به گزارش آسیانیوز ایران ؛ استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور ایالات متحده آمریکا در امور مذاکرات با جمهوری اسلامی، در گفتوگویی با شبکه تلویزیونی فاکسنیوز اعلام کرد به دستور مستقیم دونالد ترامپ با رضا پهلوی دیدار کرده است. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که مذاکرات غیرمستقیم میان واشینگتن و تهران با محوریت پرونده هستهای و مسائل منطقهای همچنان در کانون توجهات بینالمللی قرار دارد.
ویتکاف که از سوی ترامپ بهعنوان یکی از چهرههای اصلی مدیریت پرونده جمهوری اسلامی معرفی شده، در این مصاحبه به پرسشی درباره رویکرد کاخ سفید در قبال تهران پاسخ داد و گفت رئیسجمهور آمریکا «کنجکاو» است بداند چرا با وجود فشارهای گسترده ایالات متحده، جمهوری اسلامی هنوز خواستههای واشینگتن را نپذیرفته است.
تأکید بر فشار حداکثری و گزینههای پیش رو
فرستاده ویژه ترامپ در این گفتوگو تصریح کرد: «نمیخواهم از لفظ ناامید استفاده کنم، زیرا رئیسجمهور آمریکا گزینههای زیادی دارد، اما او کنجکاو است بداند چرا تاکنون آنها – جمهوری اسلامی – خواستههای ما را نپذیرفتهاند.» این بیان نشان میدهد که کاخ سفید همچنان بر سیاست فشار و بازدارندگی تأکید دارد و در عین حال، در حال ارزیابی نتایج این فشارهاست.
ویتکاف در ادامه افزود ترامپ میخواهد بداند چرا با وجود «انواع فشارها» و همچنین حضور گسترده نظامی آمریکا در منطقه، تهران اعلام نکرده است که از پیگیری سلاح هستهای صرفنظر میکند. او گفت: «رئیسجمهور کنجکاو است بداند چرا با وجود این میزان قدرت نظامی دریایی که ما در منطقه داریم، آنها تسلیم نشده و نگفتهاند که ما دیگر سلاح هستهای نمیخواهیم.»
این اظهارات در چارچوب سیاست اعلامی واشینگتن مبنی بر جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای ارزیابی میشود؛ سیاستی که از دوره نخست ریاستجمهوری ترامپ بهعنوان یکی از محورهای اصلی امنیت ملی آمریکا تعریف شده بود.
انتقال نیروهای نظامی به منطقه
ویتکاف همچنین از انتقال نیروهای نظامی آمریکا به منطقه خبر داد و گفت ایالات متحده برای «کاری که آماده انجام آن است» در حال جابهجایی نیروهاست. او این انتقال را «دشوار» توصیف کرد، اما جزئیات بیشتری درباره ماهیت مأموریت یا زمانبندی آن ارائه نداد.
افزایش حضور نظامی آمریکا در منطقه خاورمیانه معمولاً بهعنوان بخشی از راهبرد بازدارندگی در برابر تهدیدات احتمالی ارزیابی میشود. در سالهای گذشته، واشینگتن در مقاطع مختلف با استقرار ناوهای هواپیمابر، سامانههای دفاع موشکی و تقویت پایگاههای خود در منطقه، پیامهایی بازدارنده به تهران ارسال کرده است.
دیدار با رضا پهلوی
بخش دیگری از این مصاحبه به دیدار ویتکاف با رضا پهلوی اختصاص داشت. او اعلام کرد: «به دستور مستقیم رئیسجمهور ترامپ با رضا پهلوی دیدار کردم. او فرد قدرتمندی است که به کشورش اهمیت میدهد.» این اظهارات واکنشهای سیاسی مختلفی را در فضای رسانهای و تحلیلی به همراه داشته است.
دیدار یک مقام ارشد آمریکایی با یکی از چهرههای مخالف جمهوری اسلامی، در بستر تحولات منطقهای و مذاکرات جاری، میتواند از منظر سیاسی حامل پیامهایی باشد. با این حال، ویتکاف در این گفتوگو جزئیات بیشتری درباره محورهای این دیدار یا زمان و مکان آن ارائه نکرد.
مذاکرات با عباس عراقچی
استیو ویتکاف بهعنوان طرف اصلی گفتوگوهای آمریکا با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، شناخته میشود. این مذاکرات با هدف رسیدگی به موضوعات مرتبط با برنامه هستهای جمهوری اسلامی و برخی مسائل منطقهای در جریان است.
در این چارچوب، موضع رسمی واشینگتن بر جلوگیری از دستیابی جمهوری اسلامی به سلاح هستهای و ایجاد سازوکارهای نظارتی سختگیرانه تأکید دارد. از سوی دیگر، تهران بارها اعلام کرده برنامه هستهایاش ماهیت صلحآمیز دارد و بر حق خود برای بهرهبرداری از انرژی هستهای تأکید کرده است.
ارزیابی تحولات جاری
اظهارات ویتکاف نشاندهنده رویکردی دوگانه از سوی دولت ترامپ است: از یک سو تأکید بر فشار و حضور نظامی، و از سوی دیگر استمرار کانالهای گفتوگو. طرح این پرسش از سوی ترامپ که «چرا تهران هنوز تسلیم نشده»، بیانگر این است که واشینگتن در حال ارزیابی کارآمدی ابزارهای فشار خود است.
همزمان، اشاره به دیدار با رضا پهلوی میتواند در چارچوب پیامهای سیاسی به تهران و نیز به مخاطبان داخلی آمریکا تفسیر شود. در فضای سیاست خارجی ایالات متحده، تعامل با طیفهای مختلف سیاسی مرتبط با یک کشور، گاه بهعنوان بخشی از ابزارهای دیپلماتیک و سیاسی تعریف میشود.
تحولات دیپلماتیک و نظامی
مصاحبه استیو ویتکاف با فاکسنیوز، تصویری از رویکرد فعلی دولت ترامپ در قبال جمهوری اسلامی ارائه میدهد؛ رویکردی که بر فشار حداکثری، تقویت بازدارندگی نظامی و در عین حال حفظ مسیر مذاکره استوار است. اعلام دیدار با رضا پهلوی نیز به این تحرکات سیاسی بُعدی تازه افزوده است.
در شرایطی که پرونده هستهای جمهوری اسلامی همچنان یکی از مهمترین موضوعات امنیت بینالمللی بهشمار میرود، تحولات دیپلماتیک و نظامی مرتبط با آن میتواند تأثیرات گستردهای بر معادلات منطقهای و جهانی داشته باشد.