آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
فوتبال در شرف آغاز بزرگترین جشن تاریخ خود است. جام جهانی ۲۰۲۶ که از امروز (۱۱ ژوئن / ۲۱ خرداد) در مکزیکوسیتی آغاز میشود، برای نخستین بار در تاریخ این مسابقات، با ۴۸ تیم و ۱۰۴ بازی در سه کشور آمریکا، کانادا و مکزیک برگزار میشود. اما امسال، یک تغییر بزرگ و بیسابقه در آیین آغاز این رویداد بزرگ رخ داده است. برخلاف تمام ادوار گذشته که تنها یک مراسم افتتاحیه برگزار میشد، فیفا تصمیم گرفته است که سه مراسم افتتاحیه جداگانه و هماهنگ در هر سه کشور میزبان برگزار کند.
این مراسمها توسط مارکو بالیچ، کارگردان خلاق ایتالیایی که اجرای افتتاحیه المپیک میلان کورتینا و جام جهانی ۲۰۲۲ قطر را بر عهده داشته، طراحی شدهاند. هر سه مراسم حول یک موضوع مشترک یعنی «وحدت از طریق فوتبال» و نمایش فرهنگ بومی هر کشور طراحی شدهاند. مکزیکوسیتی میزبان اولین و مهمترین مراسم خواهد بود که در ورزشگاه آزتکا (اکنون با نام ورزشگاه مکزیکوسیتی) برگزار میشود. در این مراسم، شکیرا به همراه برنا بوی، سرود رسمی جام جهانی با نام «دای دای» (به معنای «بزن بریم») را اجرا خواهند کرد.
کانادا که برای نخستین بار در تاریخ میزبانی جام جهانی را تجربه میکند، مراسم خود را در ورزشگاه تورنتو برگزار خواهد کرد. مایکل بوبله و آلنیس موریست از سرشناسترین هنرمندان حاضر در این مراسم خواهند بود. آمریکا نیز که آخرین مراسم را در ورزشگاه سوفی لسآنجلس برگزار میکند، میزبان کیتی پری، لیسا (از گروه بلکپینک)، آنیتا، فیوچر و رما خواهد بود. این مراسم پیش از دیدار آمریکا و پاراگوئه برگزار میشود. اما شاید جذابترین برنامه، فینال جام جهانی باشد که در نیویورک نیوجرسی برگزار میشود. فیفا برای نخستین بار در تاریخ، برنامه نیمهشباهنگ (هالفتایم شو) با سبک سوپربول برگزار میکند که توسط کریس مارتین (خواننده گروه کولدپلی) طراحی شده است. مدونا، شکیرا و گروه کرهای بیتیاس، اجرای نیمهشباهنگ فینال را بر عهده خواهند داشت. این اولین بار در تاریخ ۱۰۰ ساله جام جهانی است که چنین برنامه باشکوهی در فاصله دو نیمه برگزار میشود.
تحلیل ساختاری و نوآوری بیسابقه سه مراسم افتتاحیه
جام جهانی ۲۰۲۶ نه تنها از نظر تعداد تیمها (۴۸ تیم) و مسابقات (۱۰۴ بازی) بیسابقه است، بلکه در نحوه برگزاری مراسم افتتاحیه نیز انقلابی به پا کرده است. فیفا به جای یک مراسم سنتی، سه مراسم جداگانه و هماهنگ در سه کشور میزبان طراحی کرده است. این تصمیم هوشمندانه، بازتابی از ماهیت چندملیتی این دوره از مسابقات است و به هر سه کشور اجازه میدهد تا فرهنگ و هویت ملی خود را به نمایش بگذارند.
مارکو بالیچ، کارگردان ایتالیایی که طراحی این سه مراسم را بر عهده دارد، یک استراتژی خلاقانه را به کار گرفته است: هر مراسم به طور همزمان هم مستقل است (با نمایش فرهنگ محلی) و هم بخشی از یک روایت واحد با موضوع «وحدت از طریق فوتبال». در مکزیک، هنر سنتی «پاپل پیکادو» (برشهای کاغذی رنگی) به عنوان نماد اصلی انتخاب شده است. کانادا بر «موزاییک فرهنگی» (تنوع فرهنگی) تأکید دارد، و آمریکا از نماد «جام درخشان و نورانی» استفاده میکند.
از نظر لجستیکی، برگزاری سه مراسم در سه کشور در بازه زمانی ۲۴ ساعت، یک عملیات عظیم است. بالیچ اعلام کرده که تیمهای ۲۶۰ تا ۳۰۰ نفره در هر شهر مستقر شدهاند. درها چهار ساعت قبل از بازی به روی هواداران باز میشود و برنامههای سرگرمی متنوعی تا شروع مسابقه اجرا میشود. هر مراسم حدود ۱۳ تا ۱۶ دقیقه و ۳۰ ثانیه طول خواهد کشید که قابل مقایسه با مراسم سنتی المپیک نیست و نشان میدهد فیفا قصد دارد مراسم را مختصر اما تأثیرگذار برگزار کند.
تحلیل برنامه هنرمندان و سرود رسمی جام جهانی
فیفا با انتخاب هنرمندان این مراسم، یک استراتژی موسیقایی هوشمندانه را دنبال کرده است. سرود رسمی جام جهانی «دای دای» (به معنای «بزن بریم» یا «بیا بریم») توسط شکیرا (کلمبیا) و برنا بوی (نیجریه) اجرا میشود. شکیرا پیشتر با سرود «واکا واکا» در جام جهانی ۲۰۱۰ آفریقای جنوبی، یکی از ماندگارترین سرودهای تاریخ این مسابقات را خلق کرده بود. حضور مجدد او در جام جهانی ۲۰۲۶ یک اقدام هوشمندانه برای ایجاد حس نوستالژی و اعتماد است. برنامه مکزیکوسیتی از نظر تنوع ژانرهای موسیقایی، غنیترین مراسم است. از آلخاندرو فرناندز (رنجرای مکزیکی) و جی بالوین (رگیتون) تا مانا (راک اسپانیایی) و لس آنجلس آزولس (کومبیا) همگی حضور دارند. این نشان میدهد فیفا قصد دارد تمام اقشار جامعه مکزیک را پوشش دهد. تایلا (خواننده اهل آفریقای جنوبی) نیز در این مراسم حضور دارد که نمادی از اتصال میزبان (مکزیک) با قاره آفریقا و احترام به تاریخ این مسابقات است. مراسم کانادا بر موسیقی پاپ و بالاد متمرکز است؛ با حضور مایکل بوبله (خواننده پاپ جاز)، آلنیس موریست (آلترنیتیو راک) و السیا کارا (پاپ) و همچنین وگدریم (خواننده رپ اهل فرانسه با ریشه آفریقایی). مراسم آمریکا با حضور کیتی پری (پاپ)، لیسا (کی-پاپ)، فیوچر (هیپهاپ) و آنیتا (پاپ برزیلی)، یک تابلوی کامل از تنوع موسیقیایی جهان را نشان میدهد.
تحلیل نوآوری هالفتایم شو(Half Time Show) در فینال و تأثیر کریس مارتین
جذابترین نوآوری جام جهانی ۲۰۲۶، برگزاری نخستین «هالفتایم شو» (برنامه نیمهشباهنگ) در تاریخ فینالهای این مسابقات است. این ابتکار، مستقیماً از فرهنگ سوپربول (فینال لیگ ملی فوتبال آمریکا - NFL) الهام گرفته شده و نشانه تمایل فیفا برای جهانیتر کردن جذابیتهای غیرفوتبالی این رویداد است. در ایالات متحده، هالفتایم شوی سوپربول اغلب پربینندهترین بخش مسابقه است. کریس مارتین، خواننده و ترانهسرای گروه کولدپلی، مسئولیت کارگردانی هنری این برنامه را بر عهده دارد. کریس مارتین سابقه همکاری با فیفا در طراحی مراسم افتتاحیه جام جهانی ۲۰۲۲ قطر (که آهنگ «زندگی رنگارنگ است» را اجرا کرد) را دارد و به عنوان یک فعال بشردوستانه شناخته میشود. حضور سه غول موسیقی جهان یعنی مدونا (ملکه پاپ)، شکیرا (سلطان موسیقی لاتین) و گروه بیتیاس (ابرگروه کی-پاپ) در این برنامه، ترکیبی از نسلهای مختلف موسیقی و قارههای مختلف را ارائه میدهد. این نوآوری میتواند آینده فینالهای جام جهانی را برای همیشه تغییر دهد. اگر موفقیتآمیز باشد، به احتمال زیاد فیفا در دورههای بعدی نیز این سنت را ادامه خواهد داد. نکته قابل توجه، هدف بشردوستانه این برنامه است: سرود «دای دای» برای جمعآوری ۱۰۰ میلیون دلار برای صندوق آموزش شهروندی جهانی فیفا (FIFA Global Citizen Education Fund) طراحی شده است. این نشان میدهد فیفا علاوه بر سرگرمی، به دنبال یک پیام اجتماعی نیز هست.
برنامه زمانی بازیهای افتتاحیه و جزییات لجستیک
بازیهای افتتاحیه این دوره از مسابقات نیز از اهمیت بالایی برخوردارند. اولین بازی جام جهانی ۲۰۲۶ میان مکزیک (یکی از سه میزبان) و آفریقای جنوبی برگزار میشود. این انتخاب تصادفی نیست: آفریقای جنوبی میزبان جام جهانی ۲۰۱۰ بود و این بازی نمادی از پیوند بین دو دوره تاریخی است. ساعت ۱۳ به وقت محلی در ورزشگاه مکزیکوسیتی برگزار میشود.
کانادا در بازی افتتاحیه خود در تورنتو به مصاف بوسنی و هرزگوین میرود. این نخستین بار در تاریخ است که تیم ملی کانادا یک بازی جام جهانی را در خاک خود برگزار میکند. بازی ساعت ۱۵ به وقت محلی (عصر) برگزار میشود تا هواداران بتوانند از آب و هوای معتدل تابستانی تورنتو لذت ببرند.
آمریکا نیز در لسآنجلس به مصاف پاراگوئه میرود. ساعت ۱۸ به وقت محلی (۶ عصر) برنامهریزی شده است. ورزشگاه سوفی لسآنجلس که برای این رقابتها به «لسآنجلس استادیوم» تغییر نام داده (به دلیل قوانین تجاری فیفا)، یکی از مدرنترین و مجهزترین استادیومهای جهان است. جالب توجه است که مکزیک روز ۱۱ ژوئن را تعطیل عمومی اعلام کرده و مدارس را تعطیل کرده است، در حالی که کانادا و آمریکا چنین تصمیمی نگرفتهاند.
چالشهای میزبانی و نگرانیها از سیاستهای مهاجرتی آمریکا
با وجود تمام باشکوهی این برنامهها، سایه سیاستهای بحثانگیز دولت ترامپ بر این رقابتها سنگینی میکند. گزارشها حاکی از آن است که مقامات آمریکایی از صدور ویزا برای بهترین داور آفریقا که اهل سومالی است، خودداری کردهاند (از ذکر نام خاص در جستجوهای انجام شده خودداری شده) این اقدام انتقادات گستردهای را از سوی فعالان فوتبال و فیفا برانگیخته است، چرا که اعتقاد بر بیطرفی و بیتردیدی در ورزش حاکم است. همچنین گزارشهایی از برخوردهای خشن و بازرسیهای عجیب و غریب ماموران پلیس آمریکا با بازیکنان تیمهای ملی مختلف (از جمله برخی اعضای هیئت ایرانی) در فرودگاههای این کشور منتشر شده است. این رفتارها که با توهین و تحقیر همراه بوده، با روح ورزش و اصول میزبانی یک تورنمنت جهانی که باید مبتنی بر احترام باشد، در تضاد کامل است. چنین اقداماتی چهره آمریکا را به عنوان یک میزبان قابل اعتماد مخدوش میکند. بسیاری از کارشناسان فوتبال در سراسر جهان از اروپا گرفته تا آفریقا و آسیا، این رفتارها را محکوم کردهاند و از فیفا انتقاد کردهاند که چرا میزبانی جام جهانی را به کشوری داده که نه تنها نمیتواند در شأن این رقابتها رفتار کند، بلکه قوانین اولیه و اصول ابتدایی میزبانی را رعایت نمیکند. نگرانی اصلی این است که چنین رفتارهایی در طول رقابتها افزایش یابد و برخوردهای ناشایست با اعضای تیمهای ملی و طرفداران سایر کشورها بدتر شود.