آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
سینمایی «طهران ۵۷» به کارگردانی ایمان یزدی، پس از اکران در سینماها، این روزها وارد شبکه نمایش خانگی شده و مورد توجه کاربران شبکههای اجتماعی قرار گرفته است. این فیلم طنز، داستان خیالی ورود «دونالد ترامپ» در دوران جوانیاش به همراه دو ستاره هالیوود یعنی «جک نیکلسون» و «وارن بیتی» به ایران در اوایل سال ۱۳۵۷ را روایت میکند. ترامپ جوان به ایران آمده تا کازینویی در شمال کشور راهاندازی کند و این سه نفر درگیر ماجراهای جالبی میشوند. احمد مهرانفر، حامد آهنگی، آناهیتا درگاهی، یوسف صیادی، سیاوش چراغیپور، مریم سعادت و پژمان جمشیدی ترکیب بازیگران این فیلم را تشکیل میدهند. یکی از سکانسهای این فیلم که در فضای مجازی دستبهدست میشود، «رقص معروف YMCA ترامپ با ترانه قدیمی "بعد از تو" از حسن شماعیزاده» است.
این سکانس جنجالی ریشه در یک شایعه قدیمی در فضای مجازی ایران دارد؛ شایعهای که سالها پیش درباره حضور ترامپ در ایران پیش از انقلاب منتشر شده بود. این فیلم که پیش از این در سینماها اکران شده بود، با استقبال خوبی روبهرو شد و حالا در شبکه نمایش خانگی نیز دوباره مورد توجه قرار گرفته است. در گزارش پیش رو، جزئیات کامل این فیلم، بازیگران، داستان و حواشی آن را برای شما مخاطبان عزیز تشریح خواهیم کرد.
داستان فیلم و ریشهیابی شایعه تاریخی
فیلم «طهران ۵۷» بر اساس یک «شایعه قدیمی» در فضای مجازی ایران ساخته شده است. سالها پیش، گزارشی جعلی در برخی کانالهای تلگرامی منتشر شد مبنی بر اینکه «دونالد ترامپ، میلیاردر آمریکایی، در دهه ۱۹۷۰ (پیش از انقلاب اسلامی) به ایران سفر کرده بود تا یک کازینو در شمال ایران (احتمالاً رامسر یا چالوس) راهاندازی کند.» این شایعه به سرعت در شبکههای اجتماعی دستبهدست شد و حتی برخی کاربران تصاویر فتوشاپ شده (و یا عکسهای واقعی از سفر افراد دیگر به ایران) را به عنوان مدرک منتشر کردند. اگرچه هیچ مدرک تاریخی معتبری برای اثبات این سفر وجود ندارد (ترامپ در آن سالها مشغول تجارت ملکی در نیویورک بود)، اما این شایعه به قدری در اذهان عمومی جا افتاده بود که خیلیها آن را باور کردند. فیلم «طهران ۵۷» برای اولین بار این شایعه را به صورت «کمدی» به تصویر کشیده است.
خلاصه داستان
«دونالد ترامپ جوان (با بازی یک هنرپیشه خارجی ناشناس) به ایران آمده تا کازینویی در شمال راه اندازی کند. دو ستاره هالیوودی، جک نیکلسون و وارن بیتی (بازیگران خارجی دیگر) نیز او را در این سفر همراهی میکنند. خسرو (احمد مهرانفر)، یک ایرانی خوشقلب اما سادهلوح، به کمک دوستش پرویز (پژمان جمشیدی) که مترجم این مهمانان خارجی است، سعی دارد تا در کازینوی ترامپ با او شریک شود. شراکتی که زندگیاش را زیر و رو میکند…» فیلم از فضای پرجنب و جوش تهران قدیم (بازار، خیابان لالهزار، دربند) استفاده کرده و تلاش دارد نوستالژی دوران قبل از انقلاب را بازآفرینی کند. خودروهای قدیمی (پیکان، ژرمن، بیامو)، لباسهای زنانه (مانتوهای رنگارنگ، شلوار جین)، و موسیقی رایج آن دوران (آهنگهای فریدون فروغی، گوگوش، داریوش، و حسن شماعیزاده) از عناصر کلیدی فیلم هستند.
سکانس جنجالی؛ رقص YMCA و ترانه «بعد از تو»
سکانس پربیننده فیلم، جایی است که ترامپ و دوستان هالیوودی اش (با لباسهای دهه هفتادی و شلوار جین) در یک مهمانی شبانه در شمال، به رقص معروف «YMCA» (دهه ۱۹۷۰) مشغول میشوند، اما موسیقی پخش شده در پسزمینه، ترانه «بعد از تو» از «حسن شماعیزاده» (خواننده و آهنگساز ایرانی) است. این تضاد عجیب (رقص آمریکایی با موسیقی ایرانی) طنز موقعیت را دوچندان کرده است. این سکانس واکنشهای متفاوتی داشته است:
-
گروه اول (طرفداران فیلم)
آن را «خلاقانه» و «بینظیر» توصیف کردهاند. آنها میگویند فیلم موفق شده است بدون گرفتن موضع سیاسی، صرفاً با ابزار طنز، به یک شایعه تاریخی (و تصور غلط از «نفوذ آمریکا در ایران قبل از انقلاب») بخندد.
-
گروه دوم (منتقدان فیلم)
سکانس را «بیمزه» و «توهین به حافظه تاریخی» دانستهاند. آنها معتقدند که این فیلم، دوران پهلوی را «طلایی» و بیدغدغه جلوه میدهد و از فساد و ظلم آن دوره چشمپوشی میکند.
-
گروه سوم (کاربران خارجی)
سکانس را در توییتر و اینستاگرام بازنشر کردهاند و از «جسارت» فیلمسازان ایرانی در به تصویر کشیدن ترامپ (که حتی در آمریکا نیز یک چهره جنجالی است) ابراز شگفتی کردهاند.
نکته جالب: خواننده این ترانه، «حسن شماعیزاده» (از پیشگامان موسیقی پاپ ایران)، خود در مصاحبهای گفته است که «اجازه استفاده از این ترانه را برای این فیلم صادر کرده است و از نتیجه کار راضی است.»
بازیگران و شخصیتها
ترکیب بازیگران «طهران ۵۷» یکی از نقاط قوت فیلم است:
-
احمد مهرانفر (نقش خسرو)
مهرانفر که با بازی در سریالهای طنز «پایتخت» و «لیسانسهها» شناخته میشود، در این فیلم نیز نقش یک ایرانی «سنتی» و «سادهلوح» را ایفا میکند که گرفتار دسیسههای ترامپ میشود. اجرای او (با لهجه تهرانی قدیم) تحسین منتقدان را برانگیخته است.
-
حامد آهنگی (نقش دایی پرویز)
آهنگی که با برنامه «سعید و حامد» در شبکه نمایش خانگی محبوب شده بود، در این فیلم نقش برادر بزرگتر خسرو را بازی میکند. شخصیت او فردی «دغل کار» و «فرصتطلب» است که سعی میکند از نفوذ ترامپ سوءاستفاده کند.
-
پژمان جمشیدی (نقش پرویز)
جمشیدی که این روزها با حواشی قضایی مواجه است، در این فیلم نقش مترجم ترامپ را بازی میکند. شخصیت او «عصبی» و «زودرنج» است و مدام با خسرو (مهرانفر) جر و بحث میکند.
-
بازیگران خارجی
هویت بازیگران خارجی (که نقش ترامپ، نیکلسون و بیتی را بازی کردهاند) توسط عوامل فیلم منتشر نشده است. برخی گمانهزنیها حاکی از آن است که آنها بازیگران ناشناس کانادایی یا استرالیایی هستند.
حضور «پژمان جمشیدی» در این فیلم (که در زمان فیلمبرداری در مراحل پایانی دادرسی بود) نیز خود یک حاشیه بود. با این حال، کارگردان فیلم (ایمان یزدی) در مصاحبهای گفت: «ما فیلم را سال ۱۴۰۲ فیلمبرداری کردیم (پیش از حوادث قضایی برای جمشیدی) و دلیلی نمیدیدیم که سکانسهای او را حذف کنیم. او یک بازیگر حرفهای است و نقش خود را به خوبی ایفا کرده است.»
استقبال و فروش در سینما و شبکه خانگی
فیلم «طهران ۵۷» که پاییز ۱۴۰۴ در سینماهای ایران اکران شد، با استقبال نسبتاً خوبی مواجه گردید. طبق آمار سازمان ساماندهی سینمایی (سمفا)، این فیلم در مجموع حدود ۳۵۰ هزار بیننده داشت و فروشی در حدود ۲۵ میلیارد تومان را ثبت کرد. این رقم در مقایسه با فیلمهای کمدی پرفروش سال (مانند «فسیل» و «هتل») پایینتر است، اما با توجه به ماهیت جنجالی فیلم و تبلیغات محدود (به دلیل مصادف شدن با ایام دی ماه 1404)، رقم قابل قبولی محسوب میشود. با ورود فیلم به «شبکه نمایش خانگی» در خرداد ۱۴۰۵ (پس از بازگشایی نسبی اینترنت)، استقبال از آن دوباره افزایش یافته است. طبق آمار پلتفرمها، «طهران ۵۷» در هفته اول انتشار، در رتبه دوم پربینندهترین فیلمهای خانگی قرار گرفت (پس از فیلم «سال گربه»).
دلایل استقبال
- کنجکاوی برای دیدن سکانس جنجالی (رقص YMCA) که در فضای مجازی وایرال شده بود.
- علاقه هواداران به بازیگران محبوب (مهرانفر، آهنگی، و حتی جمشیدی با وجود حواشی).
- جو نوستالژیک فیلم (بازسازی تهران قدیم) که مخاطبان میانسال را جذب کرد.
- طنز سیاسی (به تصویر کشیدن ترامپ، نیکلسون و بیتی) که مخاطبان جوان را جذب کرد.
نقد و بررسی؛ نقاط قوت و ضعف
نقاط قوت
- ایده جذاب و نو: استفاده از یک شایعه قدیمی در فضای مجازی برای ساخت فیلم، ایدهای خلاقانه و کمسابقه در سینمای ایران است.
- بازیگران خوب: مهرانفر و آهنگی (که سابقه اجرای مشترک دارند) هماهنگی خوبی روی صحنه دارند و دیالوگهایشان طبیعی و باورپذیر است.
- طراحی صحنه و لباس: بازسازی تهران دهه ۵۰ (با اتومبیلهای قدیمی، لباسهای رنگارنگ، و دکورهای شلوغ) تحسینبرانگیز است.
- طنز غیر سیاسی (بیشتر فیزیکال و موقعیت): برخلاف بسیاری از کمدیهای سیاسی که تلاش میکنند پیام ایدئولوژیک بدهند، «طهران ۵۷» صرفاً به «خنده» متعهد است و از گرفتن موضع سیاسی خودداری میکند.
نقاط ضعف
- کلیشههای تکراری: شخصیتها بیش از حد «تیپیکال» هستند (مرد سادهلوح و خوشقلب، برادر حریص و دغل کار، زن زیبا و اغواگر). فیلمنامه از عمق شخصیتپردازی فاصله دارد.
- عدم بازیگر خارجی حرفهای: بازیگرانی که نقش ترامپ، نیکلسون و بیتی را بازی کردهاند، ناشناس و نسبتاً ضعیف هستند. حرکات و دیالوگهای آنها غیرطبیعی به نظر میرسد.
- اتکا به وایرال شدن سکانس یوتیوب: فیلم بیش از حد به تک سکانس (رقص YMCA) برای جذب مخاطب متکی است. بقیه فیلم از آن صحنه شوختر نیست.
- پایانبندی شتابزده: نیم ساعت پایانی فیلم (بعد از دستگیر شدن شخصیتها توسط ساواک) عجولانه و غیرمنطقی به نظر میرسد و گرههای داستانی به سادگی باز میشوند
در مجموع، «طهران ۵۷» یک فیلم «سرگرمکننده و بیآزار» است که برای یک عصر تعطیلات و خنده بیدغدغه گزینه مناسبی است. اما انتظار یک شاهکار طنز را از آن نداشته باشید.