تحریریه آسیانیوز ایران؛ بسته‌شدن مدرسه برای همه کودکان معنای یکسانی نداشت. در تابستان ۲۰۲۰، بعضی دانش‌آموزان کلاس را روی صفحه رایانه دنبال می‌کردند و بعضی حتی به ابزار دریافت درس دسترسی نداشتند. گزارش صندوق کودکان سازمان ملل متحد، یونیسف (UNICEF)، اندازه این شکاف را نشان داد: دست‌کم ۴۶۳ میلیون کودک در جهان امکان دسترسی به آموزش از راه دور را نداشتند.
گزارش تابستان ۲۰۲۰ دقیقاً چه می‌گفت؟
صفحه داده‌های یونیسف تاریخ ۲۶ اوت ۲۰۲۰ را دارد و اطلاعیه معرفی آن با تاریخ‌خط نیویورک، ۲۷ اوت، منتشر شده است؛ یعنی ۵ و ۶ شهریور ۱۳۹۹. برآورد، حدود ۳۱ درصد دانش‌آموزان از پیش‌دبستان تا پایان متوسطه را در بر می‌گرفت. پوشش خبری همان زمان، از جمله گزارش ۲۷ اوت صدای آمریکا، رقم ۴۶۳ میلیون و محدودیت دسترسی به درس از طریق تلویزیون، رادیو یا اینترنت را بازتاب داد.
این رقم را نباید به معنای ترک تحصیل قطعی ۴۶۳ میلیون کودک دانست. موضوع پژوهش، امکان دسترسی به آموزش دیجیتال یا پخش‌شده در دوران تعطیلی مدارس بود؛ نه شمار کودکانی که پیش از همه‌گیری بیرون از مدرسه بودند.
داشتن وسیله، تضمین یادگیری نبود
تحلیل یونیسف بر اطلاعات سیاست‌های آموزشی و امکانات خانوارها تکیه داشت. وجود تلویزیون، رادیو یا اینترنت فقط نشان می‌داد که دریافت آموزش ممکن است؛ ثابت نمی‌کرد کودک واقعاً درس را دنبال کرده یا آموخته است. بنابراین حتی برآورد دسترسی بالقوه نیز با تجربه واقعی خانواده‌ها فاصله داشت.
در داده‌های گزارش، سه‌چهارم دانش‌آموزانی که امکان دسترسی نداشتند، در مناطق روستایی زندگی می‌کردند. فقر خانوار نیز یکی از محورهای شکاف بود. پیام این یافته‌ها روشن بود: انتقال کلاس به فضای دیجیتال، بدون توجه به امکانات خانه، می‌توانست محرومیت‌های قبلی را ادامه دهد.
درس آن گزارش برای بحث آموزش مجازی
در همان دوره، در ایران نیز بحث تأمین گوشی و پوشش اینترنت برای دانش‌آموزان مطرح بود. گزارش آرشیوی دانش‌آموزان بی‌بضاعت باید گوشی هوشمند داشته باشند نمونه‌ای از این بحث است؛ البته آمار جهانی یونیسف را نمی‌توان بدون داده مستقل به ایران تعمیم داد.
نکته تحلیلی این گزارش آن است که «راه‌اندازی سامانه» و «رسیدن آموزش به کودک» دو شاخص متفاوت‌اند. سنجش موفقیت آموزش از راه دور باید دریافت واقعی درس را بررسی کند، نه فقط فراهم‌بودن یک بستر فنی.
یادداشت آرشیوی: این متن در بازسازی کنونی آرشیو، بر پایه گزارش‌های منتشرشده تا شهریور ۱۳۹۹ تهیه شده و جایگزین پیش‌نویس تکراری این شناسه است. تاریخ قدیمی رکورد حفظ شده است؛ متن ادعای انتشار اولیه در آن زمان ندارد.
منابع: گزارش داده‌های یونیسف، ۲۶ اوت ۲۰۲۰؛ اطلاعیه یونیسف با تاریخ‌خط ۲۷ اوت ۲۰۲۰؛ گزارش صدای آمریکا، ۲۷ اوت ۲۰۲۰.
تصویر: عکس آرشیوی کلاس نمایشی تاریخ در یادمان جورج واشینگتن کارور، میزوری؛ عکس NPS در مالکیت عمومی. تصویر برای توضیح موضوع آموزش است و مدرسه‌ای تعطیل‌شده در همه‌گیری را نشان نمی‌دهد.