آسیانیوز ایران، سرویس فرهنگی هنری:
شبکه سه سیما در آخرین روزهای دیماه ۱۴۰۴ میزبان یک مجموعه تلویزیونی متفاوت و پرحاشیه شد. «دو نیمه ماه» به کارگردانی احمد معظمی، ملودرامی سیاسی-اجتماعی است که روایت خود را در بستر سه دهه از تاریخ معاصر ایران پیش میبرد. قصهای که از دهه ۴۰ آغاز میشود و تا دهه ۶۰ ادامه مییابد. داستان سریال درباره «آذر» و «وحید» است؛ دو شخصیتی که از کودکی درگیر اتفاقات پرتنش سیاسی زمانه میشوند. آذر و وحید در کودکی به دلیل مخفی شدن یکی از اعضای سازمان مجاهدین خلق در خانهشان، پدر و مادر خود را از دست میدهند و راهی یتیمخانه زنی به نام «مادام» میشوند. محیا دهقانی در نقش آذر پارسا و نیما نادری در نقش وحید، دو رکن اصلی این روایت هستند. دهقانی که پیش از این با نقشهای کوتاه در «پایتخت ۴» و «ماجرای نیمروز» دیده شده بود، این بار در نقشی پررنگتر به عنوان یک زن که به سازمان مجاهدین خلق میپیوندد، ظاهر شده است.
نادری نیز که در سریالهای «تعبیر وارونه یک رؤیا» و «لحظه گرگ و میش» تواناییهای خود را نشان داده، در نقش وحید، شخصیتی را بازی میکند که در بحبوحه درگیریهای سیاسی به نیروهای امنیتی انقلاب اسلامی میپیوندد. اما «دو نیمه ماه» تنها به این دو شخصیت محدود نمیشود. حضور چهرههای شناختهشدهای مانند داریوش فرهنگ، حمید گودرزی، فریبا کوثری، مهدی فخیمزاده، احمد نجفی و ایوب آقاخانی، بر جذابیتهای این سریال افزوده است. کارگردانی سریال بر عهده احمد معظمی است؛ کارگردانی که با آثاری مانند «هشتپا»، «ترور خاموش» و «خانه امن» در فضای معمایی-پلیسی و امنیتی شناخته میشود. فیلمنامه را داوود بیدل نوشته و حسین ترابنژاد بازنویسی نهایی را انجام داده است. نکته قابل توجه دیگر، فیلمبرداری بخشهایی از این سریال در محل سابق زندان رجاییشهر است. این انتخاب، به باورپذیری فضای دهه ۶۰ کمک شایانی کرده است. «دو نیمه ماه» در ۳۰ قسمت ۴۵ دقیقهای تولید شده و هر شب ساعت ۲۰:۳۰ از شبکه سه سیما پخش میشود. بازپخش آن نیز روز بعد در ساعات ۱۰:۰۰ و ۱۴:۰۰ است.
داستان و ساختار روایی
«دو نیمه ماه» یک ملودرام سیاسی-اجتماعی است که با پیمایش سه دهه از تاریخ معاصر ایران، تلاش میکند تأثیر تحولات اجتماعی و سیاسی را بر زندگی فردی دو شخصیت اصلی نشان دهد. این گستردگی زمانی، هم نقطه قوت و هم چالش سریال است. داستان با یک حادثه تلخ (کشته شدن والدین آذر و وحید به دلیل مخفی کردن یک عضو سازمان مجاهدین خلق) آغاز میشود و شخصیتها را در مسیرهای متفاوتی قرار میدهد. این شروع قوی، مخاطب را درگیر میکند. انتخابهای فردی شخصیتها در دل تحولات بزرگ اجتماعی، هسته اصلی درام سریال را تشکیل میدهد. جایی که روابط شخصی زیر فشار اتفاقات بیرونی قرار میگیرد و شخصیتها ناچار به تصمیمهای سخت میشوند.
کارگردانی و فضاسازی
احمد معظمی با تجربهای که در ساخت سریالهای امنیتی و معمایی دارد، توانسته فضای پرتنش دهه ۶۰ را به خوبی بازسازی کند. انتخاب لوکیشنهای مناسب، به ویژه فیلمبرداری در محل سابق زندان رجاییشهر، به باورپذیری فضا کمک کرده است. معظمی در گفتوگویی تأکید کرده که تلاش کرده است سریال از نظر ساختاری از کلیشهها دور باشد و نوعی خوشسلیقگی در آن برجسته باشد. به نظر میرسد که این تلاش تا حد زیادی موفق بوده است. توجه به جزئیات در بازسازی سه دهه مختلف، کار دشواری بوده که عوامل سریال از عهده آن برآمدهاند.
بازیگران و نقشآفرینیها
محیا دهقانی در نقش آذر پارسا، یک بازی چالشبرانگیز را تجربه کرده است. نقشی که او را از کودکی تا بزرگسالی و در مسیری پرپیچوخم همراهی میکند. دهقانی با تجربهای که از بازی در نقشهای متفاوت کسب کرده، از پس این نقش برآمده است. نیما نادری در نقش وحید، مکمل مناسبی برای دهقانی است. او نیز با بازی در سریالهای پلیسی و معمایی، تواناییهای خود را نشان داده و در این نقش، تضاد با آذر را به خوبی به تصویر کشیده است. حضور بازیگران باتجربهای مانند داریوش فرهنگ و فریبا کوثری، به عمق و کیفیت بازیها افزوده است. ایوب آقاخانی نیز در نقش «بابک» یک شخصیت خاکستری و جذاب را بازی کرده است.
رویکرد سیاسی و تاریخی سریال
سازندگان سریال تأکید کردهاند که «دو نیمه ماه» بیش از آنکه بخواهد تاریخ را بازگو کند، درباره انتخاب سخن میگوید. با این حال، بستر تاریخی داستان (دهههای ۴۰ تا ۶۰) و اشاره به سازمان مجاهدین خلق، آن را به یک اثر سیاسی نیز تبدیل کرده است. کارگردان هدف سریال را آگاهسازی مردم از ماهیت سازمان مجاهدین خلق و برجستهسازی هویت ایرانی و عشق به وطن عنوان کرده است. نویسنده نیز به استفاده از حقایق تاریخی (مانند سرقت بانک توسط مجاهدین خلق) در دل داستان اشاره کرده است. با این حال، تأکید بر سویه انسانی و تاریخنگاری زندگی مردم عادی در کنار وقایع سیاسی، از شعارزدگی سریال جلوگیری کرده است.
جایگاه سریال در میان آثار مشابه
«دو نیمه ماه» را میتوان در ادامه آثاری مانند «خانه امن» و «هشتپا» ارزیابی کرد که به موضوعات امنیتی و سیاسی در بستر تاریخ معاصر میپردازند. با این حال، گستردگی زمانی و تمرکز بر دو شخصیت اصلی، آن را از این آثار متمایز میکند. انتخاب یک شخصیت زن به عنوان محور اصلی داستان، یکی از مهمترین ویژگیهای سریال است که آن را در میان آثار مشابه برجسته میکند. بازخوردهای اولیه از سوی همکاران و مخاطبان نشاندهنده استقبال از کیفیت کار، ساختار و بازیهاست. به نظر میرسد «دو نیمه ماه» بتواند به یکی از سریالهای موفق شبکه سه در این فصل تبدیل شود.