آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
سازمان تأمین اجتماعی در اطلاعیهای، آخرین وضعیت حقوق فروردین ماه ۱۴۰۵ بازنشستگان و مستمریبگیران را تشریح کرد و از محاسبه مابهالتفاوت افزایش حقوق در اردیبهشت ماه خبر داد. بر اساس این اطلاعیه، با توجه به عدم ابلاغ بخشنامه مزد سال ۱۴۰۵ و متعاقب آن عدم امکان تصویب جزئیات افزایش مستمریهای سال جدید در ارکان سازمان تأمین اجتماعی، مستمری واریزی فروردین ماه به صورت «علیالحساب» و بر اساس آخرین حکم سال گذشته بازنشستگان و مستمریبگیران بوده است. در این اطلاعیه آمده است که به زودی و پس از ابلاغ رسمی بخشنامه و انجام مراحل قانونی، مابهالتفاوت افزایش حقوق فروردین ماه (و همچنین مبالغ مربوط به متناسبسازی) به حساب بازنشستگان واریز خواهد شد. نکته مهم، اجرای مرحله سوم و نهایی «متناسبسازی حقوق بازنشستگان» (۳۰ درصد) بر اساس جزء (۲) بند (ر) ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم مصوب مجلس شورای اسلامی است. سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده که این مرحله از متناسبسازی نیز در اردیبهشت ماه اعمال خواهد شد.
با این حال، سید محمد مولوی، نماینده مردم آبادان در مجلس شورای اسلامی، این وضعیت را «غیرقابل قبول» دانست و خواستار ورود فوری وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برای تعیین تکلیف و پرداخت به موقع حقوق کارگران و بازنشستگان شد. مولوی گفت: «متأسفانه سازمان تأمین اجتماعی و برخی شرکتها اعلام کردهاند به دلیل عدم ابلاغ بخشنامه افزایش حقوق، پرداختهای فروردین ماه را بر اساس احکام سال گذشته انجام میدهند که این اقدام خلاف انتظار و موجب نگرانی جدی است.» سازمان تأمین اجتماعی تأکید کرده است که پس از ابلاغ رسمی بخشنامه و انجام مراحل قانونی (از جمله محاسبه و تهیه لیستهای مربوطه توسط واحدهای اجرایی و بررسی و صحتسنجی اطلاعات و همچنین تأمین منابع)، زمانبندی پرداخت مابهالتفاوت افزایش سالانه و مبالغ متناسبسازی مشمولین از طریق سازمان اطلاعرسانی خواهد شد. در این گزارش، جزئیات کامل زمان واریز مابهالتفاوت حقوق فروردین، نحوه محاسبه افزایش حقوق و متناسبسازی، و چالشهای پیش روی سازمان تأمین اجتماعی را مرور میکنیم.
چرا حقوق فروردین به صورت علیالحساب پرداخت شد؟
دلیل اصلی پرداخت علیالحساب حقوق فروردین ماه، «عدم ابلاغ بخشنامه مزد سال ۱۴۰۵» توسط شورای عالی کار است. هر ساله، شورای عالی کار (متشکل از نمایندگان دولت، کارفرمایان و کارگران) پس از جلسات متعدد، حداقل مزد کارگران را برای سال جدید تعیین میکند. این مصوبه معمولاً در اواخر اسفند یا حداکثر اوایل فروردین ابلاغ میشود. اما در سال ۱۴۰۵، به دلیل شرایط جنگی کشور و همچنین اختلاف نظر میان کارفرمایان و نمایندگان کارگران بر سر میزان افزایش مزد (کارگران خواهان افزایش ۷۰ درصدی (همسو با نرخ تورم) و کارفرمایان خواهان حداکثر ۳۰ درصد بودند)، ابلاغ بخشنامه با تأخیر مواجه شد. در نتیجه، سازمان تأمین اجتماعی نتوانست احکام جدید بازنشستگان را تا پایان اسفند صادر کند. برای اینکه بازنشستگان و مستمریبگیران در فروردین ماه بدون حقوق نمانند، سازمان تأمین اجتماعی تصمیم گرفت حقوق فروردین را به صورت «علیالحساب» و بر اساس احکام سال ۱۴۰۴ پرداخت کند. به عبارت دیگر، بازنشستگان در فروردین، همان مبلغ سال قبل را دریافت کردند و افزایش حقوق آنها به ماههای بعد (اردیبهشت) موکول شد.
مابهالتفاوت افزایش حقوق و مرحله سوم متناسبسازی؛ چه مبلغی و چه زمانی واریز میشود؟
سازمان تأمین اجتماعی در اطلاعیه خود به دو نوع افزایش اشاره کرده است.
- نوع اول، «افزایش حقوق سالانه» (متناسب با تورم و مصوبه شورای عالی کار) است. اگر نرخ افزایش مزد سال ۱۴۰۵، فرضا ۳۵ درصد اعلام شود، حقوق فروردین بازنشستگان نیز باید به همان نسبت افزایش پیدا کند. اما به دلیل تاخیر در ابلاغ، این افزایش در فروردین اعمال نشد. مابهالتفاوت فروردین (تفاوت حقوق جدید با حقوق قدیم) در اردیبهشت پرداخت خواهد شد.
- نوع دوم، «مرحله سوم متناسبسازی حقوق بازنشستگان» (۳۰ درصد) بر اساس جزء (۲) بند (ر) ماده ۲۸ قانون برنامه هفتم است. قانون برنامه هفتم، دولت را موظف کرده است که طی یک برنامه ۵ ساله، حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی را به ۹۰ درصد حقوق کارگران شاغل (متناسبسازی) برساند. مرحله اول ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۳، مرحله دوم ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴ و مرحله سوم ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۵ اجرا میشود.
در نتیجه، حقوق فروردین ۱۴۰۵ بازنشستگان تأمین اجتماعی باید مجموع «حقوق سال قبل + افزایش سالانه + ۳۰ درصد متناسبسازی» باشد. اما به دلیل عدم ابلاغ بخشنامه، هیچکدام از این دو افزایش در فروردین اعمال نشد. پس از ابلاغ بخشنامه (احتمالاً اواسط اردیبهشت)، سازمان تأمین اجتماعی احکام جدید را صادر و مابهالتفاوت فروردین و همچنین حقوق اردیبهشت را به صورت کامل و بدون نقصان، تا پایان اردیبهشت پرداخت خواهد کرد. تاریخ دقیق آن متعاقباً اعلام میشود.
انتقاد نماینده مجلس و لزوم ورود وزارت کار
سید محمد مولوی، نماینده مردم آبادان در مجلس، در واکنش به این وضعیت، آن را «غیرقابل قبول» خواند و گفت: «مردم و بازنشستگان منتظر هستند تا تکلیف افزایش حقوق و متناسبسازی مشخص شود، اما متأسفانه سازمان تأمین اجتماعی و برخی شرکتها اعلام کردهاند پرداختهای فروردین ماه را بر اساس احکام سال گذشته انجام میدهند.» مولوی خواستار ورود فوری «وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی» به عنوان نهاد متولی سازمان تأمین اجتماعی شد. او گفت: «وزارت کار باید هرچه سریعتر با جلسات فوری با شورای عالی کار، مصوبه مزد ۱۴۰۵ را نهایی کرده و به سازمان تأمین اجتماعی ابلاغ کند. تأخیر بیشتر در ابلاغ، به معنای تضییع حقوق میلیونها بازنشسته و کارگر است.» نماینده آبادان همچنین از رئیس مجلس و کمیسیون اجتماعی خواست که این موضوع را در دستور کار فوری قرار دهند. کمیسیون اجتماعی مجلس میتواند با دعوت از وزیر کار و مدیرعامل سازمان تأمین اجتماعی، دلایل تأخیر را جویا شده و راهکارهای اجرایی برای تسریع در پرداخت مابهالتفاوت ارائه دهد. در غیر این صورت، نارضایتی عمومی تشدید خواهد شد.
چالشهای پیش روی سازمان تأمین اجتماعی در پرداخت مابهالتفاوت
سازمان تأمین اجتماعی برای پرداخت مابهالتفاوت فروردین و اجرای مرحله سوم متناسبسازی، با چند چالش جدی روبروست:
- نخستین چالش، «عدم ابلاغ به موقع بخشنامه مزد» است. همانطور که اشاره شد، تا زمانی که شورای عالی کار نرخ افزایش مزد ۱۴۰۵ را اعلام نکند، سازمان تأمین اجتماعی نمیتواند احکام جدید را صادر کند. این تأخیر به نفع هیچکس نیست.
- دومین چالش، «محاسبه و صحتسنجی اطلاعات میلیونها بازنشسته» است. سازمان تأمین اجتماعی حدود ۴ میلیون بازنشسته و مستمریبگیر دارد. محاسبه افزایش حقوق و متناسبسازی برای هر فرد (بر اساس سابقه کار، میانگین حقوق، سنوات و ...) یک کار عظیم حسابداری و نرمافزاری است. حتی پس از ابلاغ بخشنامه، ممکن است چند هفته طول بکشد تا این محاسبات انجام و احکام جدید صادر شود.
- سومین چالش، «تأمین منابع مالی» است. افزایش حقوق و متناسبسازی، مستلزم افزایش هزینههای جاری سازمان تأمین اجتماعی است. این سازمان باید منابع مالی خود را از محل وصول حق بیمه از کارفرمایان و همچنین کمکهای دولت تأمین کند. در شرایط جنگی و تعطیلی بسیاری از کارخانهها و کسبوکارها، وصول حق بیمه با اختلال مواجه شده است. اگر دولت کمکهای خود را به موقع پرداخت نکند، سازمان تأمین اجتماعی با کسری بودجه مواجه خواهد شد و پرداخت مابهالتفاوت (که حقوق اسفند هم نبود) به تأخیر خواهد افتاد.
پیشبینی زمان دقیق واریز و توصیه به بازنشستگان
بر اساس اطلاعیه سازمان تأمین اجتماعی، مابهالتفاوت حقوق فروردین و همچنین حقوق اردیبهشت (که شامل هر دو افزایش است)، احتمالاً بین ۱۰ تا ۲۵ اردیبهشت ماه به حساب بازنشستگان واریز خواهد شد. اما این تاریخ قطعی نیست و به عواملی مانند زمان ابلاغ بخشنامه مزد، سرعت محاسبات و تأمین منابع بستگی دارد. به بازنشستگان و مستمریبگیران توصیه میشود که:
۱. هر روز حساب بانکی خود را چک کنند، اما انتظار واریز فوری نداشته باشند (صبر تا پایان اردیبهشت منطقی است).
۲. برای اطلاع از آخرین اخبار، به سایت رسمی سازمان تأمین اجتماعی به آدرس tamin.ir مراجعه کنند و به شایعات در فضای مجازی اعتماد نکنند.
۳. اگر تا ۳۱ اردیبهشت، مابهالتفاوت واریز نشد، از طریق سامانه «مشاوره تلفنی ۱۴۲۰» (سامانه ارتباط با مشتریان کانون بازنشستگان) موضوع را پیگیری کنند.
همچنین سازمان تأمین اجتماعی قول داده است که پس از ابلاغ بخشنامه، یک «جدول زمانی شفاف» برای واریز مابهالتفاوت به تفکیک استانها و نوع مستمری (بازنشستگی، از کارافتادگی، فوت) منتشر کند. تا آن زمان، بازنشستگان باید صبور باشند. دولت نیز موظف است هرچه سریعتر، بخشنامه مزد ۱۴۰۵ را ابلاغ کند تا تکلیف میلیونها فعال و غیرفعال اقتصادی روشن شود.