آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
حوالی ساعت ۱:۳۰ بامداد امروز، پنجشنبه ۷ خرداد ۱۴۰۵، صدای سه انفجار پشت سر هم از شرق بندرعباس، فعال شدن پدافند هوایی و سپس ساعاتی بعد، اطلاعیه سپاه از هدف قرار دادن یک پایگاه هوایی آمریکایی، منطقه استراتژیک خلیج فارس را وارد مرحله جدیدی از تنش کرده است. اگر شما در منطقه هرمزگان زندگی میکنید یا نگران آخرین تحولات امنیتی جنوب کشور و تأثیر آن بر قیمت نفت و ارز هستید، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید؛ جزئیات انفجارها، درگیری تنگه هرمز، تحریم جدید آمریکا و پاسخ موشکی سپاه در ادامه آمده است.
- روایت اول از سوی یک منبع آگاه نظامی در خبرگزاری تسنیم منتشر شده: ساعاتی پیش از انفجارها، یک نفتکش آمریکایی با خاموش کردن سیستم راداری خود قصد عبور از تنگه هرمز را داشت که نیروی دریایی سپاه با شلیک به سمت آن، آن را مجبور به توقف و بازگشت کرد. در مقابل، ارتش آمریکا به یک زمین سوخته در اطراف بندرعباس شلیک کرده که صدای انفجارها مربوط به این شلیک بوده است؛ شلیکی که به گفته منابع ایرانی، هیچ خسارت جانی یا مالی در پی نداشته است.
- روایت دوم را یک مقام آگاه نظامی به خبرگزاری صداوسیما گفت: ساعت ۳۵ دقیقه بامداد امروز، ۴ فروند شناور بدون هماهنگی قصد عبور از تنگه هرمز و ورود به خلیج فارس را داشتند که پس از اخطار و بیاعتنایی، با شلیک اخطار وادار به بازگشت شدند.
- اما مهمترین تحول، اطلاعیه روابط عمومی سپاه پاسداران است: به دنبال حمله سحرگاه امروز ارتش آمریکا به نقطهای در حاشیه فرودگاه بندرعباس با پرتابههای هوایی، پایگاه هوایی آمریکایی به عنوان مبدأ حمله، در ساعت ۴:۵۰ بامداد مورد هدف قرار گرفت. در سطح دیپلماتیک، وزارت خزانهداری آمریکا نیز «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را که اخیراً توسط ایران تأسیس شده، به فهرست تحریمهای خود اضافه کرد. همزمان با این تحرکات نظامی، قیمت نفت برنت با ۲ دلار افزایش از مرز ۹۶ دلار در هر بشکه عبور کرد.
توالی رویدادها از انفجار تا پاسخ موشکی سپاه
ساعت ۱:۳۰ بامداد: صدای سه انفجار در شرق بندرعباس شنیده میشود. منبع نظامی به تسنیم میگوید: یک نفتکش آمریکایی با خاموش کردن رادار قصد عبور از تنگه هرمز را داشته که با شلیک نیروی دریایی سپاه مواجه و مجبور به بازگشت شده است. آمریکا در واکنش به یک زمین سوخته در اطراف بندرعباس شلیک میکند که صدای انفجارها مربوط به این شلیک بوده است. همزمان، منبعی دیگر به صداوسیما میگوید: ۴ فروند شناور بدون هماهنگی با نیروهای امنیتی قصد عبور داشتهاند که با شلیک اخطار وادار به بازگشت شدهاند. ساعت ۴:۵۰ بامداد: روابط عمومی سپاه اطلاعیه میدهد که پایگاه هوایی آمریکایی (به عنوان مبدأ حمله) هدف قرار گرفته است. این توالی نشاندهنده یک درگیری چندلایه (دریایی و هوایی) در کمتر از ۴ ساعت است که از تنگه هرمز تا بندرعباس و سپس به پایگاه آمریکایی گسترش یافته است.
تحلیل اطلاعیه سپاه؛ هدف قرار دادن پایگاه آمریکایی کدام پایگاه بود؟
سپاه در اطلاعیه خود تصریح کرده که «پایگاه هوایی آمریکایی به عنوان مبدأ حمله، در ساعت ۴/۵۰ دقیقه هدف قرار گرفت». اما نام و موقعیت جغرافیایی این پایگاه اعلام نشده است. ایالات متحده دارای چندین پایگاه هوایی در منطقه غرب آسیاست از جمله پایگاههای هوایی در قطر (العدید)، بحرین (المحرق)، امارات (الظفره) و عمان (مصیره). با توجه به برد موشکهای بالستیک و کروز ایران (مانند خرمشهر، سجیل و ابومهدی) که به ۷۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتر میرسد، تمام این پایگاهها در تیررس ایران هستند.
با این حال، برخی تحلیلگران حدس میزنند که هدف، پایگاه هوایی آمریکا در بحرین (مقر ناوگان پنجم) یا پایگاه الظفره در امارات بوده است. نکته مهم، تأکید سپاه بر واژه «مبدأ حمله» است؛ یعنی جمهوری اسلامی مدعی است که شلیک آمریکا به بندرعباس از این پایگاه انجام شده و پاسخ، «متقارن» و «مشروع» بوده است. هنوز ویدئو یا تصویر ماهوارهای از اصابت موشک به پایگاه آمریکایی منتشر نشده و آمریکا نیز تا این لحظه این ادعا را تأیید یا تکذیب نکرده است.
«نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» چیست و چرا آمریکا آن را تحریم کرد؟
ساعاتی پیش از درگیری، وزارت خزانهداری آمریکا اعلام کرد که «نهاد مدیریت آبراه خلیج فارس» را به فهرست تحریمهای خود اضافه کرده است. این نهاد، یک سازمان تازهتأسیس ایرانی است که مسئولیت هماهنگی و کنترل ترافیک دریایی در تنگه هرمز و خلیج فارس را بر عهده دارد. هدف از تأسیس این نهاد، افزایش نظارت ایران بر تردد کشتیها (به ویژه نفتکشها) در این آبراه حساس بوده است.
آمریکا با تحریم این نهاد، عملاً هرگونه همکاری بینالمللی با آن را ممنوع کرده و شرکتهای بیمه، کشتیرانی و بندری را از تعامل با آن برحذر داشته است. این تحریم در زمان وقوع درگیری (۷ خرداد) معنای دوچندانی پیدا میکند؛ زیرا نشاندهنده تشدید فشار اقتصادی و سیاسی واشنگتن بر تهران همزمان با تنش نظامی است. کارشناسان معتقدند آمریکا با این تحریم، میخواهد به پیام روشنی بدهد: «تأسیس هر نهاد ایرانی برای کنترل خلیج فارس، با هزینه همراه خواهد بود.»
افزایش قیمت نفت؛ واکنش بازار به تحرکات نظامی
همزمان با انتشار اخبار مربوط به درگیری در تنگه هرمز و انفجارهای بندرعباس، قیمت نفت برنت (شاخص جهانی نفت) با جهشی ۲ دلاری از مرز ۹۶ دلار در هر بشکه عبور کرد. تحلیلگران بازار انرژی میگویند این افزایش سریع، نشاندهنده حساسیت شدید بازار به هرگونه تنش در تنگه هرمز است؛ منطقهای که حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور میکند. در ساعات اولیه امروز، قیمت هر بشکه نفت برنت به ۹۶ دلار و ۴۰ سنت رسید که بالاترین رقم در ۴ ماه اخیر است.
کارشناسان پیشبینی میکنند اگر درگیری ادامه یابد یا تأسیسات نفتی ایران یا عربستان هدف قرار گیرد، قیمت نفت به سرعت از مرز ۱۲۰ دلار عبور خواهد کرد که تبعات تورمی شدیدی برای اقتصاد جهانی و از جمله ایران (به عنوان واردکننده بنزین) خواهد داشت. از سوی دیگر، افزایش قیمت نفت میتواند درآمدهای ارزی ایران را (در صورت موفقیت در صادرات) افزایش دهد. اما با توجه به تحریمهای شدید نفتی، بخش عمده این سود نصیب صادرکنندگان دیگر منطقه (عربستان، امارات، عراق) خواهد شد.
سناریوهای پیش رو؛ تشدید تنش یا فروکش کردن؟
با توجه به اطلاعیه سپاه مبنی بر هدف قرار دادن پایگاه آمریکایی، منطقه وارد مرحله جدید و خطرناکی شده است. سه سناریو محتمل به نظر میرسد:
-
سناریوی اول (فروکش کردن تنش)
اگر حملات متقابل محدود بوده و هیچ تلفات یا خسارت قابل توجهی به بار نیاورده باشد، احتمالاً دو طرف با میانجیگری عمان یا قطر وارد یک آتشبس لفظی شوند. در این سناریو، آمریکا حملات خود را «دفاع از کشتیهای تجاری» توجیه میکند و ایران نیز «پاسخ متناسب» خود را اعلام میکند و پرونده بسته میشود.
-
سناریوی دوم (تشدید محدود)
اگر پایگاه آمریکایی آسیب دیده باشد (حتی اندک)، واشنگتن احتمالاً طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت آینده یک حمله تلافیجویانه محدود (احتمالاً به تأسیسات موشکی ایران در هرمزگان یا بوشهر) انجام خواهد داد. در این حالت، منطقه وارد چرخه «حمله-پاسخ-حمله-پاسخ» میشود که میتواند تا چند هفته ادامه یابد.
-
سناریوی سوم (جنگ گسترده)
اگر یکی از طرفین محاسبه اشتباه کند و به اهدافی با تلفات بالا حمله کند، احتمال ورود به یک درگیری تمام عیار وجود دارد. این سناریو کمترین احتمال را دارد، اما پیامدهای فاجعهباری برای اقتصاد و امنیت کل منطقه خواهد داشت.
تا اطلاع ثانوی، سناریوی اول محتملتر به نظر میرسد، اما همه چیز به واکنش آمریکا در ساعات آینده بستگی دارد.