راهنمای خرید تجهیزات آتش نشانی که توسط مهندسان ایمن آفرین پایتخت تهیه شده است به شما کمک میکند تا بر اساس نوع کاربری ساختمان، میزان ریسک، استانداردهای ایمنی و الزامات قانونی، مناسب ترین تجهیزات را انتخاب کنید. عواملی مانند کیفیت ساخت، تطابق با استانداردهای ملی و بینالمللی، سهولت نگهداری، طول عمر تجهیزات و خدمات پس از فروش، از جمله نکات کلیدی هستند که باید پیش از خرید مورد توجه قرار گیرند.
هدف از این مقاله، ارائه دیدی جامع و کاربردی برای انتخاب آگاهانه تجهیزات آتش نشانی است تا ضمن افزایش سطح ایمنی، از صرف هزینههای غیرضروری جلوگیری شده و حفاظت مؤثری از جان افراد و سرمايهها فراهم شود.
تجهیزات آتش نشانی به دو دسته کلی تقسیم می شوند:
1. تجهیزات آتش نشانی فردی
تجهیزات آتش نشانی فردی اصولا توسط آتش نشانان مورد استفاده قرار می گیرد؛ در زمان وقوع حریق، در صورت تجهیز نبودن نیروهای امدادی به تجهیزات آتش نشانی فردی، علاوه بر اینکه توان مقابله با حریق را نخواهند داشت با صدمات غیر قابل جبرانی نیز مواجه می شوند. تجهیزات آتش نشانی حفاظت فردی آتش نشانان به گونه ای طراحی شده اند که آسیب های ناشی از مواد شیمیایی، رادیولوژی، فیزیکی، الکتریکی، مکانیکی، مخاطرات زیستی و ذرات معلق در هوا و غیره را در آتش نشانان به حداقل برساند:
| تجهیزات |
توضیحات |
| لباس آتشنشانی |
لباس آتش نشانی با ایجاد مانعی بین آتش نشانان و آتش می تواند از بدن آتش نشانان در برابر حریق، مواد شیمیایی و خورنده و اسید حفاظت کند؛ باید توجه داشته باشید که لباس آتش نشانی بصورت استاندارد تهیه شده باشد تا برای آتش نشانان محدودیت حرکتی ایجاد نکند و انعطاف کافی را داشته باشد. |
| کلاه آتشنشانی |
کلاه ایمنی آتش نشانی نوعی کلاه ایمنی است که از سر هنگام اصابت اجسام سنگین مقاومت می کند و همچنین این کلاه باید در برابر حریق، حرارت و دمای بالا مقاوم باشد.
|
| دستکش آتشنشانی |
دستکش آتش نشانی برای محافظت از دست در برابر سوختگی، بریدگی، ساییدگی و غیره استفاده می شود؛ همچنین در مواجهه با مایعات و مواد شیمیایی خطرناک از دست حفاظت می کند.
|
| ماسک آتشنشانی |
ماسک های آتش نشانی به دو شکل نیمه صورت و تمام صورت وجود دارد که جهت محافظت از صورت و یا اکسیژن رسانی کاربرد دارد.
|
| کفش آتشنشانی |
کفش آتش نشانی تجهیزی است جهت محافظت از پا در برابر آتش سوزی، برق گرفتگی، بریدگی، سایش و همچنین برخورد اجسام سنگین و غیره
|
| عینک آتشنشانی |
از عینک آتش نشانی جهت حفاظت از چشم در برابر اشیا تیز، امواج خطرناک و مواد اسیدی یا حریق و غیره استفاده می شود.
|
2. تجهیزات آتش نشانی ساختمانی و صنعتی
تجهیزات آتش نشانی ساختمانی به مجموعه تجهیزاتی گفته می شود که جهت اطلاع رسانی حریق و سرکوب یا اطفا حریق طراحی شده اند.
بطور کلی تجهیزات آتش نشانی ساختمانی به سه دسته اصلی تقسیم میشوند:
- سیستم اعلام حریق
- سیستم اطفا حریق
- سیستم تهویه دود
2-1. سیستم اعلام حریق
سیستم اعلام حریق به مجموعه تجهیزاتی گفته می شود که علائم اولیه حریق نظیر دود و حرارت و غیره را تشخیص می دهد و با المان های صوتی و بصری به ساکنین و حاضرین در محل اعلام می کند تا افراد به سرعت محل را تخلیه کرده و به نیروهای امدادی اعلام کنند.
سیستم های اعلام حریق بطور کلی به سه دسته تقسیم می شوند:
سیستم اعلام حریق متعارف یا کانونشنال سیستمی است که در زمان تشخیص وقوع حریق از طریق دتکتورهای اعلام حریق یا شستی اعلام حریق، با استفاده از صدای آژیر یا نور پردازی آژیرفلاشر ها شروع به اعلام حریق می کنند.
در سیستم اعلام حریق متعارف نحوه ارتباط دتکتورها با پنل مرکزی به این صورت است که در صورت بروز حریق، تحریک دتکتور یا فشار دادن شستی اعلام حریق باعث ایجاد یک اتصال کوتاه نسبی در مدار میشود و جریان مدار افزایش مییابد (نه به حدی که به عنوان اتصال کوتاه کامل شناخته شود و باعث اعلام خطا شود)، در نتیجه مرکز کنترل، از طریق مدار الکترونیکی بعد از تشخیص حریق رلههای مربوطه را وصل کرده و آژیرها و چراغهای اعلام خطر را به کار میاندازد.
مزایای سیستم اعلام حریق متعارف
- هزینه اولیه کمتر
- نصب و نگهداری ساده
معایب سیستم اعلام حریق متعارف
- زمانبر بودن عیبیابی
- عدم تشخیص دقیق محل حادثه
- سیمکشی حجیم برای زونهای بیشتر
کاربرد سیستم اعلام حریق متعارف
- منازل و ویلاهای کوچک
- فروشگاههای خرده فروشی
- دفاتر اداری و کارگاههای کوچک
اجزای سیستم اعلام حریق متعارف
| اجزا |
توضیحات |
| پنل اعلام حریق متعارف |
پنل اعلام حریق متعارف، دستگاه مرکزی سیستم اعلام حریق متعارف و مهمترین بخش این سیستم است که ارتباط بین سایر تجهیزات آتش نشانی اعلام حریق متعارف (شستی ها، آژیرها و دتکتورها و…) از طریق این دستگاه انجام میشود؛ پنل اعلام حریق متعارف در زمان وقوع حریق، محل آتش سوزی را نشان می دهد و همچنین برق مورد نیاز دتکتورها را تامین می کند. در این نوع پنل ها محل دقیق وقوع حریق مشخص نمی شود بلکه فقط محدوده وقوع حریق قابل تشخیص است.
|
دتکتور دودی
|
دتکتور دودی، سنسوری است جهت تشخیص و آشکار سازی دود ناشی از حریق. دتکتور دودی دارای انواع مختلف: دتکتور دودی یونیزاسیون (نقطه ای) دتکتور دودی نوری یا فتوالکتریک (نقطه ای) بیم دتکتور (خطی، لیزری) دتکتور دودی مکشی دتکتور دودی کانالی (داکت دتکتور) می باشد.
|
دتکتور حرارتی
|
سنسورهای حرارتی جهت تشخیص و آشکارسازی حرارت، به این صورت که نغییرات حرارتی را در محل اندازه گیری می کنند و به درجه خاصی از دما، یا افزایش دما و یا هر دو آن حساس هستند و با تشخیص این شرایط حریق را تشخیص داده و فعال می شوند. دتکتور حرارتی دارای انواع مختلف: دتکتور حرارتی ثابت دتکتور حرارتی افزایشی دتکتور حرارتی خطی دتکتور حرارتی ترکیبی می باشد.
|
دتکتور ترکیبی
|
دتکتور ترکیبی یا مولتی شامل دو یا چند سنسور است برای تشخیص دود و حرارت یا کربن مونوکسید وحرارت. |
دتکتور شعله
|
دتکتور شعله، سنسوری است جهت تشخیص شعله که در آن حسگرهایی تعبیه شده است برای تشخیص اشعه مادون قرمز (IR)، فرابنفش (UV) و مادون قرمز_فرابنفش (UV-IR).
|
دتکتور گاز
|
دتکتور گاز تجهیزی است برای تشخیص غلظت غیرعادی گاز (وجود گازهای قابل اشتعال و سمی).
|
آژیر اعلام حریق
|
آژیر اعلام حریق تجهیزی است که در زمان وقوع حریق، از طریق صوت و بصورت شنیداری شروع به اعلام هشدار می کند.
|
آژیر فلاشر اعلام حریق
|
آژیر فلاشر اعلام حریق همانند آژیر اعلام حریق عمل می کند با این تفاوت که علاوه بر صوت به کمک لامپ LED تعبیه شده در آن بصورت دیداری هم اعلام هشدار می کند.
|
شستی اعلام حریق
|
شستی اعلام حریق تجهیزی است که بصورت دستی عمل می کند و در هنگام وقوع آتش سوزی باید توسط حاضرین در محل فشارداده شود تا شروع به فعالیت کند.
|
پنل تکرار کننده
|
پنل تکرارکننده یا ریپیتر عموما در قسمت ورودی ساختمان که محل ورود آتشنشانان و نیروهای امدادی است، نصب می شود ،پنل تکرار کننده از پنل اعلام حریق دور است و در هنگام وقوع حادثه زون خطر را شناسایی می کند و افراد را مطلع می سازد.
|
سیستم اعلام حریق آدرس پذیر یا همان آدرس پذیری در سیستم اعلام حریق، سیستمی است که در زمان تشخیص وقوع حریق بااستفاده از تجهیزات آتش نشانی اعلام حریق که شامل کنترل پنل آدرس پذیر،انواع دتکتور دودی ،حرارتی ،شعله ،گاز، بیم دتکتورو دتکتور مولتی که همگی آدرس پذیر هستند ،شستی و آژیر آدرس پذیر، پنل تکرار کننده آدرس پذیر، اینترفیس ورودی، اینترفیس خروجی ،اینترفیس ورودی-خروجی و ایزولاتور می شود، علاوه بر اعلام حریق با استفاده از کدگذاری و آدرس دهی دقیق ،مکان دقیق وقوع حریق را مشخص می کند.
مزایای سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
- تعیین نقطه دقیق حریق
- کاهش حجم کابلکشی با استفاده از حلقه (loop)
- امکان پایش وضعیت سلامت هر دستگاه
- قابلیت تنظیم حساسیت و سناریوهای پیچیده
معایب سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
- هزینه اولیهی بالاتر
- نیاز به برنامهریزی پنل و آموزش پرسنل
- وابستگی به سالم بودن حلقه در صورت طراحی ناصحیح
کاربرد سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
- برجها و مجتمعهای بزرگ
- هتلها، بیمارستانها و مراکز پرتردد
- کارخانهها و محیطهای صنعتی
- پروژههای نیازمند یکپارچهسازی با BMS
اجزای سیستم اعلام حریق آدرس پذیر
| اجزا |
توضیحات |
پنل اعلام حریق آدرس پذیر
|
پنل اعلام حریق آدرس پذیر، دستگاه مرکزی و مهمترین تجهیز سیستم اعلام حریق آدرس پذیر است که ارتباط بین دیگر تجهیزات آتش نشانی را برقرار می کند و در زمان وقوع حریق ، محل دقیق حریق را مشخص می کند. طراحی دستگاه مرکزی سیستم اعلام حریق آدرس پذیر یا همان پنل مرکزی سیستم اعلام حریق آدرس پذیر به صورتی است که در صورت وقوع آتش سوزی، محل دقیق دیوایسی که دچار حریق شده است را مشخص می کند؛ در واقع این تجهیز دارای ریز پردازنده ای است که داده ها را نه تنها از دستگاه های موجود در ساختمان به پنل ارسال می کند، بلکه تغییرات جریان های الکتریکی را نیز تشخیص می دهد. هر دستگاه در سیستم تشخیص حریق ساختمان دارای آدرس خاص خود است. بنابراین پنل مرکزی آدرس پذیر می تواند تشخیص دهد که سیگنال از کدام دستگاه می آید. این باعث می شود مکان دستگاهی که سیگنال ها را به پنل ارسال کرده است مشخص گردد. پنل مرکزی آدرس پذیر در مدل های زیر موجود می باشد: 1. پنل اعلام حریق آدرس پذیر تک لوپ 2. پنل اعلام حریق آدرس پذیر دو لوپ 3. پنل اعلام حریق آدرس پذیر سه لوپ 4. پنل اعلام حریق آدرس پذیر چهار لوپ
|
دتکتور دودی آدرس پذیر
|
دتکتور دودی آدرس پذیر تجهیزی است جهت تشخیص دود سفید و سیاه ایجاد شده در اثر احتراق و در سه سطح کم ،زیاد و متوسط قابل تنظیم است.
|
دتکتور حرارتی آدرس پذیر
|
دتکتور حرارتی آدرس پذیر تجهیزی است در دو نوع ثابت و متغیر (افزایشی) که تغییرات دمایی را اندازه گیری می کند و به افزایش دما حساس می باشد.
|
دتکتور شعله آدرس پذیر
|
دتکتور شعله آدرس پذیر تجهیزی است که قابلیت تشخیص شعله و اشعه فرابنفش (IR)، مادون قرمز (UV) و فرابنفش_مادون قرمز (UV-IR) را دارد.
|
دتکتور گاز آدرس پذیر
|
دتکتور گاز آدرس پذیر تجهیزی است برای تعیین محل نشت گاز.
|
بیم دتکتور آدرس پذیر
|
دتکتور خطی یا بیم دتکتور تجهیزی است که عملکرد آن بر اساس شکست نور در برخورد با دود است.
|
دتکتور مولتی آدرس پذیر
|
دتکتور مولتی آدرس پذیر یا همان دتکتور ترکیبی، سنسوری چندگانس برای تشخیص دود و حرارت ناشی از حریق.
|
شستی اعلام حریق آدرس پذیر
|
شستی اعلام حریق آدرس پذیر تجهیزی است که بصورت دستی عمل می کند و در زمان وقوع حریق توسط افراد با فشردن دکمه ی آن راه اندازی می شود و شروع به اعلام حریق میکند.
|
آژیر اعلام حریق آدرس پذیر
|
آژیر اعلام حریق آدرس پذیر تجهیزی است برای اعلام حریق بصورت شنیداری .
|
آژیر فلاشر اعلام حریق آدرس پذیر
|
آژیر فلاشر اعلام حریق آدرس پذیر تجهیزی است جهت اعلام وقوع حریق بصورت دیداری و شنیداری.
|
پنل تکرارکننده آدرس پذیر
|
پنل تکرارکننده یا همان ریپیتر که اصولا در ورودی ساختمان نصب می شود و یک نشانگر از راه دور است که محل دقیق آتش سوزی را مشخص می کند در واقع پنل تکرار کننده عملیات تکرار هشدار حریق را انجام می دهد. پنل تکرار کننده به 3 دسته اصلی تقسیم می شوند: 1. پنل تکرار کننده فعال (Active): این نوع تکرار کننده ها علاوه بر نمایش وضعیت کامل کنترل پنل مرکزی، تا حدودی نقش کنترلی نیز دارند. 2. پنل تکرار کننده منفعل (Passive): این دسته از تکرار کننده ها نشان دهنده برخی وقایع موجود در صفحه کنترل اصلی هستند اما هیچ کنترلی بر سیستم ندارند. لازم به ذکر است پنل تکرار کننده فعال و منفعل از نظر ظاهری تفاوت چندانی ندارند. 3. پنل تکرار کننده مقلد (MIMIC): دسته آخر تکرار کننده ها به طور معمول به صورت نقشه ای چاپی از ساختمان هستند که جهت شناسایی بهتر مناطق و زون ها در هنگام عملیات اعلام حریق استفاده می شوند. از پنل های تکرار کننده مقلد، اغلب آتش نشان ها و نیروهای امدادی جهت کمک رسانی استفاده می کنند.
|
اینترفیس یا ماژول
|
اینترفیس بطور کلی به 3 دسته تقسیم می شود: 1. اینترفیس ورودی (ماژول ورودی): اینترفیس یا ماژول ورودی ارتباط بین تجهیزات جانبی مثل فلوسوئیچ یا شیر سوپروایزری کنترل سطح پایش مخزن و غیره با پنل مرکزی را دارد و درصورت وقوع فالت یا حریق به پنل اطلاع رسانی می کند. 2. اینترفیس خروجی (ماژول خروجی): اینترفیس یا ماژول خروجی تجهیزی است که دستور فعال یا خاموش شدن تجهیزات جانبی را صادر می کند. 3. اینترفیس ورودی – خروجی (ماژول ورودی – خروجی): اینترفیس یا ماژول ورودی خروجی وظیفه ارتباط بین تجهیزات جانبی، تشخیص فالت و حریق و صدور فرمان فعال یا غیرفعال شدن تجهیزات آتش نشانی را دارد.
|
ایزولاتور
|
ایزولاتور کلیدی است در سیستم اعلام حریق برای تشخیص اتصال کوتاه که صدمات ناشی از جریان اتصال کوتاه را به پنل اعلام حریق ،به حداقل می رساند.
|
هندهلد آدرس دهی
|
آدرس دهی سیستم اعلام حریق آدرس پذیر (اعم از دتکتورها، شستی ها، آژیرها، ماژول ها و غیره) توسط این دستگاه انجام می شود.
|
2-1-3. سیستم اعلام حریق بی سیم (وایرلس)
سیستم اعلام حریق بی سیم یک سیستم امنیتی است که برای تشخیص و اعلام حریق در یک ساختمان استفاده می شود که بدون استفاده از تجهیزات ارتباط فیزیکی و برپایه فناوری بی سیم عمل می کند و نیازی به کابل کشی سنتی ندارد و ارتباط بین تجهیزات آتش نشانی اعلام حریق، ارتباط رادیویی یا از طریق وای فای می باشد.
مزایای سیستم بی سیم
- نصب سریع و کم هزینهتر
- انعطافپذیری بالا
- مناسب فضاهای دشوار یا حفاظت شده
- اتصال از راه دور و یکپارچهسازی
معایب سیستم بی سیم
- نیاز به نگهداری باتری
- محدودیت برد و احتمال تداخل
- مسائل امنیتی و اطمینان پذیری
- هزینه و پیچیدگی در پروژههای بزرگ
کاربرد سیستم بی سیم
- ساختمانهای تاریخی و مرمتی
- فضاهای موقت و متغیر
- پوشش تکمیلی در ساختمانهای موجود
- مکانهای با دسترسی سخت برای کابلکشی
- پروژههای کوچک تا متوسط و فضاهای حساس به آسیب سازه
- پروژههای بسیار بزرگ یا مکانهای با نیاز به بالاترین میزان اطمینان
اجزای سیستم اعلام حریق بی سیم
اجزای سیستم اعلام حریق بی سیم بطور تقریبی همان تجهیزات آتش نشانی سیستم اعلام حریق کانوشنال هستند با این تفاوت که سیستم اعلام حریق بی سیم علاوه بر انواع دتکتورهای دود، حرارتی، ترکیبی و سایر دستگاه های تشخیص حریق ،شستی و آژیر و تجهیزات آتش نشانی هشداردهنده و همچنین مرکز کنترل اعلام حریق یک دستگاه تقویت کننده امواج که به آن آمپیلی فایر یا تقویت کننده سیگنال هم می گویند و باطری پشتیبان دارا می باشد:
| اجزا |
توضیحات |
دتکتور دودی بی سیم
|
دتکتور دودی بی سیم، ابزاری است برای حس کردن و آشکارسازی دود در سیستم اعلام حریق.
|
دتکتور حرارتی بی سیم
|
دتکتور حرارتی ابزای است برای تشخیص و آشکارسازی حرارت توسط سنسور حساس به دمای تعبیه شده در آن که شامل دو نوع حرارتی ثابت و حرارتی افزایشی می باشد.
|
دتکتور ترکیبی بی سیم
|
دتکتور ترکیبی یا مولتی بی سیم تجهیزی است که دارای دو یا چند سنسور متفاوت برای تشخیص و آشکارسازی دود و حرارت در سیستم اعلام حریق می باشد.
|
شستی اعلام حریق بی سیم
|
شستی اعلام حریق بی سیم ابزای است که بصورت دستی فعال می شود و باید توسط افراد حاضر در محل حادثه فشار داده شود تا به کمک آن سیستم بتواند شروع به اعلام حریق کند.
|
آژیر اعلام حریق بی سیم
|
آژیر اعلام حریق بی سیم تجهیزی الکترونیکی است که وقوع حریق را به صورت شنیداری اعلام می کند.
|
آژیر فلاشر اعلام حریق بی سیم
|
آژیر فلاشر اعلام حریق بی سیم وسیله ای شنیداری و دیداری است برای اعلام خطر به حاضرین در محل وقوع حریق.
|
پنل اعلام حریق بی سیم
|
پنل اعلام حریق بی سیم مهمترین بخش سیستم اعلام حریق بی سیم است که وظیفه ی دریافت، پردازش و هماهنگی بین اجزای سیستم اعلام حریق بی سیم را دارد؛ ارتباط بین پنل اعلام حریق وایرلس با سایر تجهیزات آتش نشانی از طریق امواج رادیویی بی سیم انجام می شود، به این صورت که دتکتور ها به محض دریافت آلارم، سیگنال ها را با امواج رادیویی به پنل ارسال می کنند و پنل دستور فعال شدن آژیر ها را صادر می کند.
|
دستگاه تقویت سیگنال یا آمپلی فایر
|
آمپیلی فایر یا تقویت کننده سیگنال تشدید سیگنال رادیویی را تضمین می کند و به کمک آن می توان فاصله بین اجزای سیستم اعلام حریق بی سیم را افزایش بدهیم.
|
مقایسه برندهای معتبر سیستم اعلام حریق
| برند |
منشا |
خدمات پس از فروش |
رنج قیمت |
کیفیت محصول |
| زیتکس |
ایران |
• گارانتی ۱۸ ماه • تأمین قطعات بومی |
متوسط |
عملکرد قابلاعتماد در دتکتورهای دود و حرارت |
| سنس |
ایران |
• پشتیبانی ۲۴/۷ • شبکه نمایندگان سراسری |
متوسط |
دقت مناسب برای پروژههای مسکونی و اداری |
| آریاک |
ایران |
• خدمات محلی • تعویض قطعات در ۷۲ ساعت |
اقتصادی |
طراحی ساده و کارآمد برای فضاهای عمومی |
| Bosch |
آلمان |
• پشتیبانی جهانی • آموزش فنی تخصصی |
بالا |
کیفیت بسیار بالا مناسب محیطهای صنعتی |
| Honeywell |
آمریکا |
• ضمانت ۲ سال • شبکه خدمات بینالمللی |
متوسط تا بالا |
قابلیتهای هوشمند و یکپارچهسازی پیشرفته |
| Siemens |
آلمان |
• خدمات کارخانهای • پشتیبانی از راه دور |
بالا |
استاندارد بالا و ادغام کامل با BMS |
راهنمای خرید تجهیزات اعلام حریق
هنگام خرید تجهیزات آتش نشانی اعلام حریق باید نکات زیر را در نظر بگیریم:
- انتخاب دتکتور و آژیر مناسب بر اساس نوع ساختمان (مسکونی، تجاری یا صنعتی) و شرایط محیطی
- برآورد دقیق متراژ و تعداد طبقات برای انتخاب پنل متعارف یا آدرسپذیر و محاسبه مسیر کابلها
- در کنار قیمت اولیه خرید، هزینه بازرسی دورهای، تعویض باتری و تعمیرات را نیز لحاظ کنید
- انتخاب سیستمی با امکان افزودن دتکتور، آژیر یا اتصال به شبکه هوشمند بدون باز طراحی سیمکشی
- اطمینان از داشتن استانداردها و گواهینامههای معتبر
- دسترسی راحت و سریع به خدمات پس از فروش و قطعات یدکی
- آموزش مداوم ساکنان یا کارکنان برای واکنش به هشدار
- بررسی سازگاری با سایر سیستمهای ایمنی و مدیریت ساختمان (BMS)
2-2. سیستم اطفا حریق
سیستم اطفا حریق به مجموعه تجهیزات آتش نشانی و روش هایی گفته می شود که در جهت کنترل و خاموش کردن حریق کاربرد دارند.سیستم اطفا حریق به دلیل افزایش سطح ایمنی ساختمان، کارخانجات ، انبارها و یا مراکز تجاری و غیره و کاهش خسارات مالی و جانی ناشی از وقوع حریق از اهمیت بالایی برخوردارند. تجهیزاتی مانند جعبه های آتش نشانی ، کپسول آتش نشانی ، انواع اسپرسنکلر ، انواع دربهای مقاوم در برابر حریق و ... همه و همه در دسته اطفای حریق جای میگیرند.
بطور کلی سیستم های اطفاحریق به دو دسته اتوماتیک و دستی تقسیم میشوند.
2-2-1. سیستم اطفا حریق دستی
سیستم اطفاحریق دستی به تجهیزات آتش نشانی اطفا حریقی گفته می شود که عملکرد آن ها نیاز به کمک نیروی انسانی دارند و درغیر این صورت عملا کاربردی ندارند. این سیستم شامل:
- انواع کپسول آتش نشانی
- توپ های آتش نشانی
- پتو نسوز آتش نشانی
- شلنگ های آتش نشانی
می باشد.
2-2-2. سیستم اطفا حریق اتوماتیک
سیستم اطفا حریق اتوماتیک به سیستمی اطلاق می شود که بدون دخالت نیروی انسانی توسط تجهیزات آتش نشانی اتوماتیک بطور خودکار فعال می شوند و شامل:
- سیستم های اتوماتیک مه آب (Water mist)
- سیستم اطفاحریق اتوماتیک ورتکس (vortex)
- سیستم اطفا حریق اتوماتیک گازی هالون (Halon)
- سیستم اطفاحریق اتوماتیک آبی
- سیستم اطفا حریق اتوماتیک پودری یا ذرات معلق آیروسل (Aeroso)
- سیستم اطفا حریق فوم (Foam)
اجزای سیستم اطفا حریق
| اجزا |
توضیحات |
لولهها
|
لوله های اطفاحریق در سیستم اطفا حریق حتما باید فولادی گالوانیزه، لوله های سیاه درزدار و لوله مانیسمان و مطابق استاندارد باشند.
|
شیرآلات
|
شیرآلات مورد استفاده در سیستم اطفا حریق برای کنترل قطع و وصل کردن جریان هستند و شامل شیر یکطرفه، شیرکنترل فشار، شیرپروانه ای، شیر دروازه ای، شیرتوپی ، شیرفلکه آتش نشانی و غیره می باشند.
|
اتصالات
|
در سیستم های اطفا حریق امروزی از اتصالات دنده ای، اتصالات کلمپی و شیاری، اتصالات فلنج و اتصالات جوشی استفاده می شود.
|
جعبه آتش نشانی (فایرباکس)
|
جعبه های آتش نشانی جهت نگهداری قرقره هوزریل و کپسول های اطفا حریق هستند که در دونوع توکار و روکار وجود دارند.
|
قرقره هوزریل
|
قرقره آتش نشانی تجهیزی است جهت انتقال آب بر روی حریق کاربرد دارند و داخل جعبه های آتش نشانی قرار میگیرد.
|
اسپرینکلر
|
شبکه بارنده یا همان اسپرینکلر تجهیزی است برای کنترل آتش سوزی یا سرکوب آتش، این سیستم باعث کاهش سرعت گرما در آتش و خاموش شدن کامل آتش بصورت اتوماتیک می باشد.
|
بوستر پمپ آتش نشانی
|
بوسترپمپ آتش نشانی دستگاهی است متشکل از دو یا چند پمپ که باعث افزایش فشار آب در سیستم آتش نشانی میشود.
|
کپسولهای آتشنشانی
|
کپسول های آتش نشانی دارای انواع مختلف کپسول پودر و گاز،کپسول CO2، کپسول فوم، کپسول آب و گاز، کپسول بیوورسال می باشد که هرکدام جهت خاموش کردن کلاس حریق متناسب با حریق کاربرد دارند و بصورت دستی فعال می شوند.
|
توپ آتش نشانی
|
توپ آتش نشانی تجهیزی است متشکل از پودر غیرسمی ABC، زمانی که این توپ را داخل آتش بیاندازیم منفجرشده و آتش را مهار می کند.
|
پتو نسوز
|
پتوی نسوز آتش نشانی تجهیزی است که در همان زمان اولیه وقوع حریق، با حذف اکسیژن به روش خفه کردن، آتش را مهار می کند.
|
درب مقاوم در برابر حریق
|
درب مقاوم در برابر حریق یا به اصطلاح ضد حریق به درب هایی گفته می شود که برابر حرارت مقاوم هستند و 120 الی 240 دقیقه می توانند کاملا مقاوم باشند ومناسب برای جلوگیری از گسترش حریق در فضاهای باز است. معمولا چهارچوب درب ضد حریق از جنس فولاد و روکش درب از ورق فولاد با پوشش رنگ تمام کوره ای میباشد.
|
مقایسه برندهای معتبر سیستم اطفای حریق
| برند |
نقاط قوت |
مناسب برای |
محصولات اصلی |
نکته کلیدی |
| Johnson Controls / Tyco |
• شبکه جهانی سرویس • تنوع محصول |
• ساختمانهای تجاری • دیتاسنترها |
• اسپرینکلر • سیستمهای آبی • گازهای پاک |
راهحلهای یکپارچه و خدمات گسترده |
| Siemens |
• یکپارچهسازی • کنترل هوشمند |
• پروژههای بزرگ صنعتی و ساختمانی |
• پنل کنترل • آشکارسازها • یکپارچهسازی سیستم |
تمرکز روی اتوماسیون و مدیریت ساختمان |
| Honeywell |
• قابلاعتماد • پشتیبانی فنی |
• مؤسسات حساس • مراکز داده |
• دتکتورها • پنل اعلان • راهکارهای عامل پاک |
حضور قوی در بازار تجهیزات اعلان و کنترل |
| Fike |
• راهکارهای مهندسی شده و تخصصی |
• کاربردهای صنعتی و خاص |
• سیستمهای پودری و گازی • کنترلهای مخصوص |
شناختهشده برای محصولات مهندسی شده و سفارشی |
| Marioff |
• تخصص در مهآبی با حداقل آب |
• موزهها • دیتاسنترها • فضاهای حساس |
• سیستم مهآبی HI‑FOG |
محافظت کم خسارت آب برای تجهیزات حساس |
| Ansul / Kidde |
• طیف محصولات گسترده از هود تا سیستمهای گازی |
• آشپزخانههای صنعتی • صنایع متوسط |
• هود آشپزخانه • خاموشکنندهها • سیستمهای خاص |
سابقه طولانی و راهحلهای کاربردی |
راهنمای خرید تجهیزات اطفای حریق
1. تعیین نیازها
- مشخصکردن کلاس حریق و نوع مواد قابل احتراق.
- تعیین مساحت، ارتفاع، تراکم انسانی و حساسیت تجهیزات.
2. انتخاب نوع سیستم
- تصمیم گیری بین راهکار دستی و خودکار؛ آب، فوم، پودر یا عامل پاک براساس کلاس حریق.
3. بررسی استانداردها و گواهیها
- درخواست تطابق با استانداردهای مربوط (EN، NFPA و نظایر آن) و گواهی از آزمایشگاه معتبر.
4. مشخصات فنی مورد ارزیابی
- ظرفیت، دبی و فشار، زمان فعالسازی، نوع نازل/پاشش و سازگاری با تجهیزات حساس.
5. ارزیابی نصب و راهاندازی
- تضمین طراحی اختصاصی بر پایه ارزیابی ریسک؛ هماهنگی با تاسیسات و معمار؛ انجام راهاندازی (commissioning) و تست عملکرد.
6. خدمات پس از فروش و نگهداری
- قرارداد سرویس دورهای، دسترسی به قطعات یدکی، گزارشات بازرسی و آموزش بهرهبرداران.
7. سوالات کلیدی از فروشنده/پیمانکار
- استانداردها و گواهیهای محصول چیست؟
- آیا راهاندازی نهایی و گزارش عملکرد ارائه میکنید؟
- شرایط گارانتی، زمان تأمین قطعات و پوشش خدمات پس از فروش چگونه است؟
- آیا طراحی بر اساس ارزیابی ریسک اختصاصی انجام شده است؟
8. نکات قراردادی و اقتصادی
- مقایسه هزینه کل (خرید + نصب + راهاندازی + نگهداری سال اول).
- درج معیارهای پذیرش، فهرست مستندات تحویلی و شرایط تضمین در قرارداد.
2-3. سیستم تهویه دود
سیستم تهویه دود سیستمی است که دود را هدایت و کنترل می کند تا از بروز آتش سوزی، کاهش دید، آسیب به سلامتی و آلودگی هوا جلوگیری شود. سیستم تهویه دود دارای انواع مختلفی می باشد که در اینجا به سیستم تهویه دود راه پله ها یا همان فن فشار مثبت و سیستم تهویه دود پارکینگ می پردازیم.
2-3-1. فن فشار مثبت (positive pressur fan)
طبق ضوابط آتش نشانی ساختمان هایی که در قسمت شفت راه پله ها، تهویه طبیعی وجود ندارد و ارتفاع ساختمان کمتر از 23 متر باشد باید از فن تزریق مستقیم و در ساختمان های بالای 23 متر باید کانال کشی در راه پله ها بصورت عمودی و مطابق با دستورالعمل سازمان آتش نشانی اجرا شود.
اجزای تشکیل دهنده فن فشار مثبت:
- الکتروموتور
- هوزینگ
- شفت و چرخ
- تابلو فرمان
2-3-2. سیستم تهویه دود پارکینگ ها
سیستم تهویه پارکینگ متشکل از جت فن، دمپر و تمامی تجهیزات مربوط به تهویه و تخلیه دود، کنترل دود، حرارت و محصولات ناشی از حریق می باشد و هدف اصلی کنترل دود است. سایر اهداف این سیستم به شرح زیر است:
- عاری نگهداشتن مسیرهای فرار از دود
- کاهش خسارات و آسیب های ناشی از حریق به اجزای سازه
- کمک به نیروهای آتش نشانی و امدادی با ایجاد مسیر بدون دود
- کاهش خسارات ناشی از دود، حرارت و گازهای سمی ناشی از حریق
- ایجاد تاخیر و یا جلوگیری از پدیده گرگرفتگی یکپارچه و گسترش کامل حریق
روشهای سیستم تهویه دود
- تهویه دود پارکینگ ساده: در پارکینگ هایی که مساحت کمتری دارند و روزنه ای رو به بیرون دارند و به اصطلاح پارکینگ نیمه باز محسوب می شوند نیاز به تعبیه کانال ندارند و توسط هواکش پروانه ای عملیات تهویه دود را انجام میدهند.
- تخلیه دود پارکینگ با کانال کشی: در این روش می بایست زیر سقف طبقات کانال کشی انجام شود و به کمک فن های تخلیه، هوای آلوده تخلیه شود و هوای تازه به محیط تزریق شود.
- تهویه پارکینگ با جت فن: دراین روش تهویه پارکینگ حداقل از 2 فن محوری استفاده می شود که در صورت از کار افتادن یکی از فن ها، فن دیگر عملیات تخلیه دود را انجام دهد همچنین این فن ها به دلیل فرم خاص بدنه و جنس پروفیل پروانه ها خیلی سریع به سرعت دورانی بالایی می رسند و حجم زیادی از هوا را در فشار بالا جابجا می کنند.
راهنمای خرید سیستم تهویه دود پارکینگ و راهپلهها
نوع فضای تحت پوشش
- پارکینگهای زیرزمینی، نیمهزیرزمینی یا طبقاتی
- راهپلههای فرار، لابی آسانسور و مسیرهای خروج
- نوع فضا مستقیماً بر نوع سیستم و ظرفیت آن تأثیر میگذارد.
هدف اصلی سیستم تهویه دود
- جلوگیری از تجمع دود و گازهای سمی
- حفظ دید کافی برای تخلیه ایمن افراد
- فراهم کردن شرایط مناسب برای عملیات آتش نشانی
الزامات قانونی و ضوابط آتشنشانی
- رعایت مقررات ملی ساختمان (بهویژه مباحث ۳ و ۱۴)
- تطابق کامل با دستورالعملهای سازمان آتش نشانی
- پذیرش سیستم در مرحله تأیید نهایی پروژه
انتخاب نوع سیستم تهویه دود
- تخلیه مکانیکی دود (Smoke Exhaust) : رایج در پارکینگها
- سیستم فشار مثبت (Pressurization) : مخصوص راهپلهها برای جلوگیری از ورود دود
- سیستم ترکیبی : مناسب ساختمانهای بزرگ و مرتفع
محاسبه دقیق دبی هوا و فشار
- ایجاد فشار مثبت استاندارد در راهپلهها
- تعیین حجم هوای مورد نیاز بر اساس مساحت و ارتفاع
- جلوگیری از فشار بیش از حد که باز و بسته شدن درها را مختل کند
انتخاب فن مناسب تهویه دود
- قابلیت کار در دمای بالا
- عملکرد پایدار در شرایط اضطراری
- فن آکسیال یا سانتریفیوژ متناسب با طراحی
مقاومت تجهیزات در برابر حریق
- موتور فن مقاوم در برابر حرارت
- کابلهای نسوز و مقاوم در برابر آتش
- استفاده از کانالها و پوششهای ضدحریق
جانمایی اصولی تجهیزات
- محل مناسب نصب فنها، دریچهها و کانالها
- جلوگیری از بازگشت دود به فضاهای مجاور
- دسترسی مناسب جهت تعمیر و نگهداری
دمپرهای دود و آتش
- عملکرد خودکار در زمان حریق
- هماهنگی کامل با سیستم اعلام حریق
- استفاده از دمپرهای ضدحریق و ضد دود
یکپارچگی با سیستم اعلام حریق
- کنترل نواحی دود به صورت هوشمند
- فعال سازی خودکار تهویه دود پس از تشخیص حریق
- جلوگیری از تداخل عملکرد با سایر سیستمهای ایمنی
کنترل صدا و لرزش
- کاهش نویز در شرایط عادی بهره برداری
- استفاده از لرزهگیر، صداگیر و پایههای مناسب
تأمین برق اضطراری
- اتصال سیستم به ژنراتور یا UPS
- تضمین عملکرد سیستم در زمان قطع برق
قابلیت تست، مانیتورینگ و نگهداری
- دسترسی آسان برای سرویس دورهای
- کاهش هزینههای نگهداری بلند مدت
- امکان تست دستی و اتوماتیک سیستم
برند، کیفیت و سابقه اجرایی
- تجربه موفق در پروژههای مشابه
- انتخاب برندهای معتبر و تأییدشده
- پشتیبانی فنی و خدمات پس از فروش
هزینه اولیه و هزینه بهرهبرداری
- بررسی قیمت تجهیزات در کنار کیفیت
- نگاه بلندمدت به صرفهجویی و ایمنی
- توجه به مصرف انرژی و هزینههای تعمیرات
در نهایت میتوان گفت که تجهیزات آتش نشانی، چه در حوزه فردی و چه در بخشهای ساختمانی و صنعتی، نقشی حیاتی در پیشگیری، کنترل و اطفای حریق ایفا میکنند و انتخاب صحیح آنها میتواند ضامن امنیت جانی و مالی باشد. از همین رو همکاری با شرکتهای معتبر در زمینه تأمین این تجهیزات آتش نشانی اهمیت ویژهای دارد. شرکت ایمن آفرین پایتخت به عنوان یکی از فعالان برجسته در حوزه پخش تجهیزات آتش نشانی، با ارائه محصولات استاندارد و خدمات مطمئن، همراهی قابل اعتماد برای سازمانها، صنایع و ساختمانها محسوب میشود. برای دریافت مشاوره و تهیه تجهیزات آتش نشانی میتوانید با شماره تلفن 02133070079 تماس بگیرید./