آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
دکتر شیرین نوری - تحلیلگر بازارهای مالی ومشاور سرمایه گذاری
✍🏻انتشار آماری تازه درباره «خوشههای درآمدی» در کشور، شاید واقعیترین و صریحترین توصیف از وضعیت معیشتی جامعه ایران در سالهای اخیر باشد. بر اساس این شاخص، بیش از 35 درصد جمعیت کشور در خوشه اول؛ یعنی محدوده فقر مطلق و فقر قرار دارند. در سوی دیگر، تنها حدود 400 هزار نفر در بالاترین خوشه درآمدی، یعنی طبقه مرفه و ثروتمند، دستهبندی شدهاند. این اعداد نه صرفاً یک گزارش آماری، بلکه روایتی روشن از شکاف عمیق درآمدی در اقتصاد ایران هستند؛ شکافی که محصول سالها تورم مزمن، رکودهای پیدرپی، تحریمهای گسترده، ناکارآمدی ساختاری و فرسایش سرمایه اجتماعی و اقتصادی است.
📌بازسازی اقتصادی؛ مسیری کوتاهمدت نیست
نخستین نکتهای که باید با واقعبینی پذیرفت آن است که حتی در خوشبینانهترین سناریوها از جمله گشایشهای بینالمللی و بهبود روابط اقتصادی، اصلاح چنین ساختار درآمدیای در کوتاهمدت ممکن نخواهد بود. وقتی بیش از یکسوم جامعه درگیر فقر مطلق است و در مقابل، جمعیت طبقه مرفه به باریکهای محدود میشود، بازسازی طبقه متوسط و احیای قدرت خرید عمومی نیازمند برنامهای مستمر، ملی و بلندمدت است. این فرآیند، اگر با ثبات سیاستگذاری و انضباط اقتصادی همراه باشد، دستکم یک دهه زمان خواهد برد. ساختارهای فرسوده اقتصادی یکشبه شکل نگرفتهاند که یکشبه نیز اصلاح شوند.
📌پیام این آمار برای فعالان اقتصادی
دومین نکته، اهمیت این دادهها برای تصمیمگیریهای سرمایهگذاری و کسبوکار است. هر تحلیل بازار که این واقعیت درآمدی را نادیده بگیرد، از ابتدا بر پایهای نادرست بنا شده است. رکود تورمی در بازار مسکن، محدود شدن معاملات به واحدهای کوچک و کممتراژ، کاهش فروش کالاهای غیرضروری، افت تقاضا در بسیاری از صنایع و خدمات، همگی انعکاس همین فشردگی درآمدیاند. در اقتصادی که بخش قابل توجهی از جامعه در تأمین نیازهای اولیه خود با دشواری روبهروست، الگوی مصرف ناگزیر به سمت کالاهای ضروری، حداقلی و اضطراری میل میکند. در مقابل، بازار کالاها و خدمات لوکس تنها به جمعیتی بسیار محدود وابسته خواهد بود. به بیان دیگر، دوگانهای روشن پیشروی فعالان اقتصادی قرار دارد: بازاری وسیع اما کمتوان از نظر قدرت خرید، و بازاری کوچک اما متمرکز از نظر ثروت. هر کسبوکار و هر سرمایهگذاری باید جایگاه خود را در نسبت با این دو قطب تعریف کند.
📌اقتصاد را با واقعیتش ببینیم
این آمار را میتوان همچون ابری دانست که بر فراز تحلیلهای اقتصادی کشور سایه انداخته است. نه برای ایجاد یأس، بلکه برای واداشتن به واقعبینی. در شرایط کنونی، موفقیت در کسبوکار بیش از هر زمان دیگر وابسته به شناخت دقیق ساختار درآمدی جامعه است. تصمیمهایی که بدون توجه به این شکاف طبقاتی اتخاذ شوند، احتمالاً با بازار واقعی فاصله خواهند داشت. اقتصاد ایران امروز با یک دوقطبی آشکار تعریف میشود: اکثریتی که زیر فشار معیشتی قرار دارد و اقلیتی بسیار محدود که از سطح رفاه بالاتری برخوردار است. هر تحلیل، هر برنامه و هر سرمایهگذاری باید این واقعیت را در نقطه شروع خود قرار دهد.
پی نوشت: منبع جدول ضریب جینی: دنیای اقتصاد