تقریباً تمام آنچه امروز بهعنوان دستاورد بشری میشناسیم، محصول نوعی سرکشی هدفمند بوده است؛ از نظریههای علمی که باورهای تثبیتشده را به چالش کشیدند، تا فناوریهایی که سبک زندگی انسان را دگرگون کردند. حتی مناسبات بینالمللی و دیپلماسی مدرن نیز نتیجه عبور از مرزهای بسته جغرافیایی و ذهنیاند. در این معنا، سرکشی نه تهدید نظم، بلکه موتور بازتعریف آن است.
در چنین بستری، نسل Z بیش از هر نسل دیگری با این واژه شناخته میشود؛ نسلی که از کودکی در جهانی شبکهای، پرسرعت و بیمرز رشد کرده و طبیعی است که با چهارچوبهای صلب و سلسلهمراتبی، رابطهای پرتنش داشته باشد.
با این حال، همین ویژگی به یکی از اصلیترین دلایل عدم محبوبیت این نسل نزد مدیران ارشد، ساختارهای سنتی و آنچه میتوان «نسل پدران» نامید، تبدیل شده است.
امروز که ایران در میانه یک جنگ موجودیتی و تقابل نظامی مستقیم با قدرتهای برتر جهانی قرار گرفته، بیش از هر زمان دیگری مشخص شده است که ابزارهای دفاعی ما صرفاً سامانه های نوین پدافندی نیستند. نبرد اخیر و سرنگونی جنگندههای پیشرفته دشمن در آسمان کشور، نشان داد که دانش فنی و ابتکار عمل، حرف اول را در میدان میزند. نسل Z با همان "سرکشی" از الگوهای کلاسیک و توانمندی در حوزههای تکنولوژی سایبری ، در واقع سربازان خط مقدم نبردی هستند که در آن سرکش بودن بر مدرنیته غلبه میکند
به عنوان عضوی از این نسل میگویم: سرکشی نسل ما در پی تخریب ریشهها نیست، بلکه به دنبال کارآمدی برای بقای همان ریشهها در طوفان جنگ و چالش ها است. در روزهایی که اقتصاد و زیرساختهای فیزیکی و اینترنتی تحت فشار هستند، اقتصاد دیجیتال و شبکهای که توسط این نسل بنا شده، بمباران ناپذیرترین سنگر ماست و قطع کردن این سنگر به معنای آسیب به کل سیستم است
دفاع مقدسِ امروز، تنها در جبهههای جنوب و غرب نیست؛ دفاع مقدس امروز، به رسمیت شناختن زبانِ نسلی است که میتواند با خلاقیتِ خارج از چارچوب خود، معادلات نظامی و اقتصادی جهان را برهم بزند.
در ایران، در حالی که نسل زد با مشکلاتی چون بیکاری، تورم بالا و بحرانهای اقتصادی دست به گریبان است، این نسل به دنبال راهحلهای نوین برای اشتغال و درآمدزایی است. آنها بهجای اینکه به دنبال شغلهای دولتی یا پُر درآمد سنتی باشند، به سمت استارتاپها، کسبوکارهای دیجیتال و فریلنسری میروند. به همین دلیل، یکی از بزرگترین چالشهای اقتصادی ایران در سالهای آینده، تطابق ساختارهای اقتصادی با این نسل خواهد بود
حال اگر نگاهی به تجربههای جهانی بیندازیم، متوجه میشویم که کشورهای مختلفی توانستهاند از نسلهای مشابه به فرصتهای اقتصادی تبدیل شوند. در آلمان، بعد از فروپاشی دیوار برلین، نسلی جدید وارد عرصه اقتصادی شد که با آگاهی از تکنولوژیهای نوین و اینترنت، توانستند اقتصاد این کشور را در مسیر شکوفایی و رقابتپذیری جهانی قرار دهند. در چین نیز پس از دهه ۹۰ میلادی، نسل جدید با مهارتهای دیجیتال، استارتاپها و صنایع نوین توانستند پایهگذار تحولات اقتصادی عظیمی در کشورشان شوند
در ایران، اگر سازمانها و نهادهای دولتی بتوانند به جای سرکوب سرکشی نسل زد، آن را بهعنوان یک منبع خلاقیت و نوآوری در نظر بگیرند، میتوانند به بهرهبرداری اقتصادی از این نسل بپردازند. ایجاد فرصتهای شغلی در عرصههای دیجیتال، حمایت از استارتاپها، تسهیل قوانین برای ایجاد کسبوکارهای نوآورانه و ایجاد بسترهای آموزشی جدید میتواند راهحلهایی برای این چالش باشد.
نسل زد ایران نهفقط یک تهدید برای نظمهای اقتصادی سنتی، بلکه فرصتی است برای بازتعریف ساختارهای اقتصادی کشور است. بهجای آنکه این نسل را از دیدگاه منفی سرکشی و نافرمانی نگاه کنیم، باید آن را بهعنوان نیروی محرکهای برای ایجاد تغییرات ساختاری در نظر بگیریم./