آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
با نزدیک شدن به نیمه خرداد ۱۴۰۵، تب افزایش اعتبار کالابرگ الکترونیکی دوباره داغ شده؛ از یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان تا سناریوهای ۷۰ درصدی، هر عددی روی میز است اما هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است. در حالی که تنها ۱۱ روز تا شارژ نخستین گروه از مشمولان (۱۵ خرداد) زمان باقی مانده، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی سه سناریوی مشخص را به دولت ارائه کرده اما کابینه هنوز پای میز تصمیمگیری را ترک نکرده است. اگر شما جزو خانوارهای یارانهبگیر هستید و نگران کاهش قدرت خرید خود در ماههای اخیرید، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید؛ جزئیات سناریوهای افزایش، احتمال پرداخت معوقات اردیبهشت و جدول زمانبندی شارژ در ادامه آمده است.
ریشه این انتظارات به دی ماه ۱۴۰۴ بازمیگردد، زمانی که دولت با حذف ارز ترجیحی وعده داد سبد کالابرگ را به صورت فصلی متناسب با تورم افزایش دهد؛ اما حالا بهار ۱۴۰۵ رو به پایان است و هنوز وعده عملی نشده. فعلاً اعتبار ماهانه کالابرگ برای هر نفر یک میلیون تومان است، اما نمایندگان مجلس و کارشناسان اقتصادی میگویند این رقم با افزایش ۳۰ تا ۴۰ درصدی قیمت کالاهای اساسی در سه ماه گذشته، دیگر پاسخگوی نیاز دهکهای پایین نیست. برخی منابع آگاه از احتمال رشد ۲۰ تا ۳۰ درصدی (رسیدن به یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان) خبر میدهند، اما سناریوهای خوشبینانهتر از افزایش ۶۰ تا ۷۰ درصدی (یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومانی) نیز شنیده میشود که هنوز هیچکدام مصوب نشده است. مسئولان دولتی وعده دادهاند که اگر افزایش اعتبار در خرداد مصوب شود، مابهالتفاوت اردیبهشت ماه نیز به عنوان معوقه به حساب مشمولان واریز خواهد شد؛ اما سؤال اینجاست: چرا تصمیمگیری تا این لحظه به تأخیر افتاده است؟
سه سناریوی روی میز دولت؛ از واقعبینانه تا آرمانگرایانه
بر اساس گزارشهای منتشر شده از وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، سه سناریوی اصلی برای افزایش کالابرگ به دولت ارائه شده است:
-
سناریوی اول (محافظهکارانه)
افزایش ۲۰ درصدی به یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان. این گزینه کمترین فشار را بر بودجه دولت وارد میکند اما به اعتقاد کارشناسان، جبران کننده تورم واقعی کالاهای اساسی (که طی سه ماه حدود ۳۵ درصد رشد داشته) نیست.
-
سناریوی دوم (میانه)
افزایش ۲۶ درصدی به یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان. این رقم در محافل اقتصادی محتملترین گزینه ارزیابی میشود زیرا تقریباً با نرخ رشد قیمت اقلام پرمصرف مانند برنج، روغن و مرغ هماهنگی دارد.
-
سناریوی سوم (خوشبینانه)
افزایش ۶۰ تا ۷۰ درصدی به یک میلیون و ۶۰۰ هزار تا یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان. این گزینه اگرچه خواسته اصلی نمایندگان مجلس است، اما به دلیل محدودیت شدید منابع مالی دولت (کسر بودجه ۴۰۰ همتی در سال ۱۴۰۵) تقریباً غیرقابل تحقق به نظر میرسد.
قول و غفلت؛ چرا دولت وعده تعدیل فصلی را فراموش کرد؟
در دی ماه ۱۴۰۴ و همزمان با حذف ارز ترجیحی ۴۲۰۰ تومانی، دولت به صراحت اعلام کرد که سبد کالابرگ الکترونیکی به صورت فصلی بر اساس نرخ تورم کالاهای اساسی بازبینی و افزایش خواهد یافت. بر اساس این وعده، قرار بود هر سه ماه یکبار، رقم کالابرگ با رشد قیمت سبد پایه هماهنگ شود تا قدرت خرید دهکهای پایین حفظ گردد. اما آمارها نشان میدهد که در فصل بهار ۱۴۰۵، قیمت میانگین ۱۰ قلم کالای اساسی (گندم، برنج، روغن، مرغ، تخممرغ، شیر، پنیر، ماکارونی، حبوبات و قند) حدود ۳۴ درصد نسبت به زمستان ۱۴۰۴ افزایش یافته است. با این حال، دولت تا پایان اردیبهشت هیچ اقدامی برای تعدیل کالابرگ انجام نداد. این تأخیر سه ماهه، عملاً وعده «تعدیل فصلی» را به «تعدیل سالانه» تبدیل کرده و انتقادات شدیدی را از سوی نمایندگان مجلس و کارشناسان رفاهی به دنبال داشته است.
معوقات اردیبهشت؛ وعدهای که به آزمون گذاشته میشود
مسئولان وزارت تعاون اعلام کردهاند که اگر افزایش اعتبار کالابرگ در خرداد مصوب شود، مابهالتفاوت اردیبهشت ماه نیز به عنوان معوقه به حساب مشمولان واریز خواهد شد. به عبارت ساده: اگر قرار باشد از خرداد به بعد کالابرگ یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان شود، دولت موظف است یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان برای اردیبهشت (به ازای هر نفر مشمول) نیز محاسبه کند و سپس تفاوت آن با یک میلیون تومان پرداخت شده در اردیبهشت (یعنی ۲۶۰ هزار تومان به ازای هر نفر) را به عنوان معوقه واریز کند. برای یک خانوار ۴ نفره، این معوقه حدود یک میلیون و ۴۰ هزار تومان خواهد بود. اما نکته مهم اینجاست که پرداخت این معوقات، بار مالی مضاعفی (حدود ۷ هزار میلیارد تومان) به بودجه تحمیل میکند که دولت تاکنون تکلیف تأمین مالی آن را روشن نکرده است. در صورت عدم تأمین منابع، احتمال دارد یا میزان افزایش کمتر از وعدهها باشد یا معوقات به ماههای بعد موکول شود.
زمانبندی شارژ خرداد؛ چه کسانی از ۱۵ خرداد میتوانند برداشت کنند؟
طبق برنامه اعلام شده، روند شارژ کالابرگ در خرداد ۱۴۰۵ مشابه ماههای قبل خواهد بود و تغییری در زمانبندی ایجاد نمیشود. مشمولان بر اساس رقم آخر کد ملی به سه گروه تقسیم شدهاند:
- گروه اول (کدهای پایان صفر، یک و دو) از ساعت ۸ صبح روز ۱۵ خرداد
- گروه دوم (پایان سه، چهار، پنج و شش) از ۲۰ خرداد
- گروه سوم (پایان هفت، هشت و نه) از ۲۵ خرداد میتوانند اعتبار خود را مشاهده و استفاده کنند.
نکته مهم آنکه در صورت مصوبه افزایشی دیرهنگام (مثلاً در فاصله ۱۵ تا ۲۰ خرداد)، ممکن است گروه اول مجبور شوند ابتدا با اعتبار قدیم (یک میلیون تومان) خرید کنند و سپس مابهالتفاوت را به عنوان معوقه دریافت نمایند. همچنین مشمولان میتوانند از اعتبار خود هم به صورت حضوری در فروشگاههای طرف قرارداد (شامل فروشگاههای زنجیرهای، افق کوروش، جانبو و هایپراستار) و هم به صورت آنلاین از طریق اسنپمارکت استفاده کنند.
آینده کالابرگ؛ افزایش مجدد در تابستان یا توقف طرح؟
کارشناسان اقتصادی پیشبینی میکنند با ادامه روند صعودی نرخ ارز نیمایی (که از ۲۸ هزار تومان در دی ۱۴۰۴ به ۳۸ هزار تومان در خرداد ۱۴۰۵ رسیده)، قیمت کالاهای اساسی تا پایان تابستان دست کم ۲۰ درصد دیگر نیز افزایش خواهد یافت. در چنین شرایطی، حتی اگر کالابرگ خرداد به یک میلیون و ۲۶۰ هزار تومان برسد، باز هم قدرت خرید واقعی آن نسبت به دی ۱۴۰۴ حدود ۱۵ درصد کاهش خواهد داشت. به همین دلیل، برخی نمایندگان مجلس خواستار مکانیزم خودکار تعدیل ماهانه کالابرگ بر اساس نرخ تورم اعلامی مرکز آمار شدهاند. در مقابل، دولت نگران است که افزایش مکرر کالابرگ، تورم را تشدید کند و همچنین منابع صندوق هدفمندسازی یارانهها را به سرعت تخلیه نماید. پیشبینی میشود در صورت تصویب افزایش خرداد، پرونده کالابرگ تا شهریور مجدداً باز نخواهد شد؛ اما در غیر این صورت، فشار افکار عمومی دولت را مجبور به بازنگری زودتر از موعد خواهد کرد.