آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
ساعاتی پیش، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، با انتشار یک توییت جدید در شبکه اجتماعی تروث سوشال، بار دیگر ایران را تهدید کرد. این بار اما تهدید او با نام یک پایگاه نظامی استراتژیک و بحثبرانگیز گره خورد: دیگو گارسیا. ترامپ در این توییت نوشت: «اگر ایران تصمیم بگیرد معاملهای نکند، ممکن است ایالات متحده مجبور شود از دیهگو گارسیا و فرودگاهی که در فرفورد واقع شده استفاده کند تا حمله احتمالی از سوی رژیمی بسیار ناپایدار و خطرناک را خنثی کند — حملهای که ممکن است علیه بریتانیا و همچنین دیگر کشورهای دوست باشد.» این اظهارات در حالی مطرح میشود که مذاکرات ایران و آمریکا بر سر برنامه هستهای در جریان است و اخبار ضد و نقیضی از پیشرفت یا عدم پیشرفت آن منتشر میشود. ترامپ با این توییت، عملاً گزینه نظامی را روی میز نگه داشته و اهرم فشار را بر ایران افزایش داده است. دیگو گارسیا، جزیرهای مرجانی در اقیانوس هند و بخشی از قلمرو بریتانیا در اقیانوس هند است. این جزیره میزبان یک پایگاه نظامی بزرگ و استراتژیک آمریکاست که نقش کلیدی در عملیاتهای نظامی ایالات متحده در خاورمیانه و جنوب آسیا ایفا کرده است. ترامپ در بخش دیگری از توییت خود، خطاب به نخستوزیر بریتانیا، کیر استارمر، هشدار داد: «نخستوزیر استارمر نباید به هیچ دلیلی کنترل دیهگو گارسیا را از دست بدهد و در بهترین حالت قراردادی ناپایدار برای اجاره ۱۰۰ ساله امضا کند. این زمین نباید از بریتانیا گرفته شود و اگر این اجازه داده شود، لکهای بر اعتبار متحد بزرگ ما خواهد بود.» این بخش از توییت، به مذاکرات جاری بریتانیا با موریس بر سر حاکمیت دیگو گارسیا اشاره دارد. بریتانیا سالهاست که با موریس بر سر مالکیت این جزیره اختلاف دارد و تحت فشار سازمانهای بینالمللی برای بازگرداندن آن است. ترامپ با این اظهارات، عملاً از بریتانیا خواسته است که کنترل این جزیره را حفظ کند و آن را به موریس واگذار نکند. او این اقدام را برای حفظ امنیت و منافع ایالات متحده و بریتانیا حیاتی دانسته است.
اهمیت استراتژیک دیگو گارسیا
دیگو گارسیا، جزیرهای مرجانی در اقیانوس هند، یکی از مهمترین پایگاههای نظامی ایالات متحده در خارج از خاک خود است. این پایگاه که توسط بریتانیا در اختیار آمریکا قرار گرفته، نقش کلیدی در عملیاتهای نظامی آمریکا در خاورمیانه و جنوب آسیا ایفا میکند. موقعیت جغرافیایی این جزیره به گونهای است که دسترسی سریع به مناطق بحرانخیزی مانند ایران، افغانستان، پاکستان و عربستان را فراهم میکند. بمبافکنهای استراتژیک بی-۵۲ و بی-۲ میتوانند از این پایگاه به راحتی به اهداف خود در منطقه برسند. همچنین، این پایگاه به عنوان یک مرکز ارتباطات و لجستیک حیاتی برای نیروهای آمریکا در منطقه عمل میکند. از دست دادن این پایگاه، ضربه بزرگی به توانایی آمریکا برای مداخله سریع در منطقه خواهد بود.
تهدید ترامپ و ارتباط آن با مذاکرات
ترامپ با این توییت، یک پیام دوگانه به ایران مخابره کرده است. از یک سو، او میگوید که خواهان توافق است و از سوی دیگر، با تهدید به استفاده از پایگاه دیگو گارسیا، گزینه نظامی را روی میز نگه میدارد. این تهدید، در شرایطی که مذاکرات در جریان است، میتواند به عنوان یک تاکتیک فشار برای وادار کردن ایران به پذیرش خواستههای آمریکا باشد. ترامپ میخواهد به ایران بفهماند که وقت زیادی برای مذاکره ندارد و در صورت شکست، با یک اقدام نظامی گسترده مواجه خواهد شد. با این حال، این تهدید میتواند نتیجه معکوس نیز داشته باشد. ایران ممکن است تحت فشار، موضع خود را سختتر کند و از پذیرش برخی خواستهها خودداری نماید. این رویکرد، اعتماد طرفین را کاهش داده و رسیدن به توافق را دشوارتر میکند.
هشدار ترامپ به بریتانیا
ترامپ در بخش دیگری از توییت خود، به نخستوزیر بریتانیا هشدار داد که کنترل دیگو گارسیا را از دست ندهد. این هشدار در حالی مطرح میشود که بریتانیا تحت فشار بینالمللی برای بازگرداندن این جزیره به موریس است. دیوان بینالمللی دادگستری و مجمع عمومی سازمان ملل، بریتانیا را به خروج از این جزیره و واگذاری آن به موریس فراخواندهاند. اما آمریکا به دلیل اهمیت استراتژیک این پایگاه، مخالف این اقدام است. ترامپ با این هشدار، عملاً از بریتانیا خواسته است که تحت فشارهای بینالمللی، از منافع آمریکا محافظت کند و کنترل این جزیره را حفظ نماید. او تهدید کرده که واگذاری دیگو گارسیا، «لکهای بر اعتبار متحد بزرگ» خواهد بود.
واکنشهای احتمالی ایران
انتظار میرود که ایران به این تهدید واکنش نشان دهد. مقامات ایرانی احتمالاً با محکوم کردن این اظهارات، آن را نشانهای از «شیطان بزرگ» و تلاش برای تحت فشار قرار دادن ایران خواهند خواند. همچنین، ایران ممکن است با انجام رزمایشهای نظامی یا آزمایش موشکهای جدید، قدرت بازدارندگی خود را به رخ بکشد. هدف، نشان دادن این است که هرگونه اقدام نظامی با پاسخ قاطع ایران مواجه خواهد شد. در عرصه دیپلماتیک، ایران احتمالاً از طریق کانالهای مختلف، به ویژه در سازمان ملل، به این تهدید اعتراض خواهد کرد و آن را نقض حقوق بینالملل و تهدیدی برای صلح و امنیت منطقه خواهد خواند.
چشمانداز آینده و تأثیر این تهدید بر مذاکرات
این تهدید، میتواند تأثیر قابل توجهی بر روند مذاکرات داشته باشد. اگر ایران این تهدید را جدی تلقی کند، ممکن است برای جلوگیری از رویارویی نظامی، انعطاف بیشتری در مذاکرات از خود نشان دهد. اما برعکس، این تهدید میتواند باعث شود که ایران موضع سختتری اتخاذ کند و از پذیرش خواستههای آمریکا خودداری نماید. تجربه گذشته نشان داده که فشار و تهدید، معمولاً نتیجه معکوس در مذاکرات با ایران داشته است. در نهایت، نتیجه مذاکرات به اراده سیاسی دو طرف و توانایی آنها در یافتن یک راهحل برد-برد بستگی دارد. تهدیدهای نظامی، فضا را برای رسیدن به یک توافق دوجانبه سودمند، محدود میکند.