آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
تصمیمی که مستقیم بر جیب میلیونها ایرانی تأثیر میگذارد؛ دولت در اجرای قانون بودجه ۱۴۰۴، تیغ حذف یارانه نقدی را بر روی سه دهک بالای درآمدی کشیده است. این اقدام که با هدف تخصیص هدفمندتر منابع رفاهی انجام شده، اکنون به یکی از چالشبرانگیزترین موضوعات اجتماعی و اقتصادی تبدیل شده است.
اما معیار این تفکیک چیست؟
مرکز آمار ایران اعلام کرده که سرانه درآمد ماهانه دهک هشتم در اسفند ۱۴۰۳، حدود ۱۰ میلیون تومان بوده و این رقم، خط قرمز تعیینکننده برای حذف یا ادامه دریافت یارانه است. البته یک نکته کلیدی وجود دارد: این درآمد پس از کسر هزینه اجاره مسکن محاسبه میشود. حالا سؤال اینجاست: آیا دادههای دولت با واقعیت زندگی مردم همخوانی دارد؟ بسیاری از خانوارها معتقدند محاسبات انجامشده نادرست است و به اشتباه در گروه پردرآمدها قرار گرفتهاند. اینجاست که ضرورت آگاهی از شیوههای اعتراض و دفاع از حق قانونی، بیش از هر زمان دیگری احساس میشود. این یادداشت نه تنها راههای ثبت اعتراض را به شما میآموزد، بلکه با واکاوی عمیق ابعاد این تصمیم، شما را برای یک پیگیری مؤثر و آگاهانه آماده میکند. اگر نگران قطع یارانه خود هستید، خواندن این مطلب را از دست ندهید. تصمیم حذف یارانه از سه دهک بالا، فراتر از یک اقدام اقتصادی ساده، یک چالش بزرگ فنی-اجرایی و اجتماعی است. در نگاه اول، هدف منطقی به نظر میرسد: تخصیص منابع محدود به نیازمندترین قشرها. اما اجرای این هدف با موانع عمیقی روبرو است.
چالش دادههای مبنا
وزارت رفاه برای شناسایی دهکها عمدتاً به دادههای هزینه-درآمد مرکز آمار متکی است. این دادهها ذاتاً با تأخیر زمانی جمعآوری میشوند (مربوط به اسفند ۱۴۰۳) و ممکن است نوسانات شدید اقتصادی چند ماه اخیر را به درستی منعکس نکنند. همچنین، محاسبه "درآمد پس از کسر اجاره" اگرچه منصفانه به نظر میرسد، اما در عمل الگوریتم پیچیدهای دارد که برای خانوارهای با شرایط خاص (مثلاً صاحبخانههایی که شغل خود را از دست دادهاند یا مستأجرانی با اجارهبهای سنگین) ممکن است خطا تولید کند.
تورم شاخص فقر
عدد ۱۰ میلیون تومان به عنوان مرز دهک هشتم، مربوط به پایان سال ۱۴۰۳ است. با نرخ تورم فعلی، این رقم به سرعت در حال تبدیل شدن به یک معیار کهنه است. بسیاری از خانوارهایی که بر اساس دادههای قدیمی "پردرآمد" طبقهبندی شدهاند، امروز با توجه به قدرت خریدشان در گروه متوسط یا حتی آسیبپذیر قرار میگیرند. این امر باعث میشود هدفمندی نه بر اساس "توان مالی واقعی" که بر اساس "آمارهای تاریخی" انجام شود.
تبعات اجتماعی-اقتصادی
حذف یارانه میتواند به عنوان یک "مالیات پنهان" بر طبقه متوسط عمل کند. این قشر که پیشران اصلی اقتصاد مصرفی است، با کاهش قدرت خرید مواجه شده و این امر میتواند تقاضای کل در اقتصاد را کاهش دهد و رکود را تشدید کند. از طرف دیگر، فشار روانی ناشی از قطع این کمک ماهانه، حتی اگر مبلغ آن ناچیز به نظر برسد، برای بسیاری از خانوادهها قابل توجه است.
آزمونی برای حکمرانی دادهمحور
موفقیت این طرح در گرو دقت، شفافیت و انصاف در مرحله اعتراضات است. سامانههای دولتی باید توان پردازش حجم عظیم درخواستها را داشته باشند و کارشناسان باید با دقت پروندهها را بررسی کنند. هرگونه اشتباه یا برخورد سلیقهای میتواند به بیاعتمادی گسترده نسبت به کل سیستم هدفمندی یارانهها بینجامد. در نتیجه، این تصمیم صرفا یک تغییر در جریان نقدینگی نیست، بلکه یک آزمایش بزرگ برای توانایی دولت در اجرای سیاستهای دقیق رفاهی با کمترین خطا و بیشترین شفافیت است. نتیجه این آزمایش، تأثیر مستقیمی بر زندگی میلیونها خانوار و اعتماد عمومی به سیستم حکمرانی خواهد داشت.
روشهای ثبت اعتراض یارانه در سال ۱۴۰۴
- ثبت اعتراض در سامانه حمایت
- تماس تلفنی با مرکز پاسخگویی
- استفاده از کد دستوری (USSD)
- مراجعه حضوری