آسیانیوز ایران / یزد ؛
در آستانه فرا رسیدن دهه مبارک کرامت، نشست خبری تشریح برنامههای نوزدهمین جشنواره مردمی و معنوی «زیر سایه خورشید» در استان یزد با حضور جمعی از اصحاب رسانه در سالن حوزه علمیه محمدیه برگزار شد؛ نشستی که در آن اهداف، رویکردها و برنامههای این رویداد فرهنگی و معنوی تشریح شد و ابعاد تازهای از حرکت مردمی زیر سایه فرهنگ رضوی مورد توجه قرار گرفت.
حجتالاسلام والمسلمین مهدی مهدوینژاد، مدیر شبکه جوانان رضوی استان یزد و دبیر این جشنواره، در این نشست با اشاره به فضای فرهنگی و اجتماعی کشور در ماههای اخیر اظهار کرد: در شرایطی که روایتگری دقیق و شکلدهی به افکار عمومی نقش مهمی در جهتدهی به حرکتهای اجتماعی دارد، جشنواره زیر سایه خورشید تلاش میکند روایت اصیل و عمیقی از پیوند امت و امام ارائه دهد و این ارتباط معنوی را در بستر جامعه بازخوانی کند.
وی با اعلام شعار محوری جشنواره امسال با عنوان «ایران امام رضا(ع)» گفت: این شعار دربردارنده مفاهیم مهمی چون اتحاد مقدس، اقتدار و معنویت است و نمادی از پیوند ناگسستنی هویت ملی ایرانیان با هویت اسلامی آنان به شمار میرود؛ پیوندی که در طول تاریخ این سرزمین همواره به عنوان ستون اصلی هویت فرهنگی و اجتماعی جامعه ایرانی شناخته شده است.
مدیر شبکه جوانان رضوی استان یزد با اشاره به ریشههای فکری این شعار افزود: وقتی از ایران سخن میگوییم، در حقیقت از سرزمینی سخن میگوییم که هویت دینی، فرهنگی و انقلابی آن با فرهنگ اهلبیت(ع) گره خورده است و نام امام رضا(ع) در این میان به عنوان نماد معنویت و هویت دینی ملت ایران جایگاهی ویژه دارد.
وی ادامه داد: رویکرد محتوایی جشنواره امسال بر محور نامه تاریخی امام رضا(ع) به حضرت عبدالعظیم حسنی(ع) طراحی شده است؛ نامهای که دربردارنده توصیههای اخلاقی، اجتماعی و اعتقادی به شیعیان است و مفاهیمی چون همدلی، مهربانی، وحدت، پرهیز از اختلاف و تقویت پیوندهای ایمانی را مورد تأکید قرار میدهد؛ مفاهیمی که در شرایط کنونی جامعه بیش از هر زمان دیگری مورد نیاز است.
مهدوینژاد با تأکید بر اینکه خط روایت جشنواره و برنامههای دهه کرامت در استان یزد بر اساس همین نامه شکل گرفته است، تصریح کرد: تولید محتوا، سخنرانیها، برنامههای فرهنگی و حتی رویکرد تبلیغی جشنواره با الهام از این پیام تاریخی طراحی شده تا پیامهای معرفتی و اجتماعی آن برای مخاطبان امروز جامعه بازخوانی شود.
وی یکی دیگر از محورهای مهم جشنواره امسال را توجه ویژه به فرهنگ ایثار و شهادت دانست و اظهار داشت: شهدای جنگ اخیر و ایثارگران عرصه دفاع از کشور، به ویژه شهدای جنگ دوازده روزه، در برنامههای جشنواره مورد توجه ویژه قرار خواهند گرفت و خدام رضوی در دیدار با خانوادههای آنان پیام قدردانی و تکریم مردم را منتقل خواهند کرد.
به گفته وی، حضور پرچم متبرک حرم مطهر امام رضا(ع) که منقش به آیه شریفه «نصر من الله و فتح قریب» است، از دیگر جلوههای معنوی این جشنواره خواهد بود و تلاش میشود مفاهیم قرآنی این شعار و پیامهای امیدبخش آن برای جامعه تبیین شود.
دبیر جشنواره زیر سایه خورشید استان یزد با اشاره به ساختار اجرایی برنامهها اعلام کرد: امسال ۱۳ نفر از خدام حرم رضوی در قالب سه گروه به استان یزد اعزام میشوند و از دوم تا نهم اردیبهشتماه در مناطق مختلف استان حضور خواهند داشت.
وی افزود: اگرچه مدت حضور خدام نسبت به سالهای گذشته کاهش یافته و به هشت روز رسیده است، اما رویکرد برنامهها از کمیت به سمت کیفیت تغییر یافته و تمرکز اصلی بر برگزاری اجتماعات گسترده مردمی و برنامههای اثرگذار فرهنگی قرار گرفته است.
مهدوینژاد در ادامه به برنامههای مردمی جشنواره اشاره کرد و گفت: حضور خدام رضوی در مراکز درمانی، منازل شهدا و جانبازان، مراکز صنعتی، مجموعههای دانشبنیان، دستگاههای خدماترسان، نیروهای امنیتی و رسانهها از جمله برنامههایی است که در طول برگزاری جشنواره اجرا خواهد شد.
وی همچنین از برگزاری اجتماع بزرگ مردمی با عنوان «اجتماع امام رضاییها» خبر داد و گفت: این مراسم در شب میلاد امام رضا(ع) با حضور گسترده مردم در میدان تاریخی امیرچخماق یزد برگزار خواهد شد و حجتالاسلام والمسلمین راجی سخنران این مراسم خواهد بود.
مدیر شبکه جوانان رضوی استان یزد با اشاره به دلیل انتقال محل برگزاری جشن بزرگ به میدان امیرچخماق اظهار داشت: این میدان به عنوان یکی از مهمترین محلهای گردهمایی شبانه مردم یزد شناخته میشود و انتقال برنامه به این مکان با هدف تقویت انسجام اجتماعی و ایجاد فضای مشارکت گسترده مردمی صورت گرفته است.
وی از مشارکت گسترده رسانهها در پوشش این رویداد نیز خبر داد و گفت: تاکنون ۶۱ نفر از فعالان رسانهای برای مستندسازی و روایت تصویری جشنواره ثبتنام کردهاند تا خاطرات و جلوههای مردمی این حرکت فرهنگی ثبت و ماندگار شود.
مهدوینژاد همچنین به فعالیتهای آموزشی جشنواره اشاره کرد و افزود: در مشهد مقدس دورههای آموزشی ویژهای برای مبلغان، مداحان و خادمانی که در استانها حضور مییابند برگزار شده است تا پیامها و مفاهیم جشنواره با دقت و انسجام بیشتری به مخاطبان منتقل شود.
وی در پایان از توزیع ۱۰ هزار بسته فرهنگی در قالب برنامههای جشنواره خبر داد و گفت: این بستهها با هدف ترویج فرهنگ رضوی و انتقال مفاهیم معرفتی دهه کرامت در اختیار مبلغان و فعالان فرهنگی قرار خواهد گرفت.
واکاوی و تحلیل رویداد در هشت محور:
۱. بازتعریف هویت ملی و دینی در قالب «ایران امام رضا»
شعار «ایران امام رضا» در جشنواره امسال تنها یک عنوان تبلیغی نیست، بلکه بازتابی از یک رویکرد هویتی در جامعه ایرانی محسوب میشود. این شعار تلاش میکند رابطه تاریخی میان فرهنگ ایرانی و آموزههای شیعی را در قالبی نو بازنمایی کند.
در طول تاریخ ایران، حضور امام رضا(ع) در سرزمین خراسان و شکلگیری شبکه گستردهای از ارادت مردمی به آن حضرت، یکی از عوامل مهم شکلدهی به هویت دینی جامعه بوده است. از همین رو استفاده از این نماد معنوی در یک رویداد فرهنگی میتواند حامل پیامهای عمیق اجتماعی باشد.
در فضای فرهنگی امروز که مسئله هویت ملی و دینی بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است، چنین شعارهایی میتوانند به تقویت احساس تعلق اجتماعی و همبستگی فرهنگی در میان اقشار مختلف جامعه کمک کنند.
۲. نقش روایتگری در مدیریت افکار عمومی
در نشست خبری جشنواره، به اهمیت روایتگری در شکلدهی افکار عمومی اشاره شد؛ موضوعی که در عصر رسانه اهمیت دوچندان یافته است.
جشنواره زیر سایه خورشید در سالهای اخیر تلاش کرده است علاوه بر برگزاری مراسمهای مذهبی، به تولید روایتهای فرهنگی و اجتماعی نیز بپردازد. این روایتها میتوانند در قالب مستند، گزارش، روایتهای مردمی و فعالیتهای رسانهای منتشر شوند.
ثبتنام ۶۱ فعال رسانهای برای مستندسازی این جشنواره نشان میدهد که برگزارکنندگان به اهمیت روایت رسانهای این رویداد توجه ویژه دارند و تلاش میکنند تصویر ماندگاری از این حرکت فرهنگی در حافظه عمومی جامعه ثبت کنند.
۳. کارکرد اجتماعات مردمی در تقویت سرمایه اجتماعی
یکی از مهمترین ویژگیهای جشنواره زیر سایه خورشید، تکیه بر حضور گسترده مردم در اجتماعات فرهنگی و مذهبی است.
اجتماعات مردمی علاوه بر جنبه معنوی، نقش مهمی در تقویت سرمایه اجتماعی دارند. حضور همزمان اقشار مختلف جامعه در یک رویداد مشترک، احساس همبستگی و همدلی را افزایش میدهد.
برگزاری اجتماع بزرگ امام رضاییها در میدان امیرچخماق نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است؛ مکانی که به عنوان یکی از مهمترین نمادهای شهری یزد شناخته میشود و ظرفیت بالایی برای گردهماییهای بزرگ مردمی دارد.
۴. توجه به فرهنگ ایثار و شهادت در برنامههای فرهنگی
یکی از محورهای مهم جشنواره امسال، توجه ویژه به خانوادههای شهدا و ایثارگران است.
دیدار خدام رضوی با خانوادههای شهدا و جانبازان، علاوه بر جنبه تکریم و قدردانی، حامل پیام فرهنگی مهمی نیز هست؛ پیامی که تلاش میکند ارزشهای ایثار و فداکاری را در جامعه بازخوانی کند.
در بسیاری از برنامههای فرهنگی کشور، پیوند میان فرهنگ دینی و فرهنگ ایثار به عنوان یکی از عناصر اصلی هویت اجتماعی مورد توجه قرار گرفته است و جشنواره زیر سایه خورشید نیز در همین مسیر حرکت میکند.
۵. نمادهای دینی و کارکرد فرهنگی پرچم رضوی
پرچم متبرک حرم امام رضا(ع) یکی از نمادهای مهم جشنواره زیر سایه خورشید است.
حضور این پرچم در شهرها و محلههای مختلف، علاوه بر ایجاد فضای معنوی، نوعی ارتباط نمادین میان مردم و حرم رضوی ایجاد میکند. بسیاری از مردم حضور این پرچم را نشانهای از برکت و پیوند معنوی با امام رضا(ع) میدانند.
آیه قرآنی «نصر من الله و فتح قریب» که بر این پرچم نقش بسته نیز حامل پیام امید، پیروزی و مقاومت در برابر دشواریها است.
۶. تغییر رویکرد از کمیت به کیفیت در برنامهها
کاهش مدت حضور خدام از ده روز به هشت روز، نشاندهنده تغییر رویکرد مدیریتی جشنواره است.
در بسیاری از رویدادهای فرهنگی، افزایش تعداد برنامهها لزوماً به افزایش اثرگذاری منجر نمیشود. تمرکز بر کیفیت برنامهها میتواند نتایج عمیقتری در مخاطبان ایجاد کند.
این رویکرد نشان میدهد که برگزارکنندگان جشنواره تلاش دارند با برنامهریزی دقیقتر و هدفمندتر، تأثیر فرهنگی برنامهها را افزایش دهند.
۷. نقش آموزش در انتقال مفاهیم فرهنگی
برگزاری دورههای آموزشی برای مبلغان، مداحان و خادمان رضوی یکی از بخشهای کمتر دیدهشده اما مهم جشنواره است.
آموزش صحیح مفاهیم فرهنگی و دینی میتواند از بروز برداشتهای سطحی یا نادرست جلوگیری کند و به انتقال دقیقتر پیامها کمک کند.
در واقع این آموزشها نوعی سرمایهگذاری فرهنگی برای ارتقای سطح کیفی فعالیتهای مذهبی در سطح کشور محسوب میشود.
۸. ظرفیت مردمی در اجرای برنامههای فرهنگی
یکی از ویژگیهای برجسته جشنواره زیر سایه خورشید، تکیه بر مشارکت مردمی است.
از فعالیت کانونهای جوانان رضوی در شهرستانها گرفته تا حضور داوطلبان رسانهای و فعالان فرهنگی، همه نشاندهنده ظرفیت بالای مشارکت مردمی در این رویداد است.
چنین مدلهایی از فعالیت فرهنگی میتوانند به الگویی برای سایر برنامههای فرهنگی کشور تبدیل شوند؛ الگویی که در آن مردم نه فقط مخاطب، بلکه بخشی از فرآیند اجرا و روایت رویداد هستند.