آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
شرکت آمازون روز جمعه اعلام کرد که مراکز سرورهای اینترنتی این شرکت در بحرین و امارات متحده عربی در پی درگیریهای اخیر در خاورمیانه آسیب دیده و این اختلال باعث شده است تا برخی از سایتها و اپلیکیشنهای مشتریان نتوانند به درستی فعالیت کنند. بخش خدمات ابری آمازون (AWS) که یکی از بزرگترین ارائهدهندگان خدمات ابری در جهان محسوب میشود، اعلام کرده که آسیب به زیرساختهای فیزیکی این مراکز، توانایی آنها در پشتیبانی از مشتریان را به شدت کاهش داده است. بر اساس بیانیه رسمی آمازون، این شرکت برای مدتی دریافت هزینه از مشتریان در این دو منطقه را متوقف کرده است تا تیمهای فنی بتوانند با تمرکز بیشتری روی رفع مشکل کار کنند. آمازون هشدار داده است که فرآیند شناسایی خسارتها، تعمیر زیرساختها و بازگشت به حالت عادی، «ممکن است چند ماه طول بکشد»؛ پیشبینی که نشان از عمق فاجعه دارد.
درگیریهای نظامی گسترده در خاورمیانه که از اسفند ۱۴۰۴ آغاز شده، نه تنها زیرساختهای فیزیکی ایران و کشورهای همسایه را هدف قرار داده، بلکه به زیرساختهای دیجیتال و مراکز داده نیز آسیب جدی وارد کرده است. بحرین و امارات به عنوان دو کشور میزبان مراکز مهم داده منطقهای آمازون (AWS)، نقش حیاتی در ارائه خدمات ابری به صدها شرکت و سازمان در خاورمیانه و حتی فراتر از آن دارند. اختلال در این مراکز، طیف گستردهای از خدمات از جمله میزبانی وبسایتها، ذخیرهسازی ابری، پایگاههای داده و سرویسهای هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار داده است. در این گزارش، جزئیات اختلال ایجاد شده، علت آن، تأثیر بر مشتریان و برآورد زمان بازگشت به حالت عادی را بررسی میکنیم.
جزئیات اختلال؛ چه اتفاقی برای سرورهای آمازون افتاده است؟
بر اساس بیانیه رسمی شرکت آمازون، آسیب به مراکز سرورهای اینترنتی در بحرین و امارات در پی درگیریهای نظامی اخیر در خاورمیانه رخ داده است. اگرچه آمازون جزئیات دقیق ماهیت آسیب (جنگ الکترونیک، حمله مستقیم یا آسیب فیزیکی ناشی از انفجارهای نزدیک) را فاش نکرده، اما تأکید کرده که این آسیب باعث شده است مراکز داده نتوانند به درستی از سایتها و اپلیکیشنهای مشتریان پشتیبانی کنند. بخش خدمات ابری آمازون (AWS) که بزرگترین ارائهدهنده خدمات ابری در جهان با سهم بیش از ۳۰ درصد از بازار است، اعلام کرده که دسترسی به برخی از سرویسهای ذخیرهسازی، پایگاههای داده و سرویسهای محاسباتی در منطقه خاورمیانه با اختلال جدی مواجه شده است. برخی از مشتریان گزارش دادهاند که وبسایتهای آن ها با کندی شدید، خطاهای مکرر و در برخی موارد قطعی کامل روبرو شده است. تیمهای فنی آمازون بلافاصله پس از وقوع اختلال، وارد عمل شدهاند و مشغول ارزیابی خسارتها و ارائه راهکارهای موقتی برای کاهش تأثیر بر مشتریان هستند. اما پیچیدگی زیرساختهای ابری و نیاز به تعمیرات فیزیکی در شرایط جنگی، فرآیند بازیابی را بسیار دشوار و زمانبر کرده است.
توقف دریافت هزینه از مشتریان؛ اقدامی بیسابقه از سوی آمازون
در اقدامی کمسابقه و نشاندهنده عمق بحران، آمازون اعلام کرده است که برای مدتی دریافت هزینه از مشتریان در دو منطقه بحرین و امارات را متوقف کرده است. این تصمیم عمدتاً برای این اتخاذ شده که تیمهای فنی بتوانند بدون دغدغه مسائل مالی و صورتحساب، روی رفع مشکل تمرکز کنند. توقف دریافت هزینه اقدامی بسیار نادر برای شرکتی مانند آمازون است که سیستم صورتحساب خودکار و دقیقی دارد. این اقدام نشان میدهد که اختلال به قدری گسترده است که حتی سیستمهای صورتحساب و پایش خود آمازون نیز تحت تأثیر قرار گرفته یا اینکه شرکت تصمیم گرفته به عنوان یک اقدام حسننیت، فشار مالی را از روی مشتریان بردارد تا آنها نیز فرصت لازم برای جابجایی سرویسهای خود به مناطق دیگر را داشته باشند. این توقف هزینه، شامل کلیه سرویسهای مصرفی در این دو منطقه میشود. با این حال، مشتریانی که از مناطق دیگر (مانند اروپا یا آمریکا) به این مراکز متصل هستند نیز ممکن است با اختلال مواجه شوند، اما صورتحساب آنها طبق روال عادی محاسبه خواهد شد. آمازون قول داده است که پس از بازگشت به حالت عادی، هزینه دوره اختلال را به طور کامل محاسبه کند.
چرا بازیابی ممکن است چند ماه طول بکشد؟
پیشبینی آمازون مبنی بر اینکه روند بازیابی «ممکن است چند ماه طول بکشد»، یکی از هشداردهندهترین بخشهای بیانیه این شرکت است. دلایل متعددی برای این پیشبینی طولانی مدت وجود دارد:
- نخست، ماهیت آسیبها. اگر زیرساختهای فیزیکی (مانند کابلهای فیبر نوری، تجهیزات خنککننده، ژنراتورهای برق و سرورها) در اثر حملات مستقیم یا امواج انفجار آسیب دیده باشند، تعمیر آنها زمانبر و پرهزینه خواهد بود.
- دوم، شرایط ناامن منطقه. درگیریهای نظامی در خاورمیانه هنوز به پایان نرسیده و مناطق بحرین و امارات نیز در معرض تهدیدات امنیتی قرار دارند. اعزام تیمهای فنی بینالمللی به منطقه و انجام تعمیرات در شرایط جنگی، کاری بسیار پرخطر و زمانبر است. آمازون برای حفاظت از کارکنان خود، ناچار است تمام اقدامات امنیتی را رعایت کند که این خود باعث کندی کار میشود.
- سوم، کمبود قطعات یدکی و تجهیزات جایگزین. جنگ باعث اختلال در زنجیره تأمین جهانی شده و حمل و نقل تجهیزات سنگین سروری به منطقه با مشکلات عدیدهای روبروست. حتی اگر آمازون بخواهد مراکز داده جدیدی در سایر مناطق خاورمیانه (مانند عربستان سعودی یا عمان) راهاندازی کند، این فرآیند ماهها طول خواهد کشید.
تأثیر گسترده بر مشاغل و سرویسهای آنلاین در منطقه
مراکز داده آمازون در بحرین و امارات، میزبان هزاران وبسایت، اپلیکیشن موبایل، سرویسهای ذخیرهسازی ابری و پایگاههای داده برای شرکتهای محلی، منطقهای و حتی بینالمللی هستند. اختلال در این مراکز، طیف گستردهای از خدمات را تحت تأثیر قرار داده است. از اپلیکیشنهای بانکی و پرداخت گرفته تا سرویسهای استریم ویدئو، فروشگاههای آنلاین، سامانههای آموزشی و حتی برخی از سرویسهای دولتی. بسیاری از کسبوکارهای کوچک و متوسط که برای میزبانی وبسایت و ذخیرهسازی دادههای خود به AWS متکی بودند، عملاً فلج شدهاند. فروش آنلاین آنها متوقف شده، مشتریان نمیتوانند به حسابهای کاربری خود دسترسی پیدا کنند و در برخی موارد، دادههای ذخیره شده در فضای ابری نیز موقتاً در دسترس نیست (اگرچه آمازون اطمینان داده که دادهها از بین نرفته است). برخی از شرکتهای منطقه که از قبل برای چنین سناریوهایی برنامه «Disaster Recovery» (بازیابی بلایا) داشتند، توانسته اند سرویسهای خود را به مناطق دیگر AWS (مانند اروپا یا آسیای جنوب شرقی) منتقل کنند. اما این کار هم به زمان و تخصص نیاز دارد و برای بسیاری از کسبوکارهای کوچک، عملاً غیرممکن است. این اختلال، یک درس بزرگ (و پرهزینه) برای همه شرکتهایی است که تمام تخمهای خود را در یک سبد ابری میگذارند.
چالشهای جهانی و درسهایی برای آینده زیرساخت ابری
اختلال در مراکز داده آمازون در بحرین و امارات، یک زنگ خطر جدی برای کل صنعت ابری جهان است. منطقه خاورمیانه به عنوان یکی از قطبهای در حال رشد برای مراکز داده، از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است. اتفاقی که امروز در بحرین و امارات افتاده، فردا ممکن است در هر منطقه ناپایدار دیگری در جهان (از اروپای شرقی تا جنوب شرق آسیا) رخ دهد. این رویداد نشان داد که تمرکز جغرافیایی مراکز داده در مناطق ناپایدار، چه ریسکهای بزرگی میتواند داشته باشد. حتی شرکتهایی که مستقیماً در منطقه خاورمیانه نیستند، اگر از خدمات AWS در این مناطق استفاده میکردند، تحت تأثیر قرار گرفتهاند. این موضوع، شرکتها را به بازنگری در استراتژی «پشتیبانگیری چندمنطقهای» (Multi-Region Backup) ترغیب خواهد کرد. همچنین، این رویداد نقش «جنگهای نسل جدید» (که زیرساختهای دیجیتال را هدف قرار میدهند) را پررنگتر کرد. در آینده، کشورها و شرکتهای بزرگ باید سرمایهگذاری بیشتری روی حفاظت فیزیکی و سایبری از مراکز داده خود انجام دهند. جهان دیجیتال شکنندهتر از آن چیزی است که تصور میکنیم.