آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
سخنگوی وزارت آموزش و پرورش جزئیات برگزاری امتحانات پایان سال تحصیلی دانشآموزان را اعلام کرد. بر این اساس، امتحانات پایههای هفتم، هشتم، نهم و دهم (متوسطه اول و دوم غیرنهایی) از ۹ خرداد ماه آغاز میشود. این امتحانات به صورت استانی و منطقهای و با «مجوز» شورای تأمین هر استان (به دلیل شرایط جنگ و ناامنی) برگزار خواهد شد. نحوه برگزاری (حضوری یا غیرحضوری) نیز به تصمیم شورای تأمین هر استان بستگی دارد. اما خبر مهم برای پایههای یازدهم و دوازدهم (پایههای نهایی): برگزاری امتحانات «نهایی» این پایهها منوط به «تثبیت شرایط» تا اواخر تیرماه است. به عبارت دیگر، هنوز تاریخ دقیقی برای این امتحانات مشخص نشده و ممکن است تا اواخر تیر به تعویق بیفتد. این موضوع برای دانشآموزان کنکوری (پایه دوازدهم) که برای ثبتنام در دانشگاه نیاز به نمرات نهایی دارند، بسیار حساس است.
مدیرکل آموزش و پرورش تهران نیز در اظهارات جداگانهای اعلام کرد که ارزشیابی پایههای هفتم، هشتم، نهم و دهم در استان تهران به صورت «مجازی» (غیرحضوری) برگزار خواهد شد. دلیل این تصمیم، شرایط خاص امنیتی و همچنین جلوگیری از ازدحام دانشآموزان در حوزههای امتحانی اعلام شده است. جزئیات نحوه برگزاری این امتحانات مجازی (از طریق سامانه شاد یا پلتفرمهای دیگر) متعاقباً اعلام میشود. این تصمیمات در حالی اتخاذ میشود که سال تحصیلی جاری (۱۴۰۵-۱۴۰۴) یکی از پرتنشترین سالهای تحصیلی از نظر تعطیلیهای غیرمنتظره (جنگ، قطعی اینترنت، بحرانهای امنیتی) بوده است. دانشآموزان حدود ۳ ماه آموزش مجازی (با کیفیت پایین) و دو هفته تعطیلی غیرمترقبه را تجربه کردهاند. بنابراین، برگزاری امتحانات حضوری یا مجازی با چالشهای زیادی (افت یادگیری، نابرابری دسترسی به اینترنت، استرس) مواجه است.
یکی از نقاط قوت این اعلام، «واگذاری تصمیمگیری به استانها» است. شورای تأمین هر استان (که متشکل از نمایندگان وزارت اطلاعات، سپاه، نیروی انتظامی، و استانداری است) میتواند با توجه به شرایط امنیتی و جوی آن استان، تصمیم بگیرد که امتحانات به صورت حضوری برگزار شود یا غیرحضوری. به عنوان مثال، استان سیستان و بلوچستان ممکن است به دلیل ناامنی، امتحانات را غیرحضوری برگزار کند، در حالی که استان یزد (با شرایط عادی) حضوری برگزار کند. این انعطاف مثبت است. با این حال، نگرانی اصلی، «پایههای یازدهم و دوازدهم» است. این دانشآموزان برای قبولی در کنکور سراسری (تأثیر ۴۰ درصدی نمرات نهایی) نیاز به نمرات امتحانات نهایی دارند. اگر امتحانات نهایی تا اواخر تیر به تعویق بیفتد، فرآیند تصحیح اوراق، اعلام نتایج، و ثبتنام در دانشگاه نیز با تأخیر مواجه میشود. ممکن است شروع سال تحصیلی دانشگاهها از مهر به آبان موکول شود. وزارت علوم باید هماهنگی لازم را با آموزش و پرورش انجام دهد.
به دانشآموزان پایه دوازدهم توصیه میشود که وحشت نکنند. هنوز فرصت دارید تا اواخر تیر برای امتحانات آماده شوید. برنامه مطالعاتی خود را تنظیم کنید:
- (الف) مرور دروس پایه یازدهم و دوازدهم.
- (ب) حل سوالات امتحانات نهایی سالهای گذشته (که در سایت سازمان سنجش موجود است).
- (ج) شرکت در کلاسهای آنلاین جبرانی. همچنین از مشاوران مدرسه کمک بگیرید. استرس خود را مدیریت کنید و بدانید که همه دانشآموزان کشور در یک شرایط هستند.
جمعبندی
امتحانات پایههای هفتم تا دهم از ۹ خرداد (به صورت استانی و با تصمیم شورای تأمین) برگزار میشود. در تهران این امتحانات مجازی خواهد بود. امتحانات نهایی یازدهم و دوازدهم به اواخر تیر موکول شد. دانشآموزان کنکوری صبور باشند و مطالعه را متوقف نکنند. والدین نیز از فرزندان خود حمایت روانی کنند. هرگونه تغییر در تاریخها متعاقباً از طریق رسانههای رسمی (پایگاه خبری وزارت آموزش و پرورش و صداوسیما) اعلام خواهد شد.
ابعاد برگزاری امتحانات پایههای هفتم تا دهم (مزایا و معایب مجازی شدن در تهران)
واگذاری تصمیمگیری به شوراهای تأمین استانها، یک اقدام عاقلانه است. هر استان شرایط امنیتی و جوی متفاوتی دارد. برای مثال، استان تهران (به دلیل تراکم جمعیت و احتمال اعتراضات) ممکن است نتواند امتحانات حضوری برگزار کند، در حالی که استان یزد (با جمعیت کم و آرامش) میتواند حضوری برگزار کند. مجازی شدن امتحانات در تهران، خطر تجمع دانشآموزان و شیوع بیماری یا بروز ناامنی را کاهش میدهد. با این حال، چالشهای جدی وجود دارد:
۱. عدالت آموزشی: دانشآموزانی که به اینترنت پرسرعت دسترسی ندارند یا دستگاه هوشمند (تبلت، لپتاپ) در اختیار ندارند، در امتحانات مجازی دچار مشکل میشوند. طبق آمار وزارت ارتباطات، حدود ۲۰ درصد دانشآموزان تهرانی به اینترنت پایدار دسترسی ندارند. آموزش و پرورش باید برای این دانشآموزان تمهیدات ویژه (مانند برگزاری امتحانات در مدارس با ظرفیت کم و رعایت فاصله اجتماعی) در نظر بگیرد.
۲. تقلب: در امتحانات مجازی، جلوگیری از تقلب بسیار دشوار است. دانشآموزان میتوانند از کتاب، جزوه، یا حتی دوستان خود کمک بگیرند. برخی ممکن است از شخص دیگری بخواهند به جای آنها امتحان بدهد (با اشتراک گذاری رمز عبور). برای کاهش تقلب، معلمان میتوانند:
- از سوالات تشریحی (به جای تستی) استفاده کنند.
- زمان پاسخگویی را محدود کنند (مثلاً ۳۰ دقیقه برای ۲۰ سوال).
- درخواست روشن بودن وبکم (برای دانشآموزانی که وبکم دارند).
- بعد از امتحان، مصاحبه شفاهی تصادفی با چند دانشآموز انجام دهند تا سطح یادگیری آنها را بسنجند.
۳. فشار روانی: امتحانات مجازی به دلیل نگرانی از قطع اینترنت یا مشکلات فنی، استرس بیشتری به دانشآموزان وارد میکند. آموزش و پرورش باید اعلام کند که اگر اینترنت دانشآموزی قطع شود، میتواند در وقت دیگری (غیرحضوری) امتحان بدهد. همچنین باید یک شماره پشتیبانی فنی (۲۴ ساعته) برای رفع مشکلات ورود به سامانه اختصاص دهد.
تحلیل تعویق امتحانات نهایی یازدهم و دوازدهم و تأثیر آن بر کنکور و آینده دانشآموزان
امتحانات نهایی پایه دوازدهم مهمترین امتحانات دوران تحصیل یک دانشآموز است، زیرا ۴۰ درصد نمره کنکور سراسری را تشکیل میدهد. تعویق این امتحانات تا اواخر تیرماه، یک شمشیر دو لبه است: از یک سو، فرصت بیشتری برای مطالعه به دانشآموزان میدهد (که به دلیل آموزش مجازی، دچار افت یادگیری شدهاند). از سوی دیگر، زمان اعلام نتایج کنکور و ثبتنام در دانشگاهها را به تعویق میاندازد. ممکن است شروع سال تحصیلی دانشگاهها از مهر به آبان یا حتی آذر موکول شود.
راهکارهای پیشنهادی برای کاهش اثرات منفی
۱. برنامهریزی فشرده برای تصحیح اوراق: سازمان سنجش و آموزش و پرورش باید هماهنگ شوند تا بلافاصله پس از برگزاری امتحانات (اواخر تیر)، اوراق را ظرف ۲ هفته تصحیح و نتایج را اعلام کنند. معمولاً این فرآیند ۳-۴ هفته طول میکشد، اما امسال با توجه به شرایط خاص، باید تسریع شود.
۲. ثبتنام مشروط در دانشگاه: به دانشآموزانی که نمرات نهایی خود را هنوز دریافت نکردهاند، اجازه داده شود به صورت مشروط در دانشگاه ثبتنام کنند. سپس پس از اعلام نتایج، اگر نمرات آن ها حد نصاب را داشته باشد، ثبتنام قطعی میشود. در غیر این صورت، از ثبتنام خارج میشوند. این روش در بسیاری از کشورها (مثل آمریکا) رایج است.
۳. مشاوره روانشناسی: بسیاری از دانشآموزان پایه دوازدهم به دلیل عدم اطمینان از تاریخ امتحانات، دچار استرس و اضطراب شدهاند. مدارس باید جلسات مشاوره آنلاین رایگان برای این دانشآموزان برگزار کنند. به آنها یادآوری شود که «همه دانشآموزان کشور در یک شرایط هستند» و «عقب افتادن امتحانات به معنی کاهش شانس قبولی نیست». همچنین والدین باید از ایجاد فشار اضافی بر فرزندان خودداری کنند و به آنها انگیزه بدهند.
در مجموع، اگر چه تعویق امتحانات نهایی یک اقدام ضروری در شرایط جنگی است، اما وزارت آموزش و پرورش باید با اطلاعرسانی شفاف و حمایتهای روانی و آموزشی، این دوره گذار را برای دانشآموزان هموار کند.