آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی اعلام کرد که تا شهریور ماه سال جاری هیچ تغییری در حداقل دستمزد کارگران اعمال نخواهد شد، اما تأکید کرد که «تا شهریور زمان زیادی است» و ممکن است شرایط تغییر کند. اگر شما کارگر، کارفرما یا یکی از فعالان حوزه بازار کار هستید و نگران دستمزد و شرایط بیمه بیکاری میباشید، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید؛ جزئیات جدید بیمه بیکاری، آمار ثبتنامکنندگان و چشمانداز دستمزد در ادامه آمده است. وزیر کار در نشست خبری امروز خود با تأکید بر اینکه «فعلاً برنامهای برای تغییر حداقل مزد کارگران نداریم»، افزود: «اما تا شهریور زمان زیادی است و ممکن است تصمیمات جدیدی اتخاذ شود.»
در اقدامی مهم و با توجه به شرایط جنگی کشور، شرط «پایان خدمت سربازی» برای دریافت بیمه بیکاری برداشته شده است. کارگران بیکار شده (چه مشمولین خدمت و چه معافشده) میتوانند به پیشخوان دولت الکترونیک مراجعه کنند. بر اساس آمار اعلام شده، تاکنون ۲۹۰ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری ثبتنام کردهاند و سازمان تأمین اجتماعی تلاش میکند مستمری آنها را در سریعترین زمان ممکن پرداخت کند. کارشناسان بازار کار معتقدند که عدم افزایش دستمزد تا شهریور، یک تصمیم اقتصادی برای جلوگیری از تورم بیشتر است، اما ممکن است به کاهش قدرت خرید کارگران در ماههای آینده منجر شود. با توجه به بیکاری گسترده ناشی از تعطیلی برخی صنایع در جنگ، انتظار میرود آمار ثبتنامکنندگان بیمه بیکاری تا پایان خرداد به ۵۰۰ هزار نفر نیز برسد.
چرا دستمزد کارگران تا شهریور تغییر نمیکند؟
وزیر کار با اعلام اینکه «فعلاً برنامهای برای تغییر حداقل مزد کارگران نداریم»، عملاً به درخواست بسیاری از کارگران (که خواستار افزایش دستمزد متناسب با تورم ۴۰ درصدی بودند) پاسخ منفی داده است. سه دلیل اصلی برای این تصمیم وجود دارد:
- اول، فشار تورمی (افزایش دستمزد میتواند منجر به افزایش قیمت کالاها و خدمات شود و تورم را تشدید کند).
- دوم، کسری بودجه دولت (دولت توان پرداخت یارانه به کارفرمایان برای جبران افزایش دستمزد را ندارد).
- سوم، فشار بر کارفرمایان (بسیاری از کارفرمایان در شرایط جنگی با کاهش فروش و تعطیلی مواجه هستند و توان پرداخت دستمزد بالاتر را ندارند).
با این حال، عبارت «تا شهریور زمان زیادی است» یک روزنه امید ایجاد میکند که اگر شرایط اقتصادی بهبود یابد، احتمال افزایش وجود دارد.
برداشته شدن شرط پایان خدمت برای بیمه بیکاری؛ اقدامی بیسابقه
در قانون بیمه بیکاری ایران، شرط «پایان خدمت سربازی» برای مردان (و ارائه کارت پایان خدمت) یکی از الزامات دریافت مقرری بیمه بیکاری بود. این شرط برای بسیاری از کارگران جوان (که به تازگی فارغالتحصیل شده و وارد بازار کار شدهاند) یک مانع بزرگ محسوب میشد. با برداشته شدن این شرط در شرایط جنگ، کارگران بیکار شده (حتی کسانی که سربازی نرفتهاند یا معافیت دارند) میتوانند بدون نیاز به ارائه کارت پایان خدمت، درخواست بیمه بیکاری بدهند. این تصمیم میتواند به کاهش فقر و جلوگیری از مهاجرت نیروی کار به خارج کمک کند.
آمار ثبتنامکنندگان بیمه بیکاری (۲۹۰ هزار نفر) و چالشهای پرداخت
تاکنون ۲۹۰ هزار نفر برای دریافت بیمه بیکاری ثبتنام کردهاند. بیشترین آمار مربوط به استانهای خوزستان، بوشهر، هرمزگان، ایلام و کرمانشاه (مناطق جنگی) است. صنایع عمدتاً شامل نفت و گاز، پتروشیمی، فولاد، خودروسازی و صنایع کوچک و متوسط وابسته به این صنایع هستند. سازمان تأمین اجتماعی با دو چالش مواجه است: اول، کمبود نقدینگی (پرداخت مستمری به ۲۹۰ هزار نفر ماهانه حدود ۴ هزار میلیارد تومان هزینه دارد که معادل ۲۰ درصد کل منابع بیمه بیکاری است). دوم، دقت در احراز شرایط (باید اطمینان حاصل شود که افراد واقعاً به دلیل جنگ بیکار شدهاند و نه به دلیل عملکرد ضعیف خود).
تأثیر عدم افزایش دستمزد بر معیشت کارگران در ماههای آینده
با توجه به تورم 70 درصدی در سه ماهه اول سال ۱۴۰۵، حداقل دستمزد فعلی (که در اسفند ۱۴۰۴ به 21 میلیون و ۷۰۰ هزار تومان افزایش یافت) عملاً حدود ۲۵ درصد قدرت خرید خود را از دست داده است. اگر تا شهریور دستمزد افزایش نیابد، این کاهش قدرت خرید به 100 درصد خواهد رسید. این به معنای آن است که یک کارگر با حداقل دستمزد، در شهریور ماه توان خرید معادل 11 میلیون تومان (به ارزش پاییز ۱۴۰۴) را خواهد داشت که برای تأمین نیازهای اولیه (مسکن، خوراک، بهداشت) کافی نیست. احتمال اعتصابات کارگری و اعتراضات صنفی در ماههای آینده وجود دارد.
چشم انداز آینده؛ آیا شهریور تغییری رخ میدهد؟
وزیر کار با عبارت «تا شهریور زمان زیادی است» عملاً این احتمال را باز گذاشته که در شهریور ماه (۳ ماه دیگر) دستمزد کارگران افزایش یابد. سه سناریو قابل تصور است.
-
سناریوی اول (احتمال ۴۰ درصد)
اگر تورم در این سه ماه مهار شود و بودجه دولت بهبود یابد، احتمالاً افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی دستمزد در شهریور تصویب میشود.
-
سناریوی دوم (احتمال ۵۰ درصد)
وضعیت اقتصادی بدتر میشود و دولت نه تنها دستمزد را افزایش نمیدهد، بلکه ممکن است یارانههای کارگری را نیز کاهش دهد.
-
سناریوی سوم (احتمال ۱۰ درصد)
شورای عالی کار به دلیل فشار افکار عمومی و اعتراضات، افزایش فوری دستمزد (مثلاً ۳۰ درصدی) را تصویب میکند.
کارشناسان معتقدند سناریوی دوم محتملترین گزینه است.