یادداشت بازسازی آرشیو: این گزارش در بازسازی کنونی آرشیو، بر پایه منابع منتشرشده تا تاریخ درج‌شده تهیه شده است و خبر تازه یا گزارش تولیدشده در آن روز نیست. تاریخ اصلی این شناسه حفظ شده است. تهیه و بازسازی: تحریریه آسیانیوز ایران.
به گزارش آسیانیوز ایران، پنجمین گزارش «چشم‌انداز جهانی تنوع زیستی» (Global Biodiversity Outlook 5) در ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰، برابر با ۲۵ شهریور ۱۳۹۹، تصویری نگران‌کننده از فاصله میان تعهدهای دولت‌ها و حفاظت عملی از طبیعت ارائه کرد. جمع‌بندی جهانی گزارش این بود: هیچ‌یک از ۲۰ هدف آیچی به‌طور کامل محقق نشده و شش هدف تنها بخشی از مسیر را پیموده‌اند.
اهداف آیچی چه بودند؟
این اهداف در سال ۲۰۱۰ با افق ۲۰۲۰ توافق شده بودند. گزارش کنوانسیون تنوع زیستی (Convention on Biological Diversity؛ CBD)، با استفاده از گزارش‌های ملی، شاخص‌ها و ارزیابی‌های علمی، پیشرفت در اجرای آنها را بررسی کرد. بنابراین موضوع فقط شمار جانوران نبود؛ کیفیت زیست‌بوم‌ها و شیوه استفاده انسان از منابع طبیعی نیز در این ارزیابی جای داشت.
«تحقق‌نیافتن کامل» را نباید با «هیچ پیشرفتی رخ نداده» یکی گرفت. برنامه محیط زیست سازمان ملل در توضیح گزارش نمونه زد که افزایش سطح مناطق حفاظت‌شده، الزاماً به معنای تأمین کیفیت حفاظت در همان مناطق نیست. رسیدن به یک جزء از هدف، برای اعلام موفقیت کل آن کافی نبود.
چرا فاصله میان تعهد و اجرا باقی ماند؟
گزارش مستقل «بولتن مذاکرات زمین» مؤسسه بین‌المللی توسعه پایدار (IISD)، از نشست‌های مجازی ۱۵ تا ۱۸ سپتامبر همان سال، توضیح داد که ارائه‌کنندگان گزارش بر ناهماهنگی هدف‌های ملی با تعهدهای بین‌المللی، کندی حفاظت و تداوم یارانه‌های آسیب‌زا برای تنوع زیستی تأکید داشتند. این گزارش هم‌زمان از نشانه‌هایی مانند کاهش آهنگ جنگل‌زدایی و افزایش مناطق حفاظت‌شده یاد کرد؛ پیشرفت‌هایی واقعی، اما ناکافی برای تغییر نتیجه کلی.
راه‌حل صرفاً ایجاد چند منطقه حفاظت‌شده نبود
چشم‌انداز پنجم هشت حوزه تغییر را کنار هم قرار داد: زمین و جنگل، آب شیرین، شیلات و اقیانوس‌ها، کشاورزی پایدار، نظام غذایی، شهرها و زیرساخت، اقدام اقلیمی و سلامت یکپارچه. منطق این نگاه آن بود که حفاظت از طبیعت نمی‌تواند از تصمیم‌های مربوط به تولید، مصرف و توسعه جدا بماند.
برای خواندن زمینه این بحث، گزارش آرشیوی هشدار سال ۲۰۱۹ درباره خطر انقراض یک میلیون گونه نیز مفید است. آن ارزیابی و گزارش سال ۲۰۲۰ دو سند متفاوت‌اند؛ نباید آمار یا موضوع آنها را به جای یکدیگر گذاشت.
منابع این بازسازی: اطلاعیه ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۰ برنامه محیط زیست سازمان ملل؛ معرفی رسمی گزارش پنجم کنوانسیون تنوع زیستی؛ گزارش ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۰ بولتن مذاکرات زمین از نشست‌های همان هفته. مطالب و ارزیابی‌های سال‌های بعد در این روایت تاریخی وارد نشده‌اند.
تصویر شاخص: عکس واقعی و موضوعی از جنگل، کارولینا گرابوفسکا (Karolina Grabowska) / Pexels؛ تصویرِ محل انتشار گزارش یا یک رویداد مشخص نیست.