آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
پس از توقف چهل روزه به دلیل جنگ، مهران مدیری سرانجام فیلمبرداری «مرد سههزار چهره» را از سر گرفت. این مجموعه که فصل سوم «مرد هزار چهره» محسوب میشود، قرار است بار دیگر ماجراهای «مسعود شصتچی» را روایت کند؛ مردی بدشانس که اشتباهی چهره عوض میکند و وارد ماجراهای خندهدار و بعضاً فاجعهبار میشود. «مرد هزار چهره» و «دو هزار چهره» پیش از این با استقبال گسترده مخاطبان مواجه شده بودند. مدیری در این مجموعهها با ترکیبی از طنز موقعیت، شخصیتپردازیهای بامزه و نقد اجتماعی غیرمستقیم، توانست بار دیگر محبوبیت خود را در تلویزیون پس از سالها غیبت نسبی تثبیت کند. حالا «مرد سههزار چهره» با بودجهای بالاتر و لوکیشنهای جدید در حال تولید است. غلامرضا نیکخواه و پروین قائممقامی در نقش پدر و مادر مسعود شصتچی، در کنار مهران مدیری به ایفای نقش میپردازند. حضور این دو بازیگر پیشکسوت، که سابقه همکاری با مدیری در «شبهای برره» و «قرارگاه مسکونی» را دارند، نوستالژی را برای مخاطبان قدیمی مدیری زنده میکند. نیکخواه با بازی در نقش «دایی جان ناپلئون» (سریال قدیمی) و قائممقامی با نقشهای مادرانهاش در آثار طنز، از چهرههای دوستداشتنی تلویزیون هستند.
داستان «مرد سههزار چهره» همچنان ادامه ماجراهای شصتچی است. در پایان فصل پیشین («دو هزار چهره»)، شصتچی به برره تبعید شد. حالا در فصل جدید، او با پرشی هجدهساله روبهرو میشود. گویا شصتچی قرار است در زمان سفر کند یا با نسخه جوانتر خودش مواجه شود. این تیم سفر در زمان (که در آثار مدیری سابقه دارد)، میتواند موقعیتهای کمدی تازهای خلق کند. مهران مدیری در سالهای اخیر همکاری خود را با تلویزیون پس از سریال «در حاشیه ۲» و «شیش ماهه» دوباره فعال کرده است. «شیش ماهه» که نوروز ۱۴۰۴ پخش شد، با استقبال خوبی مواجه نشد و صرفا مدیری را به قاب تلویزیون برگرداند. حالا «مرد سههزار چهره» میتواند تداومبخش موفقیت سابق وی باشد. هرچند که جنگ چهل روزه اخیر، تولید را متوقف کرده بود، اما حالا عوامل با انگیزه دوباره پای کار برگشتهاند.
یکی از نقاط قوت مجموعه «مرد هزار چهره»، تنوع چهرههایی است که مدیری در هر قسمت وارد سریال میکند. از زن میانسال گرفته تا پیرمردی بی دندان، از راننده تاکسی گرفته تا مدیرعامل یک شرکت بزرگ. توانایی مدیری در ادای دیالوگ با لهجهها و تیپهای مختلف، رمز موفقیت این مجموعه است. در فصل سوم نیز شاهد چهرههای تازهای از مدیری خواهیم بود که احتمالاً به مسائل روز (از جمله جنگ و مشکلات اقتصادی) با زبان طنز میپردازد.
طبق اعلام عوامل تولید، «مرد سههزار چهره» برای پخش در ماههای پایانی سال ۱۴۰۵ (نیمه دوم اسفند) یا نوروز ۱۴۰۶ آماده خواهد شد. با توجه به توقف چهل روزه، احتمالاً فیلمبرداری تا اوایل زمستان ادامه خواهد داشت و سپس وارد مرحله تدوین و صداگذاری میشود. تلویزیون نیز برنامه پخش خود را برای ایام نوروز تنظیم خواهد کرد. اگر این مجموعه در نوروز پخش شود، میتواند رقیب قدرتمندی برای سریالهای نوروزی شبکههای دیگر باشد. هواداران مهران مدیری که این روزها اخبار مربوط به توقف تولید به دلیل جنگ را با نگرانی دنبال میکردند، حالا نفس راحتی کشیدهاند. مدیری که همواره به عنوان یک «خبرساز» در فضای مجازی شناخته میشود (حتی بدون آنکه خودش در شبکههای اجتماعی حضور داشته باشد)، با از سرگیری فیلمبرداری «مرد سههزار چهره» بار دیگر تیتر رسانهها شده است. باید دید این بار شصتچی چه ماجراهای تازهای را تجربه خواهد کرد و آیا «مرد سههزار چهره» میتواند جان تازهای به طنز تلویزیون ببخشد؟
تحلیل ساختاری «مرد سههزار چهره» در مقایسه با فصلهای قبل
«مرد هزار چهره» (فصل اول) با استقبال خوبی مواجه گردید. ایده اصلی مجموعه، شخصیت «مسعود شصتچی» بود، یک مرد معمولی و بدشانس که به دلیل یک اشتباه در قامت افراد مختلف در میآید (با گریم و بازی خود مدیری). هر قسمت، شصتچی در چهره یک نفر جدید ظاهر میشود و با مشکلاتی که آن فرد در زندگی دارد، روبهرو میشود. این ساختار آنتولوژی (اپیزودیک با بازیگر ثابت) امکان نقد اجتماعی گستردهای را به مدیری میداد: از فساد اداری تا مشکلات ازدواج، از گرانی مسکن تا روابط خانوادگی.
فصل دوم («دو هزار چهره») داستان را از جایی ادامه داد که فصل اول تمام شده بود. این نوستالژی باعث شد مخاطبان قدیمی مدیری جذب شوند و سریال باز هم موفق شود. اما برخی منتقدان معتقد بودند که فصل دوم نسبت به فصل اول از خلاقیت کمتری برخوردار بود و بیشتر به شوخیهای تکراری متکی بود. حالا «مرد سههزار چهره» (فصل سوم) با اضافه شدن عنصر «پرش هجدهساله» (احتمالاً سفر در زمان یا رویارویی با گذشته) به دنبال نوآوری است. اگر شصتچی با نسخه ۱۸ ساله خودش روبهرو شود، این امکان را به مدیری میدهد تا به نقد شکاف نسلی، آرزوهای برآورده نشده، و حسرتهای جوانی بپردازد. همچنین حضور نیکخواه و قائممقامی به عنوان پدر و مادر ثابت، میتواند به مجموعه ثبات عاطفی ببخشد و مخاطب را با شخصیتهای فرعی همراه کند. این تغییرات نشان میدهد که مدیری به دنبال تکرار ساده فرمول موفق قبلی نیست، بلکه میخواهد داستان را به سمت و سوی تازهای ببرد.
تأثیر جنگ بر تولید سریالهای طنز و اهمیت استمرار تولید در شرایط بحرانی
توقف ۴۰ روزه فیلمبرداری «مرد سههزار چهره» به دلیل جنگ، نشاندهنده تأثیر عمیق بحرانهای امنیتی بر صنعت سرگرمی و فرهنگ است. در شرایطی که کشور درگیر جنگ است، معمولاً اولویت با اخبار، مستندهای دفاع مقدس و برنامههای سیاسی میشود و تولید آثار طنز به حاشیه رانده میشود. اما از سرگیری فیلمبرداری این مجموعه، پیام مهمی دارد: زندگی باید ادامه یابد، مردم هنوز به خنده و شادی نیاز دارند، و هنرمندان نباید اجازه دهند وحشت جنگ، خلاقیت آنها را فلج کند. مهران مدیری با این تصمیم، عملاً به مخاطبانش میگوید که «ما در کنار شما هستیم و حتی در روزهای سخت، سعی میکنیم لبخند را به لبانتان بیاوریم.»
از منظر اقتصادی، توقف تولید سریالهای پرمخاطب خسارت مالی سنگینی به تهیهکنندگان و شبکههای تلویزیونی وارد میکند. عوامل فنی (فیلمبرداران، نورپردازان، صداگذاران، گریمورها) و بازیگران، قراردادهایی دارند و تعطیلی طولانی مدت، منابع مالی آن ها را به خطر میاندازد. از سرگیری فیلمبرداری پس از ۴۰ روز، یک سیگنال مثبت به صنعت فیلمسازی ایران است که میگوید «حتی در شرایط جنگی هم میتوان تولید کرد، به شرط آنکه تدابیر امنیتی رعایت شود.» احتمالا لوکیشنهای جدید سریال به دور از مناطق نظامی و با رعایت پروتکلهای ایمنی انتخاب شدهاند.
در نهایت، «مرد سههزار چهره» میتواند به عنوان یک «مسکن اجتماعی» در روزهای پراسترس جنگ عمل کند. مطالعات روانشناسی نشان داده است که تماشای کمدی، سطح کورتیزول (هورمون استرس) را کاهش و سطح اندورفین را افزایش میدهد. در شرایطی که مردم از اخبار جنگ خسته و مضطرب شدهاند، یک سریال طنز خوب میتواند التیامبخش باشد. مدیری با تجربه خود در ساخت «شبهای برره» (که در دوران پس از جنگ تحمیلی و فضاهای سنگین اجتماعی ساخته شد) میداند که چگونه طنز را با توجه به شرایط روز تعدیل کند. انتظار میرود «مرد سههزار چهره» نه تنها خندهآور، بلکه هوشمندانه و همدلانه با دغدغههای مردم امروز (از جمله جنگ، گرانی، مسکن و... ) برخورد کند.