آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
احتمال تغییر ساعت رسمی کشور برای همیشه، این روزها به یکی از بحثهای داغ در فضای مجازی و محافل سیاسی تبدیل شده است. علی بابایی، رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، در گفتوگو با خبرفوری اعلام کرد: «موضوع تغییر ساعت رسمی کشور از طرف دولت است و در مجلس بررسی شده است. لایحه اصلاح ساعت رسمی در نوبت صحن قرار دارد تا تصویب شود.» اما مهمترین نکتهای که بابایی به آن اشاره کرده، تفاوت میان «ساعت رسمی کشور» و «ساعت اداری» است. او تأکید کرد: «تغییر ساعت اداری به جای ساعت رسمی کشور، تأثیری ندارد و ساعات اداری تغییر نمیکند.» به عبارت دیگر، اگر این لایحه تصویب شود، ساعت عقربههای کشور (مثل ساعت تلویزیون، ساعت فرودگاهها، و ساعت رسمی اعلام وقت) برای همیشه تغییر میکند، اما ادارات و مدارس همچنان با ساعت قبلی (متناسب با طلوع آفتاب) کار میکنند؟ این تناقض نیاز به توضیح دارد.
در حال حاضر، ایران از «ساعت رسمی ایران» استفاده میکند که بر اساس «ساعت استاندارد تهران» (UTC+3:30) تنظیم شده است. هر ساله در اول فروردین، ساعت رسمی یک ساعت به جلو کشیده میشود (ساعت تابستانی) و در اول مهر، یک ساعت به عقب برگردانده میشود (ساعت زمستانی). این تغییرات با هدف «صرفهجویی در مصرف انرژی» (کاهش استفاده از روشنایی مصنوعی) انجام میشود. اما بسیاری از کارشناسان معتقدند که تغییرات فصلی نه تنها صرفهجویی قابل توجهی ندارد، بلکه باعث اختلال در ریتم بیولوژیکی بدن (Jet lag اجتماعی) و افزایش تصادفات در روزهای اول تغییر ساعت میشود. حالا دولت لایحهای ارائه کرده که احتمالاً به دنبال «تثبیت ساعت رسمی» در طول سال است (یعنی حذف تغییرات فصلی). به این معنا که دیگر در فروردین ساعت را جلو نخواهیم کشید و در مهر عقب نخواهیم آورد. ساعت کشور برای همیشه روی یک مقدار ثابت (مثلاً UTC+3:30 یا UTC+4:30) باقی خواهد ماند. اما این تصمیم باید با نظر نهایی مجلس و شورای نگهبان تصویب شود. رئیس کمیسیون اجتماعی مجلس تأکید کرده که این لایحه «در روند حفظ انرژی در کشور مؤثر است».
اما آیا واقعاً تغییر ساعت رسمی باعث صرفهجویی انرژی میشود؟
تجربه کشورهایی که تغییر ساعت را لغو کردهاند (مثل روسیه، ترکیه، و قزاقستان) نشان میدهد که تأثیر آن بر مصرف انرژی کمتر از ۱ درصد است. صرفهجویی اصلی باید از طریق «بهرهوری انرژی» (مثل عایقبندی ساختمانها، استفاده از لامپهای LED، و تجهیزات انرژی خورشیدی) حاصل شود، نه تغییر ساعت. با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که تثبیت ساعت رسمی میتواند «کیفیت زندگی» را بهبود ببخشد. به عنوان مثال، در شهرهای غربی ایران (مثل ارومیه و کرمانشاه) که خورشید دیرتر طلوع میکند، دانشآموزان مجبورند در تاریکی مطلق به مدرسه بروند که خطر تصادف را افزایش میدهد. با تثبیت ساعت، میتوان ساعت شروع مدارس را متناسب با طلوع خورشید تنظیم کرد (اما این نیاز به تغییر ساعت اداری دارد، نه ساعت رسمی!). متأسفانه بابایی تأکید کرده که «ساعت اداری تغییر نمیکند»، بنابراین این مشکل همچنان باقی خواهد ماند.
واکنش مردم به این خبر متفاوت است. برخی کاربران در شبکههای اجتماعی از این تصمیم استقبال کرده و نوشتهاند: «بالاخره دیگر مجبور نیستیم هر ۶ ماه یکبار ساعت ماشین و گوشی خود را تنظیم کنیم!» اما برخی دیگر نگران هستند که این تغییر باعث شود که ساعات کار ادارات با زمان طلوع و غروب خورشید هماهنگ نباشد و در نتیجه مصرف انرژی افزایش یابد. هنوز متن لایحه منتشر نشده، بنابراین نمیتوان قضاوت قطعی کرد.
جمعبندی
لایحه تغییر ساعت رسمی کشور در نوبت صحن مجلس قرار دارد. اگر تصویب شود، احتمالاً تغییرات فصلی ساعت (جلو و عقب کشیدن ساعت) برای همیشه حذف خواهد شد. اما ساعت اداری (شروع و پایان کار ادارات و مدارس) تغییر نخواهد کرد. این تصمیم میتواند برای برخی افراد (مثل کشاورزان و دانشآموزان در مناطق غربی کشور) مشکلاتی ایجاد کند. مجلس باید قبل از تصویب، نظر کارشناسان انرژی، آموزش و پرورش، و حمل و نقل را جویا شود. فعلاً باید منتظر ماند و دید که آیا این لایحه به قانون تبدیل میشود یا خیر.