آتش‌سوزی در شهرک صنعتی مورچه‌خورت اصفهان

آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:

ظهر روز یکشنبه ۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵، آتش‌سوزی گسترده‌ای در شهرک صنعتی مورچه‌خورت در استان اصفهان رخ داد. این حادثه ساعت ۱۴ در محل جمع‌آوری پالت‌های پلی‌اتیلن در محوطه یکی از واحدهای صنعتی اتفاق افتاد. مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان با اعلام این خبر گفت: «بلافاصله پس از اعلام حادثه، هشت تیم امدادی، اطفای حریق و آتش‌نشانی از شهرک‌های صنعتی و سازمان آتش‌نشانی شهرداری‌های منطقه به محل اعزام شدند.» پالت‌های پلی‌اتیلن، محصولاتی از جنس مواد پلاستیکی و بسیار قابل اشتعال هستند. آتش‌سوزی در انبار این نوع مواد، به دلیل سرعت بالای انتشار شعله و دود غلیظ و سمی، بسیار خطرناک و مهار آن دشوار است. شهرک صنعتی مورچه‌خورت در فاصله حدود ۴۰ کیلومتری شمال غرب اصفهان واقع شده و یکی از قطب‌های مهم صنعتی استان محسوب می‌شود. این شهرک دارای واحدهای تولیدی متعددی در زمینه‌های مختلف صنعتی است.

با توجه به تراکم بالای واحدهای صنعتی در این شهرک، یکی از نگرانی‌های اصلی نیروهای امدادی، جلوگیری از سرایت آتش به واحدهای مجاور است. خوشبختانه تاکنون گزارشی از سرایت آتش به سایر واحدها منتشر نشده است. تیم‌های آتش‌نشانی با تمام توان مشغول مهار آتش هستند. همچنین نیروهای امدادی و اورژانس نیز در محل حادثه مستقر شده‌اند تا در صورت بروز هرگونه حادثه جانی، اقدامات لازم را انجام دهند. علت وقوع این آتش‌سوزی هنوز مشخص نیست. کارشناسان پس از اطفای کامل آتش، تحقیقات خود را برای تعیین علت حادثه آغاز خواهند کرد. در این گزارش، ضمن مرور آخرین جزئیات از آتش‌سوزی مورچه‌خورت، به تحلیل علل احتمالی، اقدامات مهار و توصیه‌های ایمنی برای صنایع مشابه می‌پردازیم.

جزئیات محل حادثه و نوع مواد در حال آتش‌سوزی

شهرک صنعتی مورچه‌خورت یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین شهرک‌های صنعتی استان اصفهان است که در فاصله حدود ۴۰ کیلومتری شمال غرب اصفهان قرار دارد. این شهرک میزبان واحدهای تولیدی متعددی در زمینه‌های مختلف از جمله صنایع شیمیایی، پلاستیک، فلزی و غذایی است. وجود انبارهای متعدد مواد قابل اشتعال، این منطقه را به یک نقطه حساس از نظر ایمنی تبدیل کرده است. محل دقیق آتش‌سوزی، محوطه جمع‌آوری پالت‌های پلی‌اتیلن در یکی از واحدهای صنعتی بوده است. پالت‌های پلی‌اتیلن (نوعی پلاستیک صنعتی) به دلیل ماهیت شیمیایی خود، بسیار سریع آتش می‌گیرند و در هنگام سوختن، حرارت بسیار بالایی تولید می‌کنند. همچنین دود ناشی از سوختن این مواد، حاوی گازهای سمی مانند مونوکسید کربن و دی‌اکسین است که برای انسان و محیط زیست بسیار خطرناک است. تمرکز حجم بالای این پالت‌ها در یک نقطه (انبار یا محوطه)، باعث شده است که آتش به سرعت گسترش یابد. خوشبختانه، به دلیل قرار گرفتن این محوطه در فضای باز (نه انبار سرپوشیده)، خطر انفجار ناشی از تجمع گازهای قابل اشتعال کمتر است، اما شدت حرارت و دود همچنان بسیار بالاست.

عملیات اطفای حریق؛ تعداد تیم‌ها و چالش‌ها

مدیرکل مدیریت بحران استانداری اصفهان اعلام کرده است که «هشت تیم امدادی، اطفای حریق و آتش‌نشانی از شهرک‌های صنعتی و سازمان آتش‌نشانی شهرداری‌های منطقه به محل اعزام شدند.» این تعداد نشان از گستردگی حادثه و اهمیت مهار سریع آن دارد. چالش اصلی نیروهای آتش‌نشانی در این حادثه، نوع ماده در حال سوختن است. پلی‌اتیلن (که نوعی ترموپلاستیک است) برای اطفا نیاز به «فوم مخصوص» دارد. استفاده از آب معمولی (به تنهایی) نه تنها آتش را خاموش نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث پخش شدن مواد مذاب و گسترش بیشتر شعله شود. به همین دلیل، نیروهای آتش‌نشانی از «فوم سنگین» (مخلوطی از آب و مواد کف‌زا) برای خفه کردن آتش استفاده می‌کنند. علاوه بر این، ارتفاع بالای شعله‌ها و تولید حرارت شدید، نزدیک شدن نیروهای امدادی به کانون آتش را دشوار کرده است. از دستگاه‌های «مانیتورینگ از راه دور» (نازل‌های کنترل از راه دور) استفاده می‌شود تا نیروها در فاصله ایمن قرار گیرند. تا لحظه تنظیم این گزارش، نیروهای امدادی موفق شده‌اند از گسترش آتش به واحدهای مجاور جلوگیری کنند.

خطرات زیست محیطی و بهداشتی آتش‌سوزی پلی‌اتیلن

آتش‌سوزی در انبار پالت‌های پلی‌اتیلن، صرفاً یک حادثه صنعتی نیست، بلکه یک تهدید جدی برای محیط زیست و سلامت ساکنان مناطق اطراف است. دود ناشی از سوختن پلی‌اتیلن حاوی ترکیبات سمی زیر است:

• مونوکسید کربن (CO)

  گاز بی‌رنگ و بی‌بویی که در غلظت‌های بالا می‌تواند باعث مرگ در اثر خفگی شود.

• دی‌اکسین (Dioxin)

  یکی از سمی‌ترین ترکیبات شیمیایی شناخته شده برای انسان است. دی‌اکسین می‌تواند باعث سرطان، نقص سیستم ایمنی، و اختلالات هورمونی شود.

• فوران‌ها (Furans)

  ترکیباتی مشابه دی‌اکسین با اثرات سمی مشابه.

• هیدروکربن‌های آروماتیک (PAHs)

  ترکیبات سرطان‌زا.

به ساکنان مناطق اطراف شهرک صنعتی مورچه‌خورت (از جمله ساکنان روستاهای مجاور) توصیه می‌شود که درهای خانه را ببندند، از خروج از منزل خودداری کنند و در صورت ضرورت، از ماسک (ترجیحاً ماسک N95) استفاده کنند. همچنین سازمان محیط زیست استان اصفهان باید با استقرار ایستگاه‌های سنجش آلودگی هوا در مناطق پایین‌دست باد، کیفیت هوا را پایش کند.

اقدامات ایمنی پس از اطفای حریق (پیشگیری از حوادث مشابه)

پس از مهار کامل آتش، سه اقدام فوری باید انجام شود:

۱. خنک‌سازی کامل محل حادثه

حتی پس از خاموش شدن شعله‌ها، مواد مذاب پلی‌اتیلن همچنان حرارت بالایی دارند و ممکن است دوباره مشتعل شوند.

۲. جمع‌آوری و دفع ایمن مواد سوخته

خاکستر و مواد باقیمانده حاوی ترکیبات سمی هستند و باید توسط پیمانکاران متخصص جمع‌آوری و در محل‌های دفن ویژه (مخصوص پسماندهای صنعتی) دفن شوند.

۳. بررسی علت حادثه و تدوین پروتکل‌های ایمنی

کارشناسان باید علت دقیق حادثه را مشخص کنند و برای جلوگیری از تکرار آن در سایر واحدهای صنعتی، پروتکل‌های ایمنی سخت‌گیرانه‌تری برای انبارداری مواد قابل اشتعال تدوین شود.

به واحدهای صنعتی مشابه توصیه می‌شود که انبار مواد قابل اشتعال خود را به «سیستم اطفای حریق اتوماتیک (اسپرینکلر)» مجهز کنند. همچنین فاصله ایمنی بین انبارها و سایر واحدها باید رعایت شود. برگزاری مانورهای منظم آتش‌نشانی برای پرسنل نیز ضروری است.

توصیه به شهروندان و کشاورزان منطقه

اداره کل مدیریت بحران استانداری اصفهان توصیه‌های زیر را به شهروندان ساکن در مناطق اطراف شهرک صنعتی مورچه‌خورت ارائه کرده است:

۱. ساکنان مناطق مسکونی

درها و پنجره‌ها را ببندید و از خروج غیرضروری از منزل خودداری کنید. در صورت مشاهده دود غلیظ، از ماسک (N95 یا FFP2) استفاده کنید. افراد مبتلا به بیماری‌های تنفسی (آسم، برونشیت)، کودکان و سالمندان باید در منزل بمانند.

۲. کشاورزان

اگر مزارع شما در نزدیکی شهرک صنعتی قرار دارند، تا اطلاع ثانوی از برداشت محصولات خودداری کنید (احتمال نشست ذرات سمی روی محصولات). در صورت مشاهده ریزش ذرات سیاه (دوده) روی محصولات، با کارشناسان جهاد کشاورزی تماس بگیرید.

۳. دامداران

دام‌های خود را از چرا در مراتع نزدیک به شهرک منع کنید و از آب آلوده (جریان آب سطحی که ممکن است با مواد شیمیایی تماس داشته باشد) برای دام‌ها استفاده نکنید.

۴. عموم مردم

از حضور در محل حادثه (به دلیل خطر ریزش سازه و استنشاق دود سمی) خودداری کنید. به شایعات در فضای مجازی توجه نکنید و اخبار را فقط از منابع رسمی (صدا و سیما و خبرگزاری‌های معتبر) پیگیری کنید.

امید است که با تلاش نیروهای امدادی، هرچه سریع‌تر آتش به طور کامل مهار شود و خسارت جانی و مالی بیشتری به بار نیاید.