آسیانیوز ایران / یزد ؛
افزون بر ۴۰۰ مدرسه در استان یزد به دلیل فرسودگی، کمبود استانداردهای ایمنی و پایان عمر مفید سازه، نیازمند تعمیر، مقاومسازی یا بازسازی کامل هستند.
محمد یارمند، مدیرکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس استان یزد، با اعلام این خبر افزود که برای تأمین این نیاز گسترده، دستکم ۸۰۰ میلیارد ریال اعتبار لازم است و بدون این منابع، روند بهبود فضاهای آموزشی با کندی مواجه خواهد شد.
او با اشاره به عملکرد سال گذشته گفت: «در سال گذشته ۲۴ مدرسه در استان مقاومسازی شد و بیشتر این مدارس در حال فعالیت بودند.» یارمند تأکید کرد که نوسازی مدارس یکی از اولویتهای اصلی دولت است و نهضت توسعه عدالت آموزشی در یزد نیز هماکنون در جریان است.
به گفته مدیرکل نوسازی مدارس یزد، هماکنون ۹۲ پروژه با مجموع زیربنای ۱۲۵ هزار مترمربع و شامل بیش از ۶۰۰ کلاس درس در حال اجراست و این طرحها حدود ۷۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند. او افزود که بیشترین کمبود فضای آموزشی در مناطق یک و دو یزد مشاهده میشود و برخی محلات در شرایط بحرانی قرار گرفتهاند.
یارمند با اشاره به ساخت مدرسه حضرت خدیجه (س) در محله کسنویه با زیربنای ۲۳۰۰ متر مربع و اعتبار ۶۰۰ میلیارد ریالی گفت: «ادامه فعالیتهای نوسازی عمدتاً بهصورت میدانی و با کارگاههای فعال انجام میشود و حتی در جنگ تحمیلی اخیر نیز یک روز هم کار متوقف نشد.»
به گفته او، ۲۲ مدرسه در استان نیازمند تخریب و نوسازی کامل است و مدارس مناطق یک و دو شهر یزد بیشترین سهم را در این فهرست دارند. همچنین در حادثه اخیر، یک مدرسه در تفت با ۱۰ درصد خسارت مواجه شد که بازسازی آن انجام شده است.
او درباره نقش خیرین نیز توضیح داد: «بیش از ۲۵۰۰ خیر فعال دارای پرونده و بیش از ۴ هزار خیر ثبتشده در مجمع خیرین مدرسهساز استان حضور دارند و حدود ۶۰ درصد پروژهها با مشارکت خیرین اجرا میشود.»
یارمند در پایان گفت: «تجهیزات آموزشی پس از خرید و بررسی نیازسنجی، به آموزش و پرورش تحویل داده میشود و چنانچه مدرسهای در دریافت تجهیزات مشکلی داشته باشد، آماده پیگیری هستیم.»
محورهای خبر:
وضعیت بحرانی عمر سازهای مدارس یزد
نخستین نکته مهم در این خبر، حجم قابل توجه مدارس فرسوده در استان یزد است. وجود بیش از ۴۰۰ مدرسه نیازمند تعمیر یا بازسازی، نشاندهنده انباشت چند ساله مشکلات زیرساختی در حوزه آموزش است. این تعداد برای استانی با جمعیت یزد رقم بزرگی محسوب میشود و خطرات احتمالی برای دانشآموزان را افزایش میدهد.
فرسودگی مدارس تنها موضوع ظاهری یا سازهای نیست، بلکه directly به استانداردهای ایمنی، مقاومت در برابر زلزله، تهویه مناسب و حتی کیفیت یادگیری مرتبط است. بسیاری از این مدارس در دهههای گذشته ساخته شدهاند و با استانداردهای امروز همخوانی ندارند.
ادامه این روند میتواند موجب کاهش اعتماد خانوادهها به سیستم آموزشی و مهاجرت تحصیلی دانشآموزان به مناطق دیگر شود. بنابراین بازسازی مدارس موضوعی اجتماعی، آموزشی و حتی امنیتی محسوب میشود.
نابرابری فضایی در توزیع امکانات آموزشی
طبق گفته مدیرکل، بیشترین کمبود فضای آموزشی و تعداد مدارس فرسوده در مناطق یک و دو یزد است. این مناطق غالباً دارای تراکم جمعیتی بالا و رشد سریع ساختوساز هستند. افزایش جمعیت دانشآموزی بدون افزایش متناسب ظرفیت مدارس، به ازدحام کلاسها و افت کیفیت آموزش میانجامد.
این نابرابری فضایی نشان میدهد مدیریت توزیع مدارس در سالهای گذشته هماهنگ با نیازهای جمعیتی نبوده و اکنون فشار اصلی بر مناطق پرجمعیت وارد میشود. این مسئله میتواند چرخه نابرابری آموزشی را تقویت کند.
برای مدیریت این بحران، علاوه بر بازسازی مدارس فرسوده، باید برنامهریزی برای ساخت مدارس جدید در مناطقی که رشد جمعیتی بالایی دارند، صورت گیرد. این اقدام از بروز بحرانهای مشابه در آینده جلوگیری میکند.
نقش محوری خیرین در پیشبرد پروژهها
یکی از شاخصترین بخشهای این گزارش، حضور بیش از ۴ هزار خیر مدرسهساز در استان یزد است. مشارکت ۶۰ درصدی خیرین در پروژههای آموزشی موضوعی کمنظیر در سطح کشور است و نشاندهنده فرهنگ ریشهدار نیکوکاری در یزد است.
این میزان مشارکت سبب شده روند ساختوساز و نوسازی مدارس شتاب بیشتری بگیرد و بخش قابل توجهی از کمبود بودجه دولتی جبران شود. با این حال اتکا به خیرین در بلندمدت میتواند چالشبرانگیز شود و نیاز به سازوکار شفاف و پایدار برای همکاری وجود دارد.
برای افزایش اثربخشی مشارکت خیرین، لازم است پروژهها هدفمندتر تعریف شوند و گزارش وضعیت پیشرفت آنها بهصورت دورهای منتشر شود تا اعتماد عمومی افزایش یابد و جریان مشارکت تقویت گردد.
چالش تأمین اعتبار و پیامدهای احتمالی تأخیر
نیاز ۸۰۰ میلیارد ریالی برای بازسازی مدارس، رقمی است که اگر تأمین آن به تأخیر بیفتد، پیامدهای جدی برای فضاهای آموزشی استان خواهد داشت. فرسودگی مدارس با گذشت زمان شدت میگیرد و در برخی موارد، هزینه بازسازی در آینده چند برابر خواهد شد.
کمبود اعتبارات عمرانی در سالهای اخیر موجب شده بسیاری از پروژههای آموزشی نیمهکاره باقی بمانند. این موضوع بر روند اجرای ۹۲ پروژه فعال استان نیز اثرگذار خواهد بود، زیرا با افزایش تورم مصالح ساختمانی، هر ماه تأخیر میتواند هزینهها را بیشتر کند.
چنانچه روند تأمین اعتبار بهبود نیابد، احتمال تعطیلی مدارس فرسوده یا انتقال اجباری دانشآموزان به مناطق دیگر نیز وجود دارد. این مسئله خانوادهها و کل شبکه آموزشی استان را دچار اختلال میکند.
اهمیت برنامهریزی راهبردی برای آینده مدارس
این خبر نشان میدهد که مدیریت عمرانی آموزش و پرورش باید نگاه برنامهریزیشده و بلندمدتی داشته باشد. صرف تعمیر مدارس فرسوده کافی نیست و باید الگوی طراحی مدارس، شیوه نگهداری، شیوه توزیع جغرافیایی و روند ساخت مدارس جدید بازنگری شود.
توجه نکردن به نگهداری اصولی مدارس در گذشته باعث شده اکنون بسیاری از ساختمانها به مرحله تخریب برسند. این تجربه نشان میدهد که علاوه بر ساخت، نگهداری منظم و دورهای باید در اولویت قرار گیرد.
اگر برنامهریزی راهبردی و مبتنی بر آمایش سرزمینی انجام نشود، در چند سال آینده موج دیگری از فرسودگی مدارس ایجاد خواهد شد. بنابراین، تدوین سند جامع نوسازی مدارس یزد ضروری است.