آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
اسرائیل روز شنبه (۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) به طور رسمی اعلام کرد که عزالدین الحداد، فرمانده شاخه نظامی حماس (گردانهای عزالدین قسام)، در یک حمله هوایی دقیق در نوار غزه کشته شده است. این یکی از مهمترین ضربات اسرائیل به ساختار فرماندهی حماس از زمان برقراری آتشبس در اکتبر ۲۰۲۵ محسوب میشود. الحداد که سال ۱۹۷۰ در غزه متولد شد، سال ۱۹۸۷ به حماس پیوست و از فرماندهی واحد به ریاست عملیات گردان غزه ارتقا یافت. او با نامهای مستعار «ابو صهیب» و «شبح القسام» شناخته میشد. الحداد از ارشدترین رهبران نظامی باقیمانده حماس در غزه محسوب میشد. او به عنوان فرمانده گردان شهر غزه خدمت میکرد و عضو شورای نظامی کوچکتر این گروه بود.
بر اساس بیانیه ارتش اسرائیل، الحداد روز جمعه (۲۵ اردیبهشت) در منطقه الرمال در شهر غزه هدف حمله هوایی قرار گرفته است. منابع حماس به خبرگزاری فرانسه تأیید کردهاند که این حمله یک «آپارتمان مسکونی و یک وسیله نقلیه غیرنظامی» را هدف قرار داده است. در این حمله، علاوه بر الحداد، همسر و دختر ۱۹ ساله او نیز کشته شدهاند . اسرائیل و آمریکا حماس را یک سازمان تروریستی میدانند. ارتش اسرائیل، الحداد را یکی از «آخرین فرماندهان ارشد باقیمانده از حماس» توصیف کرده است. او متهم است که نقشی محوری در برنامهریزی و اجرای حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ علیه جنوب اسرائیل داشته است؛ حملهای که بر اساس آمارهای رسمی اسرائیل، منجر به کشته شدن ۱,۲۲۱ نفر شد .
فرماندهان ارشد اسرائیل بلافاصله پس از تأیید مرگ الحداد، بیانیههایی صادر کردند. بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و یسرائیل کاتز، وزیر دفاع، در بیانیهای مشترک اعلام کردند که الحداد «مسئول قتل، آدمربایی و آسیب به هزاران شهروند و سرباز اسرائیلی بوده است» . همچنین هرتزی هالوی، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، این ترور را «یک دستاورد عملیاتی مهم» خواند. مراسم تشییع جنازه الحداد و اعضای خانوادهاش روز شنبه در مسجد شهدای الاقصی در مرکز غزه برگزار شد. تصاویر منتشر شده نشان میدهد که جمعیتی از فلسطینیان پیکر او را که در پرچم حماس پیچیده شده بود، بر روی دستان خود حمل میکنند. با این حال، حماس تا این لحظه بیانیه رسمی درباره مرگ او منتشر نکرده است .
منابع آگاه به خبرگزاری فرانسه گفتهاند که الحداد پیش از این شش بار از ترور توسط اسرائیل جان سالم به در برده بود و به همین دلیل به «شبح» ملقب شده بود. او که متولد ۱۹۷۰ است، در ماه می سال گذشته (اردیبهشت ۱۴۰۴) پس از کشته شدن فرمانده قبلی خود، فرماندهی شاخه نظامی حماس را بر عهده گرفت. بر اساس گزارشهای پزشکی محلی، در حملات هوایی روز جمعه که هدف آن آپارتمان مسکونی در الرمال و یک خودرو در خیابان مجاور بود، دست کم هفت فلسطینی دیگر (شامل سه زن و یک کودک) کشته و بیش از ۵۰ نفر زخمی شدهاند. منابع محلی میگویند صدها نفر در آن ساختمان زندگی میکردند و این حمله «بدون هیچ هشدار قبلی» انجام شده است. ارتش اسرائیل همچنین الحداد را مسئول «مدیریت سیستم نگهداری از گروگانها» معرفی کرده و مدعی است که او از گروگانها به عنوان «سپر انسانی» در اطراف خود استفاده میکرد تا از ترور شدن جلوگیری کند. برخی از گروگانهای آزاد شده نیز در گفتگو با مقامات اسرائیلی نام الحداد را به عنوان یکی از کسانی که در اسارت آنها نقش داشته، ذکر کردهاند .
بررسی جایگاه عزالدین الحداد در ساختار فرماندهی حماس
عزالدین الحداد به عنوان فرمانده شاخه نظامی حماس (گردانهای عزالدین قسام)، یکی از بالاترین مقامهای نظامی این جنبش محسوب میشد. او که متولد ۱۹۷۰ و اهل اردوگاه آوارگان شاطی در غزه بود، از بنیانگذاران اولیه شاخه نظامی حماس در دهه ۱۹۸۰ به شمار میرفت و تقریباً تمام سطوح فرماندهی این گروه را طی کرده بود . لقب «شبح» (The Ghost) که به او اطلاق میشد، نشاندهنده توانایی او در مخفی ماندن و جان سالم به در بردن از دستکم شش تلاش پیشین اسرائیل برای ترور او بود . لحداد در ماه مه ۲۰۲۵ (اردیبهشت ۱۴۰۴) و پس از کشته شدن فرمانده قبلی شاخه نظامی حماس توسط اسرائیل، به عنوان فرمانده این شاخه منصوب شد . او یکی از اعضای شورای عالی پنج نفره گردانهای قسام بود و آخرین عضو بازمانده از این شورا محسوب میشد. تحلیلگران امنیتی معتقدند که با حذف تدریجی فرماندهان ارشد حماس توسط اسرائیل در دو سال گذشته، ساختار فرماندهی این گروه به شدت تضعیف شده و الحداد به عنوان یکی از کلیدیترین حلقههای باقیمانده، هدف اولیه عملیاتهای اطلاعاتی و نظامی اسرائیل بوده است. نکته قابل توجه، نقش الحداد در «مدیریت سیستم نگهداری از گروگانها» است. ارتش اسرائیل مدعی شده که الحداد از گروگانها به عنوان «سپر انسانی» در اطراف خود استفاده میکرد تا از ترور جلوگیری کند. برخی از گروگانهای آزاد شده در مصاحبه با مقامات اسرائیلی نام الحداد را به عنوان یکی از کسانی که در دوران اسارت نقش داشته، ذکر کردهاند.
نقش الحداد در زیرساختهای نظامی حماس
گزارشهای اسرائیلی حاکی از آن بود که حداد نقش محوری در بازسازی زیرساختهای نظامی حماس داشته و بر توسعه و تولید موشکهای ضد زره یاسین-۱۰۵ نظارت کرده است. خانههای او در محلههای شجاعیه و التفاح بارها در جریان عملیات نظامی اسرائیل در سالهای ۲۰۰۹، ۲۰۱۲، ۲۰۲۱ و در طول جنگی که پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ رخ داد، هدف قرار گرفتند. رسانههای اسرائیلی پیش از این الحداد را یکی از طراحان عملیاتی حمله ۷ اکتبر معرفی کرده بودند. او پس از کشته شدن باسم عیسی، فرمانده حماس در سال ۲۰۲۱، فرمانده تیپ شهر غزه شد. در نوامبر ۲۰۲۳، اسرائیل جایزه ۷۵۰ هزار دلاری برای اطلاعاتی که منجر به یافتن محل حداد شود، اعلام کرد.
نحوه کشته شده الحداد
نیروی هوایی اسرائیل با استفاده از پهپادها و جتهای جنگنده آپارتمانی را که گفته میشود عزالدین حداد، فرمانده ارشد حماس، در آن پنهان شده بود هدف قرار داد و به خودرویی هم که از منطقه خارج میشد شلیک کرد تا از هر گونه فرار احتمالی جلوگیری کند.
ابعاد عملیاتی حمله هوایی و تأثیر آن بر آتشبس
حمله هوایی روز جمعه در منطقه الرمال شهر غزه، از نظر لجستیکی و اطلاعاتی، یک عملیات پیچیده بوده است. ارتش اسرائیل آن را «یک حمله دقیق» توصیف کرده است . هدف قرار گرفتن همزمان یک آپارتمان مسکونی و یک خودرو نشان میدهد که نیروهای اطلاعاتی اسرائیل تحرکات الحداد را به طور دقیق رصد میکردهاند. با این حال، منابع محلی در غزه میگویند که این حمله «بدون هیچ هشدار قبلی» انجام شده و صدها نفر در آن ساختمان سکونت داشتهاند. این حمله در شرایطی رخ میدهد که آتشبس بین اسرائیل و حماس (که از اکتبر ۲۰۲۵ برقرار شده) به شدت شکننده است. بر اساس گزارشهای وزارت بهداشت فلسطین، از زمان برقراری آتشبس تاکنون، دست کم ۸۵۷ فلسطینی بر اثر حملات اسرائیل کشته شدهاند که این اقدامات نقض آشکار توافق آتشبس محسوب میشود . ترور یک فرمانده رده بالای حماس در چنین شرایطی، به طور قطع موجب افزایش تنشها و تضعیف هرگونه تلاش دیپلماتیک برای تثبیت آتشبس خواهد شد. در واکنش به این حمله، برخی منابع از احتمال پاسخ نظامی حماس (یا گروههای همسو) از طریق شلیک موشک یا حملات دیگر خبر میدهند. با این حال، تحلیلگران معتقدند که با توجه به تخریب زیرساختهای نظامی حماس در دو سال گذشته و همچنین فشارهای بینالمللی، توانایی حماس برای پاسخ گسترده محدود است. با این وجود، تشدید درگیریها به شکل حملات پراکنده یا عملیاتهای استشهادی در کرانه باختری محتمل به نظر میرسد .
پیامدهای ترور الحداد بر فرآیند مذاکرات و آینده غزه
ترور عزالدین الحداد در حالی رخ میدهد که مذاکرات غیرمستقیم بین حماس و اسرائیل بر سر اجرای مرحله دوم آتشبس (شامل تبادل گروگانهای باقیمانده و عقبنشینی کامل ارتش اسرائیل از غزه) به بنبست رسیده است. اسرائیل معتقد است که الحداد به عنوان «مدیر سیستم گروگانها» یکی از موانع اصلی بر سر راه آزادی گروگانهای باقیمانده بوده است . تحلیلگران معتقدند اسرائیل با حذف او امیدوار است که فشار بر حماس را افزایش داده و آن ها را به انعطاف بیشتر در مذاکرات وادار کند. با این حال، تجربه نشان داده است که ترور فرماندهان رده بالای گروههای مقاومت معمولاً نتیجه معکوس دارد. در کوتاهمدت، ممکن است اختلال در زنجیره فرماندهی حماس ایجاد شود که به نفع اسرائیل است. اما در میانمدت، این اقدامات معمولاً منجر به رادیکالتر شدن جناحهای نظامی و سختتر شدن مواضع آنها در مذاکرات میشود. همچنین، برگزاری مراسم تشییع گسترده و ابراز همبستگی عمومی با خانواده الحداد نشان میدهد که این ترورها حمایت مردمی از مقاومت را کاهش نمیدهد.
از منظر راهبردی، اسرائیل طی دو سال گذشته موفق به ترور یا حذف فیزیکی اکثر فرماندهان ارشد حماس شده است؛ از یحیی سنوار (طراح اصلی حمله ۷ اکتبر) گرفته تا محمد ضیف و حالا عزالدین الحداد. با این حال، تحلیلگران امنیتی بر این باورند که حماس ساختار غیرمتمرکزی دارد و معمولاً فرماندهان جدید به سرعت جایگزین فرماندهان کشته شده میشوند. چالش اصلی اسرائیل نه حذف افراد، که نابودی ایدئولوژی مقاومت و زیرساختهای حماس است؛ اهدافی که تاکنون محقق نشده و به نظر نمیرسد در آینده نزدیک نیز محقق شود.