آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
آتشسوزی گسترده در کارخانه شرکت لبنی کاله در آمل، وارد مرحله جدید و بحرانیتری شده است. مقامات محلی پس از ساعاتی تلاش برای مهار آتش، تصمیم به تخلیه مناطق مسکونی و تجاری اطراف گرفتهاند. مصطفی سوادکوهی، فرماندار شهرستان آمل، در جدیدترین اظهارات خود اعلام کرد که منشاء این حادثه، عملیات «تعمیر و جوشکاری» در یکی از بخشهای تأسیسات کارخانه بوده است. به گفته وی، بر اثر این حادثه، آتش به یکی از سالنهای تولیدی سرایت کرده و گسترش یافته است. با توجه به وسعت آتش و خطر گسترش آن، فرماندار آمل دستور تخلیه واحدهای مسکونی و تجاری در شعاع هزار متری از محل حادثه را صادر کرده است. این تصمیم احتیاطی، برای حفظ جان شهروندان و جلوگیری از تلفات انسانی احتمالی گرفته شده است. همزمان، تلاش برای مهار آتش با بسیج کامل نیروها ادامه دارد. سوادکوهی تأکید کرد که تمام ظرفیتهای آتشنشانی و هلال احمر شهرستان آمل و همچنین شهرهای اطراف، در محل حادثه حاضر شدهاند تا به عملیات اطفا کمک کنند.
در اقدامی دیگر که نشاندهنده جدی بودن وضعیت است، سازمان آتشنشانی تهران نیز یک تیم تخصصی را به منطقه اعزام کرده است. سخنگوی این سازمان اعلام کرد که یک تیم عملیاتی متشکل از ۱۰ دستگاه خودروی سبک و سنگین و ۲۵ نفر از نیروهای مجرب، راهی آمل شدهاند. این آتشسوزی که از ساعاتی پیش در یکی از کارخانههای بزرگ تولید لبنیات کشور آغاز شده، توجه رسانهها و مردم را به خود جلب کرده است. تصاویر و ویدیوهای منتشر شده از حجم زیاد دود و آتش حکایت دارند. کارخانه کاله در آمل یکی از مهمترین واحدهای تولیدی این شرکت در شمال کشور است و این حادثه میتواند تأثیراتی بر تولید و عرضه محصولات لبنی در منطقه داشته باشد. البته در حال حاضر اولویت اصلی، مهار آتش و جلوگیری از خسارات جانی است. مقامات از شهروندان خواستهاند از نزدیک شدن به منطقه حادثه خودداری کنند تا مسیر برای عبور خودروهای امدادی باز باشد. همچنین به ساکنان مناطق اطراف توصیه شده است تا دستورات نیروهای امدادی را به دقت اجرا کنند.
تحلیل علت حادثه و نقاط ضعف ایمنی در عملیات گرم
حادثه بودن منشاء حریق از «جوشکاری» نشاندهنده یک شکاف احتمالی در رعایت پروتکلهای ایمنی کارهای گرم (Hot Work) است. اینگونه عملیات در محیطهای صنعتی، به ویژه در مجاورت مواد قابل اشتعال، نیاز به مجوز، نظارت و رعایت دقیق اصول دارد. احتمالاً اقدامات احتیاطی مانند خالی کردن منطقه از مواد اشتعالپذیر، وجود خاموشکنندههای دستی آماده به کار، و نظارت یک ناظر ایمنی در حین عملیات به درستی اجرا نشده است. یک جرقه کوچک ناشی از جوشکاری میتواند به سرعت در محیطی با گرد و غبار آلی (در کارخانه لبنی) یا مواد بستهبندی گسترش یابد. این اتفاق بر اهمیت «اجرای دقیق دستورالعملهای ایمنی» حتی برای کارهای به ظاهر ساده مانند جوشکاری تاکید میکند. یک لحظه سهلانگاری میتواند به فاجعهای بزرگ منجر شود.
بررسی تصمیم تخلیه و مدیریت بحران شهری
دستور تخلیه شعاع هزار متری، تصمیمی جدی و نشاندهنده ارزیابی بالا از سطح خطر است. این احتمال وجود دارد که مقامات نگران انفجار احتمالی مخازن تحت فشار، مواد شیمیایی یا گسترش آتش به مواد بسیار اشتعالپذیر دیگر باشند. تخلیه موفق یک منطقه نیازمند هماهنگی دقیق بین نیروی انتظامی، شهرداری و رسانهها برای اطلاعرسانی سریع و هدایت مردم به نقاط امن است. همچنین باید تمهیداتی برای اسکان موقت افراد تخلیهشده اندیشیده شود. این اقدام نشان میدهد مدیریت بحران در این حادثه، اولویت را بر «احتیاط و حفظ جان مردم» گذاشته است، حتی اگر این تصمیم با سختیهای موقتی برای ساکنان همراه باشد.
نقش و چالشهای اعزام نیرو از تهران و هماهنگی بین استانی
اعزام نیرو از تهران نشان میدهد که حریق در سطحی است که ظرفیت محلی برای مهار آن کافی نبوده یا در خطر خستگی و اتمام منابع است. آتشنشانی تهران دارای تجهیزات پیشرفتهتر و نیروهای آموزشدیده برای حوادث پیچیده است. چالش اصلی در چنین عملیاتهای مشترک، «فرماندهی یکپارچه و هماهنگی» است. نیروهای محلی و استانی باید تحت یک فرماندهی واحد و با آگاهی از نقشه و ریسکهای خاص محل حادثه با تیم تهران همکاری کنند تا از سردرگمی جلوگیری شود. این همکاری میتواند به عنوان یک تمرین بزرگ برای پاسخ به حوادث گسترده آینده باشد و نقاط ضعف در هماهنگی بیناستانی را مشخص کند.
پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی حادثه
خسارت مستقیم به ساختمان، ماشینآلات و موجودی مواد اولیه و محصولات این کارخانه میتواند بسیار سنگین باشد. توقف تولید در این واحد بزرگ، میتواند بر زنجیره تأمین محصولات لبنی در منطقه و حتی کشور تأثیر بگذارد. پیامدهای اشتغال نیز قابل تأمل است. به طور موقت، فعالیت کارخانه متوقف شده و این بر درآمد کارکنان تأثیر میگذارد. در صورت گستردگی خسارات، بازسازی میتواند مدتزمان زیادی طول بکشد. از نظر زیستمحیطی، سوختن مواد پلاستیکی، روغنها و مواد شیمیایی میتواند آلایندههای خطرناکی را وارد هوا و احتمالاً آبهای زیرزمینی کند. ارزیابی خسارت زیستمحیطی پس از اطفا ضروری است.
درسهای آینده برای صنایع مشابه و بازرسیهای ایمنی
این حادثه یک هشدار جدی برای تمام صنایع، به ویژه صنایع غذایی و شیمیایی است که مواد قابل اشتعال دارند. لازم است پروتکلهای ایمنی کارهای گرم به طور دقیق بازنگری و اجرا شوند. سازمانهای نظارتی مانند آتشنشانی و وزارت کار باید بازرسیهای خود از رعایت این پروتکلها در صنایع بزرگ را تشدید کنند. ممکن است نیاز به اجرای دورههای اجباری آموزش ایمنی برای پیمانکاران و کارگران تعمیرات باشد. برای شرکت کاله و سایر شرکتهای بزرگ، این حادثه یادآور اهمیت «مدیریت ریسک» و «برنامه پاسخ به بحران» است. داشتن طرح تخلیه، سیستم اعلام حریق پیشرفته و آموزش نیروها میتواند از گسترش خسارات جلوگیری کند.