آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
آتش زیر خاکستر نارضایتی در باشگاه تراکتور، سرانجام پس از تساوی ناامیدکننده مقابل شمسآذر قزوین، به شعلهای ویرانگر تبدیل شد. شعلهای که این بار نه تنها زمین چمن، که بالاترین نهاد فوتبال ایران را هدف گرفته است. محمدرضا زنوزی، مالک پرحاشیه و ثروتمند تراکتور، تنها دقایقی پس از پایان بازی، با انتشار بیانیهای رسمی و بیسابقه، خطاب مستقیم به مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، موضعی انفجاری گرفت. او صراحتاً خواستار استعفای تاج شد و دلیل آن را "عدم امکان مدیریت عادلانه" در فوتبال ایران خواند. اما این بیانیه تنها آغاز ماجرا بود. زنوزی که به گفته خودش "دندان روی جگر گذاشته بود"، در برنامه زنده تلویزیونی "شبهای فوتبالی" ظاهر شد و با ادعاهایی سنگین و تندتر، پرده از عمق خشم و ناامیدی خود برداشت. او برای نخستین بار به طور رسمی تهدید کرد که باشگاه تراکتور را از لیگ برتر خارج خواهد کرد.
یکی از اصلیترین دلایل این خشم، موضوع "داوری" است. زنوزی و هواداران تراکتور بر این باورند که در بازیهای اخیر علیه این تیم "مهندسی داوری" رخ داده است. او بدون اشاره مستقیم به بازی مشخصی، صحنه پنالتینگرفتن برای صادق محرمی در بازی مقابل شمسآذر را در ذیل همین اتهام قرار میدهد. اما ادعای بزرگتر او، فراتر از داوری است. زنوزی در مصاحبه خود مدعی شد که "رییس هیئت فوتبال یزد و عضو هیئت مدیره پرسپولیس هماهنگ و برنامهریزی کردند تا به تراکتور فحش بدهند." او حوادث پارسال در بازی مقابل پرسپولیس و امسال در بازیهای خارج از خانه را "برنامهریزی شده و مهندسی شده" خواند.
زنوزی با اشاره به شعارهای اخیر علیه کریم باقری در ورزشگاه یادگار امام، این اقدام را غیرمنصفانه دانست و از باقری پرسید که چرا از تبریزیها عذرخواهی نکرده است. او با مرور خاطرات استقبال پرشور تبریز از باقری در سال ۸۹، تأکید کرد که "اینها همان مردمند." یکی از نقاط اوج صحبتهای او، افشای گفتهای از مهدی تاج بود. زنوزی ادعا کرد: "آقای تاج این گندخانه را درست کنید نه این که به ما بگویید خودتان بروید با داوران حل کنید. من این حرف را از زبان آقای تاج شنیدم." این اظهارات، اگر صحت داشته باشد، میتواند پرده از نحوه مدیریت مشکلات در فدراسیون بردارد. اکنون توپ در زمین فدراسیون فوتبال و شخص مهدی تاج است. آیا آنان این تهدید جدی را نادیده خواهند گرفت؟ یا برای جلوگیری از خروج یکی از پرهوادارترین و ثروتمندترین تیمهای لیگ، به مذاکره و چارهجویی خواهند پرداخت؟ این بحران، بزرگترین آزمون مدیریتی تاج در سالهای اخیر است.
ریشههای خشم زنوزی؛ از نتایج ورزشی تا حاشیههای اجتماعی
خشم محمدرضا زنوزی را نمیتوان تنها یک واکنش لحظهای به یک تساوی ناخوشایند دانست. این عصبانیت، انباشتهای از ناکامیهای ورزشی و اجتماعی است. از دیدگاه ورزشی، تراکتور که فصل گذشته نایب قهرمان شد و در آستانه قهرمانی قرار داشت، این فصل با نتایج ضعیف، شانس قهرمانی نیمفصل را نیز از دست داده است. این افول، برای مالکی که سرمایه کلانی هزینه کرده، غیرقابل قبول است. اما بعد اجتماعی ماجرا پیچیدهتر است. زنوزی بارها از "فحاشی قومیتی" و "مهندسیشده" علیه تیم و هواداران تراکتور در شهرهای مختلف گلایه کرده است. او این حوادث را نه اتفاقی، بلکه برنامهریزی شده میداند. محرومیت اخیر هواداران تراکتور از جام حذفی به دلیل شعار علیه کریم باقری، در حالی که به گفته زنوزی، شدت فحاشی پارسال در تهران علیه تراکتور بسیار بیشتر بوده، به این باور دامن زده که با تراکتور و هواداران آن با معیاری دوگانه برخورد میشود. ترکیب این دو عامل (افت ورزشی و احساس تبعیض اجتماعی) باعث شده زنوزی، دیگر مشکلات را نه در سطح مربی یا بازیکنان، که در راس هرم مدیریتی فوتبال ایران جستجو کند. از نگاه او، مهدی تاج به عنوان رئیس فدراسیون، یا قادر به ایجاد عدالت نیست، یا تمایلی به آن ندارد.
تحلیل ادعاهای سنگین؛ از "مهندسی داوری" تا "برنامهریزی برای فحاشی"
زنوزی دو ادعای بسیار سنگین را بدون ارائه مدرک مستقیم مطرح کرده است. اول، "مهندسی داوری". این اتهام پیش از این نیز از سوی برخی باشگاهها مطرح شده، اما بیان صریح آن از سوی مالک یک باشگاه بزرگ، سطح جدیتری به آن میبخشد. اشاره او به صحنهای خاص (احتمالاً عدم اعلام پنالتی برای محرمی) نمونهای از این "مهندسی" است. این اتهام، اعتماد به سیستم داوری و VAR را به شدت خدشهدار میکند.
دوم، ادعای "برنامهریزی برای فحاشی" توسط یک مقام فوتبال یزد و یک عضو هیئت مدیره پرسپولیس. این ادعا اگر ثابت شود، میتواند یکی از بزرگترین رسواییهای اخلاقی فوتبال ایران باشد. زنوزی با اشاره به سفرهای پارسال به اراک و اهواز و امسال به یزد، میخواهد نشان دهد این یک الگوی سازمانیافته است. این موضوع، بحث را از حاشیههای معمولی هواداری به سمت "تحریک سازمانیافته" سوق میدهد که ابعاد امنیتی و قضایی نیز پیدا میکند. نکته جالب، واکنش او به شعار علیه کریم باقری است. زنوزی با عذرخواهی از باقری اما با پرسش از او ("چرا از تبریزیها عذرخواهی نکردی؟")، میخواهد نشان دهد که تراکتور قربانی یک بازی بزرگتر است و باقری نیز به نوعی در این بازی استفاده شده است.
تهدید به خروج از لیگ؛ تاکتیک فشار یا تصمیم نهایی؟
تهدید به خروج از لیگ، آخرین سلاح و خطرناکترین حرکت یک باشگاه در فوتبال است. این تهدید از سوی تراکتور، که یکی از سه تیم اول پرتماشاگر و پرسرمایه لیگ است، میتواند تبعات ویرانگری داشته باشد. خروج تراکتور میتواند به معنای از دست رفتن بخش عظیمی از درآمدهای تلویزیونی، اسپانسرشیپ و اعتبار ورزشی لیگ برتر باشد. اما آیا زنوزی واقعاً قصد اجرای این تهدید را دارد؟ این حرکت میتواند یک "بازی بلوف" برای تحت فشار قرار دادن فدراسیون و گرفتن امتیاز باشد. با این حال، سابقه عمل زنوزی به وعدههایش (مانند سرمایهگذاریهای سنگین) نشان میدهد که ممکن است این بار نیز جدی باشد. او حتی جایگزین را پیشنهاد داده: "تعطیلی لیگ" اگر مدیریت عادلانه ممکن نیست. این تهدید همچنین میتواند باعث ایجاد یک ائتلاف میان دیگر باشگاههای ناراضی شود و بحران مدیریتی فدراسیون را تشدید کند. فدراسیون در برابر چنین تهدیدی دو راه دارد: یا با قاطعیت بر مواضع خود پافشاری کند (که ریسک خروج تراکتور را دارد)، یا وارد مذاکره و چانهزنی برای آرام کردن فضا شود.
افشای گفتگوی محرمانه با تاج؛ پیامدهای احتمالی
زنوزی در اقدامی بیسابقه، بخشی از یک گفتگوی محرمانه با مهدی تاج را افشا کرد: اینکه تاج به او گفته "بروید با داوران خودتان حل کنید." این جمله، اگر صحت داشته باشد، چند پیام خطرناک دارد:
- اول، نشان میدهد رئیس فدراسیون مسئولیت حل مشکلات داوری را به عهده نمیگیرد و آن را به "رابطه" باشگاه و داوران واگذار میکند. این، به رسمیت شناختن "دخالت" و "لابیگری" است.
- دوم، این افشاگری باعث میشود سایر باشگاهها نیز به این فکر بیفتند که آیا تاج با آنان نیز چنین برخوردی داشته است؟ این موضوع، اعتماد باشگاهها به رئیس فدراسیون را به شدت کاهش میدهد.
- سوم، زنوزی با این کار عملاً خط قرمزهای مرسوم در روابط باشگاهها و فدراسیون را شکسته است. او نشان داده که حاضر است برای پیشبرد اهداف خود، حتی به افشای مکالمات خصوصی نیز اقدام کند. این موضوع، فضای آینده تعامل او (و شاید دیگران) با فدراسیون را بسیار شکننده و پر از سوءظن خواهد کرد.
واکنشهای احتمالی فدراسیون و سناریوهای آینده
فدراسیون فوتبال و مهدی تاج در برابر این حمله همهجانبه، چند گزینه پیش رو دارند:
-
واکنش قهری
اعلام تحقیقات علیه زنوزی به دلیل اتهامزنی و ایجاد تشنج، و حتی محرومیت یا جریمه سنگین برای باشگاه تراکتور. این راهبرد، خطر خروج تراکتور را بسیار واقعی میکند و ممکن است باعث تشدید بحران و حمایت هواداران از زنوزی شود.
-
سکوت و انفعال
نادیده گرفتن اظهارات به امیر اینکه موج فروکش کند. اما سکوت در برابر چنین اتهامات سنگینی میتواند به معنای پذیرش ضمنی آنها باشد و اقتدار فدراسیون را نابود کند.
-
دعوت به گفتوگو و میانجیگری
این محتملترین سناریو است. فدراسیون ممکن است از طریق چهرههای میانهرو یا خود تاج، به صورت غیرعلنی با زنوزی وارد مذاکره شود تا خواستههایش (احتمالاً در مورد داوری، برخورد با حواشی و...) را بررسی و تا حدی برآورده کند. این کار میتواند آتش را موقتاً خاموش کند.
تشکیل کمیته تحقیق
ایجاد یک کمیته بیطرف (یا به ظاهر بیطرف) برای بررسی ادعاهای زنوزی درباره داوری و حواشی. این کار هم زمان میخرد و هم نشان میدهد فدراسیون به شکایات رسیدگی میکند، هرچند ممکن است به نتیجه محسوسی نینجامد.
در نهایت، این بحران نشان میدهد که فوتبال ایران در آستانه یک نقطه عطف است. یا باید سازوکارهای شفاف، عادلانه و حرفهای برای مدیریت منازعات ایجاد شود، یا شاهد تشدید درگیریها و احتمالاً خروج بازیگران بزرگ از صحنه خواهیم بود. تصمیمهای روزهای آینده فدراسیون، سرنوشتساز است.