​ اروپا برای تخلیه مسافران از کشتی کروز آلوده به هانتاویروس آماده می‌شود

آسیانیوز ایران؛ سرویس سلامت و زیبایی:

مقام‌های اسپانیا امروز (دوشنبه ۲۱ اردیبهشت ۱۴۰۵) اعلام کردند که پنج کشور اروپایی (آلمان، فرانسه، بلژیک، ایرلند و هلند) هواپیماهایی را برای انتقال شهروندان خود از کشتی کروز «ام‌وی هوندیوس» که درگیر شیوع مرگبار هانتاویروس شده است، اعزام خواهند کرد. این کشتی که در آب‌های اقیانوس اطلس و در نزدیکی جزایر قناری (متعلق به اسپانیا) در حال حرکت است، به یک کانون شیوع ویروسی تبدیل شده که تاکنون جان سه نفر (زوج هلندی و یک تبعه آلمانی) را گرفته است. سازمان جهانی بهداشت (WHO) روز گذشته هشدار داده بود که اگر مسافران آلوده به سرعت از کشتی خارج نشوند، ممکن است ویروس به کشورهای دیگر سرایت کند. اکنون کشورهای اروپایی در حال عملیات تخلیه اضطراری هستند. کشتی کروز «ام‌وی هوندیوس» حامل حدود ۱۱۰۰ مسافر و خدمه است. این کشتی در تاریخ ۲ آوریل (۱۳ فروردین) از بندر کیپ‌تاون (آفریقای جنوبی) حرکت کرده و قرار بود به مقصد جزایر قناری برود. اما با شیوع هانتاویروس، مسیر آن تغییر کرده و اکنون در نزدیکی سواحل اسپانیا پهلو گرفته است.

کشورهای اسپانیا، پرتغال و مراکش از پذیرش کشتی در بنادر خود خودداری کرده بودند (به دلیل ترس از انتشار ویروس). اما پس از فشار‌های بین‌المللی، اسپانیا مجوز پهلوگیری اضطراری را صادر کرد. عملیات تخلیه از طریق هواپیماهای اختصاصی انجام خواهد شد. هر کشور هواپیماهایی را به جزایر قناری اعزام می‌کند تا شهروندان خود را (که در کشتی هستند) مستقیماً به کشورشان منتقل کنند. مسافران در بدو ورود به کشور خود، قرنطینه خواهند شد. وزارت بهداشت اسپانیا اعلام کرده است که «خطر سرایت ویروس به شهروندان اسپانیایی بسیار پایین است» و عملیات تخلیه تحت نظارت دقیق پزشکان انجام می‌شود. با این حال، برخی از ساکنان جزایر قناری نگران از ورود مسافران آلوده به خاک اسپانیا هستند. در این گزارش، ضمن مرور جزئیات عملیات تخلیه کشتی کروز، به تحلیل نحوه انتشار هانتاویروس در کشتی، خطرات آن برای اروپا و درس‌هایی که باید از کووید-۱۹ گرفت، می‌پردازیم.

هانتاویروس چگونه در کشتی کروز شیوع پیدا کرد؟

کشتی کروز «ام‌وی هوندیوس» در تاریخ ۱۳ فروردین ۱۴۰۵ (۲ آوریل ۲۰۲۶) از بندر کیپ‌تاون (آفریقای جنوبی) حرکت کرد. منبع اولیه آلودگی به احتمال قریب به یقین «جوندگان» (موش‌ها) بودند. کشتی‌های کروز به دلیل وجود انبارهای مواد غذایی، همواره در معرض هجوم جوندگان قرار دارند. مدفوع و ادرار موش‌های آلوده، ذرات ویروس را در سیستم تهویه کشتی پخش کرده است. اولین مورد ابتلا در تاریخ ۱۸ فروردین (۷ آوریل) گزارش شد: یک مسافر هلندی با علائم تب، سردرد و درد عضلانی به پزشک کشتی مراجعه کرد. وضعیت او به سرعت وخیم شد و در ۲۱ فروردین (۱۰ آوریل) جان باخت. سه روز بعد، همسر او نیز با علائم مشابه درگذشت. یک مسافر آلمانی نیز در تاریخ ۲۵ فروردین (۱۴ آوریل) فوت کرد. تاکنون ۷ مورد ابتلا تأیید شده است. دلیل اصلی سرعت انتشار در کشتی، «سیستم تهویه بسته» است. هانتاویروس می‌تواند از طریق قطرات تنفسی (در فاصله نزدیک) و همچنین از طریق ذرات معلق در هوا (در محیط‌های بسته) منتقل شود. کابین‌های کشتی که سیستم تهویه مشترک دارند، به کانون انتشار تبدیل شده‌اند. رستوران‌ها، سینماها و سالن‌های اجتماعات نیز عوامل تشدیدکننده بوده‌اند.

چرا کشورها از پذیرش کشتی خودداری کردند؟ (وحشت از تکرار کووید-۱۹)

اسپانیا، پرتغال و مراکش در ابتدا از پذیرش کشتی «ام‌وی هوندیوس» در بنادر خود خودداری کردند. دلیل اصلی، «ترس از تکرار سناریوی کووید-۱۹» است. در ابتدای همه‌گیری کرونا (فوریه ۲۰۲۰)، کشتی کروز «دایموند پریسس» در ژاپن به مدت یک ماه در قرنطینه ماند و بیش از ۷۰۰ مسافر به ویروس کرونا آلوده شدند و ۱۴ نفر جان باختند. کشورها نمی‌خواهند مسئولیت قرنطینه صدها مسافر آلوده را بپذیرند. همچنین نگران «فرار مسافران به داخل کشور» و «فشار بر سیستم بهداشت و درمان» هستند. اسپانیا که در بحران کرونا یکی از بالاترین نرخ‌های مرگ و میر را داشت (بیش از ۱۲۰,۰۰۰ کشته)، به شدت محتاطانه عمل می‌کند. با این حال، پس از فشارهای سازمان جهانی بهداشت و اتحادیه اروپا، اسپانیا مجوز پهلوگیری اضطراری صادر کرد. اما مسافران مجاز به پیاده شدن در اسپانیا نیستند و مستقیماً با هواپیما به کشور خود منتقل می‌شوند. این یک اقدام احتیاطی برای جلوگیری از انتشار ویروس در خاک اسپانیا است.

عملیات تخلیه؛ چگونه مسافران به کشورهای خود بازمی‌گردند؟

عملیات تخلیه توسط هر کشور به صورت جداگانه انجام می‌شود. نکات کلیدی:

• تست سریع (Rapid Test)

  قبل از سوار شدن به هواپیما، همه مسافران (حتی بدون علائم) تست هانتاویروس می‌دهند. مسافران مبتلا به هواپیماهای جداگانه (با ایزوله کامل) منتقل می‌شوند.

• هواپیماهای اختصاصی با تهویه تخصصی

  هواپیماهایی که مسافران را منتقل می‌کنند، مجهز به فیلترهای HEPA (که ۹۹.۹۷ درصد ذرات ویروس را به دام می‌اندازند) هستند. خدمه هواپیما از لباس‌های محافظ کامل استفاده می‌کنند.

• قرنطینه اجباری در مقصد

  مسافران به محض ورود به کشور خود، به مدت ۱۴ روز در هتل‌های تعیین شده (تحت نظارت پلیس و پزشکان) قرنطینه می‌شوند. هزینه قرنطینه بر عهده مسافران است (مگر اینکه بیمه داشته باشند).

• ضعف اصلی

  برخی مسافران (از کشورهای بدون برنامه تخلیه) ممکن است هفته‌ها در کشتی معطل بمانند. سازمان جهانی بهداشت از همه کشورهای عضو خواسته است که برای انتقال شهروندان خود اقدام کنند.

واکنش سازمان جهانی بهداشت و مقایسه با کووید-۱۹

سازمان جهانی بهداشت (WHO) روز گذشته (یکشنبه) یک «هشدار سطح متوسط» صادر کرد و از همه کشورها خواست که سیستم‌های نظارت بر بیماری‌های تنفسی خود را فعال کنند. همچنین دستورالعمل موقتی برای شناسایی و مدیریت موارد مشکوک هانتا صادر شده است. تفاوت اصلی هانتاویروس با کووید-۱۹ در «میزان سرایت‌پذیری» است. R0 (نرخ پایه تکثیر) کرونا حدود ۲.۵ تا ۳ بود (هر فرد آلوده ۲ تا ۳ نفر را آلوده می‌کرد). R0 هانتاویروس (نوع آند) حدود ۰.۵ تا ۱ است. یعنی هر فرد آلوده به طور متوسط کمتر از یک نفر را آلوده می‌کند. بنابراین، هانتاویروس به سرعت کرونا گسترش نمی‌یابد. با این حال، «میزان مرگ و میر» هانتاویروس (۳۵-۴۰ درصد) بسیار بالاتر از کرونا (در ابتدا حدود ۳-۵ درصد) است. یعنی اگر فردی آلوده شود، شانس مرگ او بسیار بالاست. این بیماری را نباید دست کم گرفت. WHO همچنین از کشورها خواسته است که «درهای خود را به روی مسافران کشتی نبندید». انزوای کشتی‌ها (مثل کاری که در ابتدای کرونا انجام شد) نه تنها کمکی به کنترل بیماری نمی‌کند، بلکه باعث تشدید آن در داخل کشتی می‌شود (به دلیل تراکم جمعیت).

آینده کشتی‌های کروز؛ صنعتی در آستانه فروپاشی مجدد؟

صنعت کروز که در دوران کرونا فلج شده بود، تازه داشت نفس می‌کشید. اکنون با شیوع هانتاویروس، دوباره زنگ خطر برای این صنعت به صدا درآمده است. ارزش سهام شرکت‌های بزرگ کروز (مانند کارناوال، رویال کارائیب، ام‌اس‌سی) در یک هفته گذشته ۱۵-۲۰ درصد کاهش یافته است. دلیل نگرانی سرمایه‌گذاران: کشتی‌های کروز به دلیل سیستم تهویه بسته، ازدحام جمعیت و رستوران‌های خودخدمت (بوفه)، به شدت در برابر شیوع بیماری‌های ویروسی آسیب‌پذیر هستند. یک شیوع کوچک می‌تواند به سرعت به یک بحران تبدیل شود. برای جلوگیری از تکرار چنین فجایعی، شرکت‌های کروز باید استانداردهای بهداشتی خود را ارتقا دهند: نصب فیلترهای HEPA در تمام کابین‌ها، حذف بوفه‌های خودخدمت، کاهش ظرفیت مسافران (افزایش فاصله اجتماعی) و اجباری کردن واکسیناسیون (اگر واکسنی برای هانتا ساخته شود). اما همه اینها هزینه‌بر است و ممکن است قیمت بلیت‌ها را دو برابر کند. در کوتاه‌مدت، احتمالاً شاهد لغو صدها سفر کروز در تابستان ۲۰۲۶ خواهیم بود. اگر این الگو ادامه یابد، صنعت کروز ممکن است به ورطه نابودی کشیده شود.