سیاره‌ای با دمای ۳۲۰۰ درجه؛ کیوپس در سال ۲۰۲۰ چه دید؟!

یادداشت بازسازی آرشیو: این متن در ۱ آبان ۱۴۰۵ به دست تحریریه برای تکمیل یک کد تکراری بازسازی شده است. تاریخ اصلی رکورد حفظ شده؛ متن حاضر بازخوانی یک رویداد علمی سال ۱۳۹۹ است، نه ادعای انتشار این نوشته در آن زمان.

آسیانیوز ایران ـ آژانس فضایی اروپا در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۰، برابر با ۷ مهر ۱۳۹۹، نخستین نتیجه علمی مأموریت کیوپس (Cheops) را معرفی کرد: اندازه‌گیری دقیق‌تر ویژگی‌های سیاره فراخورشیدی WASP-189 b، جهانی گازی و بسیار داغ که هر ۲٫۷ روز یک‌بار به دور ستاره‌اش می‌گردد.

سیاره تازه کشف نشده بود

اهمیت خبر در کشف نخستین‌باره این سیاره نبود. اسپیس‌دات‌کام در گزارش همان دوره توضیح داد که WASP-189 b در سال ۲۰۱۸ شناسایی شده بود. کیوپس برای شناخت دقیق‌تر سیاره‌های شناخته‌شده طراحی شده است؛ اندازه‌گیری نور، جزئیاتی را آشکار می‌کند که تشخیص اولیه یک سیاره به‌تنهایی به دست نمی‌دهد.

از این نظر، مأموریت آن با جست‌وجوی گسترده برای یافتن نامزدهای تازه تفاوت دارد. برای مقایسه، گزارش آرشیوی پایان مأموریت اصلی تلسکوپ تس در تابستان ۱۳۹۹ به مرحله دیگری از شناخت جهان‌های بیرون منظومه شمسی می‌پردازد.

گرمایی فراتر از سیاره‌های منظومه شمسی

آژانس فضایی اروپا دمای برآوردشده را حدود ۳۲۰۰ درجه سلسیوس گزارش کرد. مقاله پژوهشی مونیکا لندل (Monika Lendl) و همکارانش، که نسخه اولیه آن در ۲۸ سپتامبر منتشر شد، نشان می‌داد برآورد دما به مدل جو و فرض انتقال ناکارآمد گرما وابسته است. بنابراین، این رقم نتیجه تحلیل نور و مدل‌سازی بود، نه اندازه‌گیری با دماسنجی روی سطح سیاره.

در همان پژوهش، شعاع سیاره حدود ۱٫۶ برابر شعاع مشتری به دست آمد. این «مشتری بسیار داغ» به ستاره خود بسیار نزدیک است و نباید شرایط آن را شبیه مشتری منظومه شمسی تصور کرد.

نور کم‌شونده چه چیزی را آشکار کرد؟

پژوهشگران هم عبور سیاره از برابر ستاره و هم پنهان‌شدن آن پشت ستاره را بررسی کردند. مقاله از چهار مشاهده پنهان‌شدن و دو گذر خبر می‌داد. شکل نامتقارن گذرها نیز با چرخش سریع ستاره و تفاوت روشنایی بخش‌های آن مرتبط دانسته شد.

تصویر شاخص این گزارش، طرح هنری منتشرشده آژانس فضایی اروپا در سپتامبر ۲۰۲۰ است، نه عکس مستقیم سیاره یا ستاره؛ حق تصویر: ©ESA. نقش تصویر، توضیح آرایش این سامانه است؛ داده علمی از سنجش نور به دست آمده است.

به نظر شما شناخت دقیق‌تر یک سیاره شناخته‌شده جذاب‌تر است یا کشف سیاره‌ای تازه؟ دیدگاهتان را در بخش نظرات این گزارش بنویسید.