت تخلفات اداری قوه قضاییه» شکایت کنید.
تأثیر بر ارباب رجوع (نحوه خدماترسانی به مردم)
با بازگشت کارکنان به محل کار، خدمات قضایی به مردم نیز تسریع میشود. اما چند نکته مهم:
الف) دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
ساعت کاری این دفاتر (که قبلاً ۸ تا ۱۶ بود) به ۸ تا ۱۴ کاهش یافته است. بنابراین، ارباب رجوع باید تا ساعت ۱۳:۳۰ (نیم ساعت قبل از تعطیلی) برای ثبت دادخواست و شکایت مراجعه کند.
ب) وقت ملاقات با قضات
به دلیل کاهش ساعات کاری، زمان ملاقات با قضات نیز محدودتر شده است. توصیه میشود که ارباب رجوع قبل از مراجعه، از طریق سامانه «عدل ایران» (adliran.ir) وقت ملاقات آنلاین بگیرد.
ج) رسیدگی به پروندههای زندانیان
دادسراهای تهران (اوین، کرج) با ۱۰۰ درصد نیرو فعالیت میکنند. بنابراین، رسیدگی به پرونده زندانیان (اعم از آزادی مشروط، اعتراض به رأی) با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.
توصیه به شهروندان
برای جلوگیری از اتلاف وقت، حتماً مدارک خود را کامل (و تصویر برابر اصل شده) به همراه داشته باشید. همچنین از مراجعه به دادگستری در روزهای شنبه و یکشنبه (که بیشترین تراکم را دارند) خودداری کنید.