آسیانیوز ایران؛ سروی سیاسی:
آسمان خاورمیانه بار دیگر صحنه رقابت تسلیحاتی شده است. در روزهای اخیر، اخبار متعددی درباره خرید جنگندههای پیشرفته توسط ایران در رسانههای جهانی منتشر شده که واکنشهای گستردهای به همراه داشته است. گزارشهای تاییدنشده حاکی از آن است که روسیه نخستین محموله از جنگندههای سوخو-۳۵ خود را به ایران ارسال کرده است. ادعایی که اگر واقعیت داشته باشد، نقطه عطفی در توان دفاعی هوایی ایران محسوب میشود. این در حالی است که پیش از این نیز خبرهایی درباره قرارداد ایران با چین برای خرید جنگندههای جی-۱۰سی منتشر شده بود و حتی برخی منابع غیررسمی از درخواست ایران برای خرید جنگنده نسل پنجم جی-۲۰ خبر دادند.
نیروی هوایی ایران سالهاست با مشکل فرسودگی ناوگان خود دست و پنجه نرم میکند. تحریمهای طولانی مدت، دستیابی به قطعات یدکی و جنگندههای جدید را با چالش جدی مواجه کرده بود. اکنون به نظر میرسد با تحولات ژئوپلیتیک منطقه و گسترش همکاریهای راهبردی، پنجرهای برای نوسازی ناوگان هوایی ایران گشوده شده است. اما کدام یک از این اخبار واقعیت دارد؟ تحلیلگران نظامی معتقدند برخی از این گزارشها ممکن است بخشی از جنگ روانی و تبلیغات رسانهای باشد. در فضای پیچیده اطلاعاتی امروز، تفکیک واقعیت از شایعه کاری دشوار است. آنچه مسلم است، ایران برای حفظ بازدارندگی هوایی خود نیازمند به روزرسانی ناوگان جنگندههایش است. اما این فرآیند با چه موانع و محدودیتهایی روبروست؟ در این گزارش، به بررسی دقیق ادعاهای مطرح شده، تحلیل امکانسنجی آنها و تبعات راهبردی این تحولات برای موازنه قدرت در منطقه خواهیم پرداخت.
بررسی ادعای خرید سوخو-۳۵ از روسیه
بر اساس گزارشهای منتشر شده در سیزدهم بهمن ۱۴۰۴، روسیه نخستین محموله از جنگندههای سوخو-۳۵ را به ایران ارسال کرده است. این جنگندههای نسل ۴++ قابلیتهای قابل توجهی در برتری هوایی و عملیات چندمنظوره دارند. اگر این گزارش صحت داشته باشد، این تحویل بخشی از یک قرارداد بزرگتر برای تأمین ۴۸ تا ۵۰ فروند سوخو-۳۵ به ایران خواهد بود. این موضوع با گزارشهای قبلی که در شانزدهم آذر ۱۴۰۴ منتشر شده بود، همخوانی دارد. با این حال، هنوز هیچ یک از مقامات رسمی ایرانی یا روسی این قرارداد را تأیید نکردهاند. تحقق این قرارداد میتواند تحول چشمگیری در توان دفاعی هوایی ایران ایجاد کند و پاسخ مستقیمی به نیاز ناوگان فرسوده این کشور باشد.
تحلیل ادعای غیرواقعی خرید جی-۲۰ از چین
برخی رسانههای نزدیک به حلقههای اطلاعاتی چین در آبان ۱۴۰۴ ادعا کردند ایران قرارداد خرید جی-۱۰سی را لغو و درخواست خرید ۲۵ فروند جی-۲۰ داده است. این ادعا از پایه غیرواقعی به نظر میرسد. جی-۲۰ جنگنده نسل پنجم و محرمانهترین دستاورد نظامی چین است. این کشور تاکنون این جنگنده را به هیچ کشوری صادر نکرده است، حتی به متحدان نزدیک خود مانند پاکستان. دستیابی به چنین فناوری پیشرفتهای نیازمند سالها مذاکره، ایجاد زیرساختهای گسترده، آموزش خلبانان و تکنسینها و سرمایهگذاری کلان است که در کوتاه مدت امکانپذیر نیست.
انگیزههای پخش شایعات و جنگ روانی
انتشار چنین اخبار غیرواقعی میتواند بخشی از جنگ روانی و تبلیغات رسانهای باشد. هدف ممکن است ایجاد تصویری از اتحاد استراتژیک عمیق بین ایران و قدرتهای بزرگ نظامی باشد. برخی تحلیلگران معتقدند این اخبار ممکن است برای تحت فشار قرار دادن رقبای منطقهای ایران یا افزایش ارزش نمادین سلاحهای خاص در بازارهای نظامی منتشر شود. در فضای پیچیده اطلاعاتی امروز، انتشار شایعات میتواند ابزاری برای تاثیرگذاری بر افکار عمومی، ایجاد بازدارندگی روانی یا منحرف کردن توجه از واقعیتهای میدان باشد.
دورنمای واقعی نوسازی ناوگان هوایی ایران
واقعیت این است که ایران با ترکیبی از راهبردها در حال نوسازی توان دفاعی هوایی خود است: خرید محدود از متحدان، توسعه تولید داخلی و ارتقای جنگندههای موجود. دستیابی به جنگندههای سوخو-۳۵ (در صورت تحقق) و جی-۱۰سی، ارتقای چشمگیری برای نیروی هوایی ایران محسوب میشود، اما این کشور همچنان با محدودیتهای ناشی از تحریمها در دستیابی به فناوریهای پیشرفته مواجه است. ایران به موازات خریدهای خارجی، بر توسعه جنگندههای داخلی مانند «قاهر» و «کرار» نیز تمرکز دارد. این رویکرد چندوجهی نشان میدهد که تهران به دنبال خودکفایی نسبی در کنار تنوع بخشیدن به منابع تأمین تسلیحات است.