ماجرای سفر ۲ میلیارد تومانی تاج به کانادا

آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:

در روزهایی که کارگران ایرانی با حقوق ماهانه ۲۲ میلیون تومان (که تازه با کلی چانهزنی به دست آمده) برای خرید یک توپ رسمی جام جهانی به قیمت ۱۷۰ دلار (حدود ۳۲ میلیون تومان) باید «دو ماه» هزینههای جاری خود را پسانداز کنند، خبری از راه رسید که خشم عمومی را برانگیخت. مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال ایران، به همراه دو تن از همراهان خود سفری به کانادا (برای حضور در کنگره فیفا) داشتند که حاصلی جز ۲ میلیارد تومان هزینه بلیت و بازگشت بدون ورود به کشور میزبان نداشت. خبرآنلاین در گزارشی که سه شنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵) منتشر شد، هزینه بلیت رفت و برگشت مهدی تاج و دو همراه دیگرش را ۲ میلیارد تومان برآورد کرده است. این مبلغ در حالی است که حقوق ماهانه یک کارگر ساده حدود ۲۲ میلیون تومان است؛ یعنی تاج و همراهانش، هزینه ای معادل ۹۰ ماه حقوق یک کارگر (۷.۵ سال) را فقط برای بلیت هواپیما هزینه کرده اند.

نکته تلخ ماجرا این است که این سفر هیچ دستاوردی برای فوتبال ایران نداشت، چرا که به تاج و تیم همراهش اجازه ندادند از گیت های فرودگاه کانادا خارج شوند و از همانجا برگشتند. علت آن، «عدم صدور ویزا» یا «لغو ویزا» توسط مقامات کانادایی بود، هرچند که فدراسیون فوتبال ایران ادعای دیگری دارد. این در حالی است که قیمت یک توپ رسمی جام جهانی (که توسط آدیداس طراحی شده) در سایت رسمی این شرکت ۱۷۰ دلار (حدود ۳۲ میلیون تومان) قیمت دارد. یعنی با هزینه ای که برای سفر نافرجام تاج و همراهانش شده، میتوان ۶۲.۵ توپ جام جهانی خرید (۲ میلیارد تقسیم بر ۳۲ میلیون تومان = ۶۲.۵)! توپ هایی که می توانست بین مدارس فوتبال مناطق محروم توزیع شود.

با این حال، فدراسیون فوتبال مانند همیشه بیانیه ای صادر کرده و گفته است که «هزینه سفر با فیفاست» و از این طریق سعی کرده از زیر بار مسئولیت شانه خالی کند. اما تجربه نشان داده که چنین وعده هایی همواره با «اما و اگر» همراه بوده است. این ماجرا یادآور «ویلموتس گیت» است؛ جایی که فدراسیون فوتبال برای اخراج مارک ویلموتس (سرمربی سابق تیم ملی) میلیونها دلاری از پول فوتبال ایران (که نزد فیفا بود) پرداخت کرد و آن پول دیگر هیچوقت به ایران برنگشت. حالا هم معلوم نیست که هزینه این سفر نافرجام از کدام منبع تأمین شده است. در کنار این، فدراسیون فوتبال ظاهراً قصد دارد اردویی در ترکیه (خارج از فیفادی) برای تیم ملی برگزار کند که دستاورد آن (بازی با تیمهای گمنام باشگاهی ترکیه یا یک تیم ملی آفریقایی درجه چندم) بسیار محل تردید است. هزینه این سفر هم به همان اندازه مبهم است. در این گزارش، ضمن مرور جزییات سفر نافرجام مهدی تاج به کانادا، به تحلیل هزینه های سرسامآور فدراسیون فوتبال در شرایط سخت اقتصادی، و تأثیر آن بر روحیه عمومی (به ویژه جامعه کارگری و هواداران فوتبال) میپردازیم.

هزینه ۲ میلیارد تومانی بلیت هواپیما؛ واقعیت یا اغراق؟

خبرآنلاین در گزارش خود نوشته است که «هزینه بلیت مهدی تاج و دو همراه دیگرش در این رفت و برگشت ۲ میلیارد تومان برآورد شده است.» برای بررسی درستی این عدد، باید قیمت بلیت کلاس تجاری (یا درجه یک) هواپیمایی ماهان یا ایران ایر از تهران به ونکوور (و برگشت) را بررسی کنیم. طبق استعلام های میدانی از آژانس های هواپیمایی، قیمت هر بلیت کانادا (کلاس تجاری) حدود ۶۰۰ میلیون تومان است (با نرخ دلار ۱۸۰ هزار تومانی). سه بلیت میشود ۱.۸ میلیارد تومان. به اضافه عوارض فرودگاهی و مالیات ها، عدد به حدود ۲ میلیارد تومان می رسد. بنابراین، رقم خبرآنلاین «واقعی» است.

• برای مقایسه: حداقل مبلغ بلیت کلاس اقتصادی (اکونومی) حدود ۲۰۰ میلیون تومان است. آیا تاج و همراهانش نمیتوانستند با کلاس اقتصادی سفر کنند تا هزینه ها کاهش یابد؟ سوالی که پاسخ آن را خودشان باید بدهند. فدراسیون فوتبال در بیانیه خود حتی یک بار هم به تفکیک هزینه ها اشاره نکرده و تنها به «پرداخت از سوی فیفا» متوسل شده است.

دستاورد صفر است؛ چرا اصلا رفته بودند؟

سخنگوی فدراسیون فوتبال در مصاحبه ای گفته است که «هدف از سفر شرکت در کنگره فیفا بود که هر ۴ سال یک بار برگزار می شود.»

اما با توجه به اینکه احتمال عدم صدور ویزا برای مقامات ایرانی (به دلیل تحریم ها و تنشهای سیاسی) از قبل مشخص بود، سوال این است: «چرا اصلاً ریسک کردند؟» کاش می توانستند از طریق ویدئو کنفرانس در جلسات شرکت کنند.

نتیجه سفر: چندین ساعت معطلی در فرودگاه، بازجویی توسط پلیس مهاجرت (طبق برخی منابع کانادایی)، و در نهایت بازگشت به ایران. صندلی فدراسیون ایران در کنگره فیفا «خالی ماند» و کسی از ایران در تصمیم گیری های کلان حضور نداشت. این یعنی یک «شکست دیپلماتیک» دیگر برای فوتبال ایران. این در حالی است که همین هفته گذشته، وزیر ورزش ایران گفته بود: «حضور در جام جهانی یک امر حیثیتی برای کشور است.» اما وقتی بالاترین مقام فدراسیون حتی نتواند برای یک کنگره ویزا بگیرد، چطور امیدواریم تیم ملی و کادر فنی برای مسابقات جام جهانی ویزا بگیرند؟

قیاس هزینه سفر با حقوق کارگران؛ توهین به طبقه زحمتکش؟

وزارت کار بعد از ماه ها کشمکش، حداقل حقوق کارگران را ۲۲ میلیون تومان تعیین کرد. کارگران معدن، نساجی، ساختمان، با همین حقوق باید خرج خوراک، پوشاک، مسکن و درمان خود را بدهند. میانگین اجاره یک واحد ۶۰ متری در مناطق جنوب تهران حدود 12 میلیون تومان است. یعنی کارگر یک دوم حقوق خود را صرف اجاره می کند، یک دوم صرف خوراک!

در چنین شرایطی، شنیدن خبر سفر ۲ میلیارد تومانی یک مدیر فوتبال، برای یک مراسم چند روزه که حتی به آن دسترسی پیدا نکرده، یک «شوک» است. کاربران فضای مجازی به درستی نوشته اند: «با ۲ میلیارد تومان میتوان حداقل ۱۰۰۰ کارگر را بیمه کرد.» یا «این پول را خرج ساخت زمین چمن مصنوعی در مناطق محروم می کردید، بهتر نبود؟» کارشناسان اقتصادی معتقدند که اگر فدراسیون فوتبال چنین هزینه های هنگفتی میکند، باید پاسخگوی «شفافیت مالی» باشد. متأسفانه فدراسیون فوتبال ایران (و سایر فدراسیون های ورزشی) اساساً زیر سؤال نمی روند و ممکن است «فساد» و «مدیریت هزینه» در آنها رواج داشته باشد.

قیاس با ویلموتس گیت؛ نگرانی از تکرار «پول سوزی»

مارک ویلموتس (سرمربی بلژیکی تیم ملی) در سال ۱۳۹۸ با قراردادی ۲.۵ میلیون یورویی به ایران آمد. پس از نتایج ضعیف، فدراسیون (تحت مدیریت مهدی تاج) تصمیم به اخراج او گرفت. اما نکته این بود که «فدراسیون مبلغ فسخ قرارداد را (حدود ۱.۵ میلیون یورو) از پول فیفا (که برای صعود به جام جهانی ۲۰۲۲ به حساب ایران واریز شده بود) برداشت کرد و به ویلموتس پرداخت کرد.» آن پول دیگر هیچوقت به ایران برنگشت. حالا هم نگرانی از تکرار همان سناریو وجود دارد. فدراسیون ادعا میکند که «هزینه سفر تاج با فیفا است» اما هیچ مدرکی مبنی بر اینکه فیفا چنین هزینه ای را متقبل شده ارائه نمیدهد. ضمن اینکه فیفا معمولاً فقط «هزینه سفر رئیس فدراسیون به همراه یک مهمان» را میدهد، نه سه نفر. همچنین اگر فیفا واقعا این پول را پرداخت کرده، چرا فدراسیون از شفافسازی در مورد «مبلغ دقیق» و «سازوکار پرداخت» خودداری میکند؟ به نظر میرسد که فدراسیون ترجیح میدهد در «ابهام» بماند تا از پاسخگویی طفره رود.

توصیه به هواداران و فعالان رسانهای (چه باید کرد؟)

شما به عنوان یک هوادار فوتبال یا یک شهروند عادی، در برابر چنین هزینه کردهایی چه می توانید بکنید؟

۱. مطالبه شفافیت مالی از فدراسیون فوتبال:

به سایت فدراسیون فوتبال (ffiri.ir) مراجعه کنید و بخش «صورت های مالی» را جستجو کنید. اگر منتشر نشده، از طریق سامانه «شفافیت» سازمان بازرسی کل کشور، درخواست رسیدگی به اتهام نامشخص بودن منابع و مصارف فدراسیون را ثبت کنید.

۲. حمایت از روزنامه‌نگاران تحقیقی

خبرگزاری هایی مانند «خبرآنلاین» که جسارت به خرج داده اند و هزینه ها را افشا کردهاند، شایسته تشویق هستند. با به اشتراک گذاشتن گزارش های آن ها در فضای مجازی، دیده شدن مسئله را افزایش دهید.

۳. پاسخ نخواهید (در سطح فردی)

از مطرح کردن اتهامات کلیشه ای (مانند «فلانی دزد است») بدون مدرک خودداری کنید. در عوض، سوالات مشخصی بپرسید: «مبلغ دقیق بلیت ها چقدر بوده؟ چه کسی و به چه حسابی واریز کرده؟ چرا فدراسیون از شفافیت خودداری می کند؟» این سوالات را در شبکه های اجتماعی تگ کنید. اگر مطالبه گری ما به جایی نرسد، باز هم شاهد سفر ۲ میلیارد تومانی دیگر به مقصد «مکزیک» یا «آمریکا» خواهیم بود.