آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
یک تصمیم غافلگیرکننده بار دیگر برنامهریزی لیگ برتر فوتبال ایران را تحت تأثیر قرار داده است. بازی حساس و پرهیاهوی استقلال تهران مقابل گلگهر سیرجان در هفته پانزدهم، که قرار بود در بزرگترین ورزشگاه ایران—استادیوم امامرضای مشهد—برگزار شود، ناگهان از این ورزشگاه حذف شد. این در حالی است که پیش از این، سازمان لیگ فوتبال ایران به صورت رسمی اعلام کرده بود این دیدار در مشهد و در ورزشگاه 25 هزار نفری امامرضا برگزار خواهد شد. خبری که موجی از شادی و انتظار را در میان هواداران پرشمار استقلال در مشهد و شرق کشور ایجاد کرده بود. اما حالا امیر زارعی، سرپرست اداره کل ورزش و جوانان استان خراسان رضوی، با اعلام خبر لغو میزبانی این ورزشگاه، دلیل این تصمیم را «وسط هفته بودن زمان مسابقه و ایجاد بار ترافیکی برای شهر مشهد» عنوان کرده است. به گفته وی، با وجود پیشبینی ظرفیت ۶۰ درصدی برای بلیتفروشی، نهادهای مسئول به این جمعبندی رسیدند که برگزاری بازی در روز یکشنبه و با توجه به موقعیت ورزشگاه در یکی از شریانهای اصلی شهر، میتواند مشکلات متعددی در حوزه ترافیک و مدیریت جمعیت ایجاد کند.
زارعی در گفتوگو با روزنامه شهرآرا اضافه کرد: «این ظرفیت نیز پاسخگوی حجم بالای علاقهمندان نخواهد بود.» این اظهارات نشان میدهد که مسئولان نگران ازدحام و بینظمی گستردهتر از حد انتظار هستند. حالا گزینه جایگزین، استادیوم ثامن مشهد است. زارعی گفت: «در حال حاضر مسئولان سازمان لیگ و باشگاه استقلال در حال بررسی شرایط ورزشگاه ثامن هستند تا در صورت امکان، میزبانی این مسابقه در آن مجموعه ورزشی انجام شود.» استادیوم ثامن مشهد با گنجایش حدود ۱۵ هزار نفر، ظرفیتی به مراتب کمتر از ورزشگاه امامرضا دارد. این تغییر ناگهانی، هم برای باشگاه استقلال که انتظار درآمدزایی بیشتری داشت و هم برای دهها هزار هواداری که امید دیدن تیم محبوبشان در بزرگترین ورزشگاه کشور را داشتند، ناامیدکننده است. این اتفاق بار دیگر نشان میدهد که هماهنگی بیندستگاهی و برنامهریزی بلندمدت برای برگزاری مسابقات بزرگ در ایران با چه چالشهایی روبروست. پرسش اینجاست: آیا دلیل اصلی فقط ترافیک است، یا مسائل دیگری در پس این تصمیم وجود دارد؟
مدیریت شهری یا مدیریت ناکارآمد؟ تناقض در تصمیمگیری
این تصمیم یک تناقض آشکار را در مدیریت ورزشی و شهری نشان میدهد. از یک سو، سازمان لیگ—که بالاترین نهاد برنامهریز لیگ است—رسماً ورزشگاه امامرضا را اعلام میکند. از سوی دیگر، نهادهای محلی (احتمالاً استانداری، شهرداری و نیروی انتظامی) پس از ارزیابی، با آن مخالفت میکنند. این موضوع دو پرسش بزرگ ایجاد میکند: نخست، آیا این ارزیابیها پیش از اعلام رسمی سازمان لیگ انجام نشده بود؟ اگر شده بود، چرا سازمان لیغ بدون هماهنگی نهایی اقدام به اعلام کرد؟ دوم، آیا ظرفیت سنجی ترافیکی و امنیتی یک ورزشگاه 25 هزار نفری برای بازیهای بزرگ، باید پیش از ساخت آن انجام نمیشد؟ این ناهماهنگی، حاکی از فقدان پلان جامع و پروتکل روشن برای بهرهبرداری از بزرگترین زیرساخت ورزشی کشور است.
استادیوم امامرضا؛ غول خوابزده یا سفره بیبرکت؟
استادیوم امامرضا با هزینههای کلان ساخته شد تا میزبان رویدادهای بزرگ ورزشی و مذهبی باشد. اما در عمل، این ورزشگاه بیشتر به یک «غول خوابزده» تبدیل شده که به ندرت از ظرفیت کامل خود استفاده میکند. دلیل اصلی، همان مشکلاتی است که اکنون مطرح شده: ترافیک، مدیریت جمعیت و نگرانیهای امنیتی. به نظر میرسد در طراحی و ساخت این استادیوم، ملاحظات دسترسی و مدیریت بحران شهری به اندازه کافی مورد توجه قرار نگرفته است. نتیجه آن شده که حتی برای یک بازی لیگ برتری با ظرفیت ۶۰ درصدی نیز نتوان از آن استفاده کرد. این یعنی سرمایهگذاری عظیم ملی بدون بازدهی مناسب، امری که در نهایت به ضرر هواداران و اقتصاد ورزش تمام میشود.
پیامدهای انتقال؛ ضرر مالی و ناامیدی هواداران
انتقال بازی از امامرضا به ثامن، چند ضرر مشخص دارد. برای باشگاه استقلال، این به معنای از دست دادن درآمد قابل توجه حاصل از بلیتفروشی است. درآمد حاصل از فروش ۶۰ هزار بلیت در ورزشگاه بزرگ، با درآمد ۱۵ هزار بلیت در ثامن قابل قیاس نیست. برای هواداران، این تصمیم یک ناامیدی بزرگ است. هزاران نفر که احتمالاً برنامهریزی کرده و مشتاق دیدن بازی در یک استادیوم نمادین بودند، حالا با امکان بسیار کمتر برای تهیه بلیت (به دلیل کاهش شدید ظرفیت) روبرو هستند. همچنین، شهر مشهد نیز فرصت رونق اقتصادی ناشی از حضور دهها هزار مسافر و هوادار را از دست میدهد.
دلیل واقعی؛ آیا ترافیک تنها بهانه است؟
هرچند دلیل اعلام شده «ترافیک وسط هفته» است، اما برای بسیاری این سؤال مطرح است که آیا این همه ماجراست؟ تجربه نشان داده که گاه مسائل امنیتی، سیاسی یا حتی رقابتهای داخلی بین نهادها میتواند پشت چنین تصمیمهایی باشد. آیا ممکن است نهادهای امنیتی یا انتظامی نسبت به تجمع چنین جمعیتی در یک نقطه—به ویژه برای تیمی با هواداران پرشمار مانند استقلال—نگرانی داشته باشند؟ یا شاید عدم تمایل برخی مسئولان محلی به پذیرش بار سنگین مدیریت و پاسخگویی چنین رویدادی عامل اصلی باشد. در هر صورت، عدم شفافیت در اعلام دلایل کامل، به دامنزن شایعات تبدیل میشود.
راهحل بلندمدت؛ آینده استادیومهای بزرگ در ایران
این اتفاق باید زنگ خطری برای مسئولان ورزشی و شهری باشد. برای بهرهبرداری از استادیومهای بزرگ (مانند امامرضا، آزادی و ...) نیاز به برنامهریزی زیرساختی کلان است: ایجاد شبکههای حملونقل عمومی اختصاصی (مترو، بیآرتی) برای روزهای مسابقه، طراحی مسیرهای ترافیکی ویژه و پارکینگهای حاشیهای، و تدوین پروتکلهای امنیتی و مدیریت جمعیت با مشارکت همه نهادهای ذیربط. بدون این برنامهریزی، این استادیومها تنها در حد نمادهای شهری پرهزینه باقی خواهند ماند و از هدف اصلی خود—یعنی میزبانی رویدادهای بزرگ—بازخواهند ماند. همچنین، شفافیت و تعامل بیشتر بین سازمان لیگ، باشگاهها و نهادهای استانی قبل از هرگونه اعلام رسمی، میتواند از تکرار چنین حوادث ناخوشایندی جلوگیری کند.