آسیانیوز ایران / یزد ؛
استان یزد سالهاست در خط مقدم مواجهه با بحران آب قرار دارد. اقلیم خشک، بارشهای محدود، افت منابع زیرزمینی و افزایش تقاضا، شبکه آبرسانی این استان را به یکی از حساسترین سامانههای حیاتی کشور تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، اجرای همزمان پروژههای بزرگ آبرسانی توسط شرکت آب و فاضلاب استان، تنها یک اقدام اجرایی نیست، بلکه یک تصمیم راهبردی برای آینده استان به شمار میرود.
این یادداشت، پروژههای در حال اجرا را در پنج محور کلیدی واکاوی و تحلیل میکند؛ محورهایی که نشان میدهد مدیریت آب در یزد از واکنشهای مقطعی عبور کرده و به سمت برنامهریزی پایدار و ساختاری حرکت کرده است.
بازآرایی شبکه آبرسانی شهری و افزایش تابآوری
شبکههای آبرسانی شهری یزد، بهدلیل قدمت بخشی از خطوط انتقال و توسعه افقی شهرها، سالها با چالش افت فشار و ناپایداری توزیع مواجه بودهاند. پروژههای جدید، تمرکز ویژهای بر اصلاح خطوط فرسوده، افزایش قطر لولهها و بهینهسازی مسیرهای انتقال دارند؛ اقدامی که مستقیماً تابآوری شبکه را افزایش میدهد.
افزایش ظرفیت مخازن ذخیره شهری، یکی از نقاط قوت این برنامههاست. مخزنسازی هدفمند، امکان مدیریت پیک مصرف، کاهش تنش در ساعات اوج و افزایش پایداری در شرایط اضطراری را فراهم میکند. این رویکرد، شبکه را از یک سامانه شکننده به یک سامانه انعطافپذیر تبدیل میکند.
در کنار این اقدامات، ارتقای ایستگاههای پمپاژ و مدیریت هوشمند فشار، نقش مهمی در کاهش هدررفت آب و توزیع عادلانهتر آن در سطح شهر ایفا میکند؛ مسئلهای که رضایت شهروندان و کاهش تنش اجتماعی را به دنبال دارد.
جهاد آبرسانی و بازتعریف عدالت آبی در روستاها
آبرسانی روستایی در استان یزد، صرفاً یک پروژه خدماتی نیست؛ بلکه بخشی از سیاست ماندگاری جمعیت و توسعه متوازن سرزمینی است. اجرای طرحهای جهاد آبرسانی در مناطق کمبرخوردار، شکاف دسترسی به آب سالم را کاهش میدهد.
این پروژهها با تکیه بر خطوط انتقال جدید، مخازن محلی و ایستگاههای تقویت فشار، امکان دسترسی پایدار روستاها به آب شرب بهداشتی را فراهم میکنند. نتیجه مستقیم این اقدامات، کاهش وابستگی به منابع ناپایدار محلی و افزایش کیفیت زندگی روستاییان است.
از منظر راهبردی، آبرسانی پایدار روستایی، مانع مهاجرت اجباری به شهرها شده و فشار مضاعف بر شبکههای شهری را نیز کاهش میدهد؛ حلقهای مهم در زنجیره مدیریت یکپارچه آب استان.
پیوند زیرساخت آب با نهضت ملی مسکن
یکی از چالشهای اساسی طرحهای توسعه مسکن در مناطق کمآب، نادیده گرفتن زیرساختهای حیاتی است. در یزد، اجرای همزمان پروژههای آبرسانی نهضت ملی مسکن، نشاندهنده اصلاح این رویکرد است.
پیشبینی تأمین آب برای واحدهای جدید، پیش از بهرهبرداری، از بروز بحرانهای آتی جلوگیری میکند. این هماهنگی میان توسعه مسکن و توسعه زیرساخت آب، الگویی قابل تعمیم به سایر استانهای کمآب کشور است.
در واقع، آبفای یزد با این اقدام، از نگاه مصرفمحور به نگاه آیندهنگر عبور کرده و امنیت آب را به یکی از پیششرطهای توسعه شهری تبدیل کرده است.
مدیریت تنش آبی و کاهش ریسک بحران
تنش آبی در یزد یک واقعیت دائمی است، نه یک رخداد مقطعی. پروژههای جدید، با هدف کاهش ریسک و افزایش آمادگی شبکه در شرایط بحرانی طراحی شدهاند.
تنوعبخشی به منابع، افزایش ذخیرهسازی، اصلاح مسیرهای انتقال و ارتقای کنترل شبکه، امکان واکنش سریع در شرایط اضطراری را فراهم میکند. این اقدامات، هزینههای اجتماعی و اقتصادی بحران آب را به حداقل میرساند.
مدیریت تنش آبی، زمانی موفق است که پیشگیرانه باشد؛ و مجموعه پروژههای در حال اجرا، دقیقاً در همین مسیر تعریف شدهاند.
حکمرانی آب و تغییر پارادایم مدیریتی
مهمترین دستاورد این پروژهها، تغییر پارادایم مدیریت آب در استان یزد است. تمرکز از اقدامات کوتاهمدت به برنامهریزی بلندمدت منتقل شده است.
تجمیع پروژههای شهری، روستایی و مسکن در یک چارچوب منسجم، نشاندهنده شکلگیری حکمرانی یکپارچه آب است؛ حکمرانیای که بهجای واکنش به بحران، آن را پیشبینی و مدیریت میکند.
این رویکرد، اگر با مشارکت اجتماعی و فرهنگسازی مصرف همراه شود، میتواند الگوی موفقی برای مدیریت آب در مناطق خشک کشور باشد.