آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
رویای مهاجرت به آمریکا برای دهها هزار نفر در سراسر جهان، ناگهان با مانعی بزرگ روبرو شده است. تصمیمی که میتواند سرنوشت خانوادهای زیادی را در آنِ واحد تغییر دهد. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تاریخ ۱۹ دسامبر ۲۰۲۵ دستوری صادر کرده که موجی از نگرانی و سوال را در جهان به راه انداخته است. دستوری که یک مسیر قانونی و پرطرفدار مهاجرت را هدف گرفته است. برنامه ویزای لاتاری، که به نام برنامه تنوع مهاجرتی نیز شناخته میشود، به طور موقت متوقف شده است. این برنامه دهها سال بود که به عنوان نمادی از «فرصت برابر» و «رویای آمریکایی» برای شهروندان کشورهایی با نرخ پایین مهاجرت به آمریکا عمل میکرد. این ویزا که با عنوان رسمی «ویزای دیوی-وان» شناخته میشود، هر ساله از طریق یک قرعهکشی جهانی، به ۵۵ هزار نفر شانس زندگی دائم در ایالات متحده را هدیه میداد. حالا این قرعهکشی بزرگ و امیدبخش متوقف شده است.
وزارت امنیت میهن آمریکا مسئول اجرای این تصمیم است. آنها اعلام کردهاند که صدور این ویزاها به طور موقت متوقف خواهد شد. اما سوال اینجاست که «موقت» به چه معناست و آیا این توقف میتواند به تعطیلی دائمی منجر شود؟ برای بسیاری در ایران، افغانستان، ترکیه، کشورهای عربی و حتی اروپای شرقی، این برنامه تنها راه واقعی و کمهزینه برای دستیابی به اقامت آمریکا بود. حالا این درب نیز به روی آنان بسته شده است. این اقدام، یادآور سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی دوره اول ریاست جمهوری ترامپ است. همان دورانی که با ممنوعیتهای سفر برای چندین کشور مسلمان شروع شد و حالا به نظر میرسد شکل گستردهتری به خود گرفته است. اما این تصمیم چه دلایلی دارد؟ پیامدهای آن برای آمریکا و متقاضیان در سراسر جهان چیست؟ آیا این پایان قطعی برنامه لاتاری است یا تنها یک توقف کوتاه مدت؟ این گزارش به تحلیل عمیق این تصمیم تاریخی میپردازد.
بررسی دلایل و توجیهات اعلام شده برای توقف برنامه
دلایل رسمی برای این تصمیم هنوز به طور کامل آشکار نشده است، اما میتوان بر اساس سوابق و بیانیههای قبلی مقامات، چند توجیه احتمالی را مطرح کرد. احتمالاً اولین دلیل، «ملاحظات امنیت ملی» عنوان خواهد شد. دولت ممکن است ادعا کند که این برنامه، به دلیل بررسیهای نسبتاً سریع بر روی متقاضیان، میتواند راهی برای ورود افرادی با نیات مخرب باشد. دلیل دوم میتواند «حمایت از بازار کار آمریکا» باشد، به ویژه در شرایط اقتصادی نامطمئن. مخالفان برنامه لاتاری همواره استدلال کردهاند که این مهاجران، بدون داشتن پیشنهاد شغلی قطعی از آمریکا وارد میشوند و ممکن است بر فرصتهای شغلی شهروندان آمریکایی تأثیر بگذارند. دولت ترامپ احتمالاً بر این نکته تأکید خواهد کرد. سومین توجیه، «الویتبندی مسیرهای دیگر مهاجرتی» است. دولت ممکن است اعلام کند که قصد دارد تمرکز خود را بر ویزاهای مبتنی بر مهارت، سرمایهگذاری یا پیوند خانوادگی قرار دهد و برنامه لاتاری که مبتنی بر شانس است، با این اهداف همسو نیست. این استدلال در راستای شعار «اول آمریکا» و مهاجرت گزینشی است.
فرآیند قانونی تصمیم و امکان اعتراض و بازگشت
این تصمیم به صورت یک «توقف موقت» اعلام شده است. از نظر حقوقی، رئیسجمهور و وزارت امنیت میهن اختیارات گستردهای در زمینه کنترل مرزها و تعلیق ورود اتباع خارجی دارند. آنها احتمالاً به قوانینی مانند «قانون مهاجرت و تابعیت» استناد خواهند کرد که اختیاراتی در این زمینه به رئیسجمهور میدهد. با این حال، این تصمیم قطعاً با چالشهای قضایی روبرو خواهد شد. گروههای مدافع مهاجران، وکلای حقوقی و احتمالاً برخی از اعضای کنگره، میتوانند علیه این تصمیم به دادگاه اقامه دعوی کنند. استدلال آنها میتواند مبتنی بر تبعیض، نقض قوانین مصوب کنگره درباره برنامه تنوع، یا اقدام خارج از حدود اختیارات رئیسجمهور باشد. سرنوشت نهایی این تصمیم به رای دادگاهها بستگی دارد. سابقه نشان داده که بسیاری از فرامین اجرایی ترامپ در دوره اول، توسط دادگاهها مسدود یا محدود شدند. اما همچنین ممکن است دادگاههای محافظهکارتر فعلی، به دولت اجازه پیشبرد این سیاست را بدهند. نتیجه این نبرد حقوقی ماهها یا حتی سالها طول خواهد کشید.
تأثیر مستقیم بر برندگان قرعهکشی و متقاضیان
تأثیر فوری این تصمیم بر برندگان قرعهکشی سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ است که در مراحل مختلف بررسی پرونده هستند. هزاران نفری که نامشان در قرعهکشی قبلی آمده و در انتظار مصاحبه بودند، اکنون در بلاتکلیفی مطلق قرار گرفتهاند. آنها که هزینههای مختلفی برای این فرآیند پرداخت کردهاند، با ضرر مالی و عاطفی مواجه خواهند شد. متقاضیانی که در قرعهکشیهای آتی، مانند قرعهکشی معمول مهرماه (اکتبر) ثبتنام میکردند نیز اکنون با آیندهای نامعلوم روبرو هستند. اگر ثبتنامها نیز متوقف شود، میلیونها نفر در سراسر جهان از یک فرصت بالقوه محروم میشوند. این امر میتواند برنامهریزی زندگی بسیاری از خانوادهها را به هم بریزد. برای افرادی که ویزای دیوی-وان خود را دریافت کرده و به آمریکا سفر کردهاند، نگرانی از وضعیت آینده خانوادههایشان وجود دارد. برنامههای الحاق خانواده یا پیوستن همسر و فرزندان ممکن است تحت تأثیر این تصمیم قرار گیرد. این عدم اطمینان، اضطراب زیادی را در جامعه مهاجران ایجاد خواهد کرد.
پیامدهای بلندمدت برای جامعه و اقتصاد آمریکا
برنامه لاتاری در طول سه دهه، نقش مهمی در افزایش تنوع قومی، فرهنگی و مذهبی جامعه آمریکا داشته است. توقف آن میتواند به کاهش این تنوع بینجامد و جامعه آمریکا را به سمت همگنی بیشتر سوق دهد. این امر ممکن است با انتقادهایی مبنی بر دور شدن از ارزشهای تاریخی آمریکا به عنوان «ملت مهاجران» روبرو شود. از نظر اقتصادی، مهاجران لاتاری اغلب افراد جوان، جویای کار و دارای انگیزه بالا هستند. بسیاری از آنان به سرعت جذب بازار کار شده و به پرداخت مالیات میپردازند. مطالعات نشان داده که مهاجران به طور کلی تأثیر مثبت خالص بر اقتصاد دارند. توقف این جریان ثابت نیروی کار جوان، میتواند در بلندمدت بر پویایی اقتصادی برخی مناطق و صنایع تأثیر بگذارد. همچنین، این تصمیم میتواند تصویر آمریکا در جهان را به عنوان کشوری با درهای باز به روی فرصتطلبان، مخدوش کند. این اقدام ممکن است به عنوان نمادی از درونگرایی و کاهش نفوذ نرم آمریکا تعبیر شود و انگیزه متخصصان و استعدادهای جهانی برای انتخاب آمریکا به عنوان مقصد را کاهش دهد.
واکنش بینالمللی و سناریوهای محتمل آینده
واکنش کشورهایی که شهروندانشان بیشترین بهره را از این برنامه میبردند (مانند کشورهای آفریقایی، برخی کشورهای آسیایی و اروپای شرقی) قابل توجه خواهد بود. این اقدام ممکن است به عنوان یک اقدام تبعیضآمیز یا ضد برخی مناطق جهان تلقی شود و بر روابط دیپلماتیک تأثیر بگذارد. در داخل آمریکا، این تصمیم به یک موضوع شدیداً حزبی تبدیل خواهد شد. حزب دموکرات و گروههای لیبرال به شدت از آن انتقاد خواهند کرد و آن را مغایر با ارزشهای آمریکایی میدانند. در مقابل، حامیان ترامپ و جناح محافظهکار، آن را اقدامی شجاعانه برای اصلاح سیستم مهاجرت معیوب تحسین خواهند کرد. این موضوع به یکی از محورهای مبارزات انتخاباتی آینده تبدیل میشود.
سناریوهای آینده عبارتند از:
۱) تداوم توقف و تبدیل آن به تعطیلی دائمی در صورت تداوم دولتهای محافظهکار.
۲) بازگشت برنامه با اصلاحات و تشدید بررسیهای امنیتی.
۳) الغای کامل برنامه توسط کنگره در آینده.
۴) بازگشت سریع برنامه در صورت روی کار آمدن دولت دموکرات.
نتیجه هر یک از این سناریوها، به تحولات سیاسی داخلی آمریکا در سالهای پیش رو گره خورده است.