آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
مصطفی پوردهقان، عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی، از تلاش گروهی محدود از نمایندگان برای استیضاح وزیر ارتباطات به دلیل عادی شدن وضعیت اینترنت خبر داد. پوردهقان در اظهاراتی صریح، از وجود جریانی در مجلس یاد کرد که با هرگونه گشایش در حوزههای مختلف از جمله اینترنت مخالف هستند. به گفته این عضو کمیسیون صنایع، گروه اقلیتی در پارلمان به دنبال استیضاح وزیر ارتباطات هستند؛ استیضاحی که دلیل اصلی آن «وصل شدن اینترنت» و عادی شدن دسترسی کاربران به شبکههای جهانی است. پوردهقان تأکید کرد که هنوز «فتحالفتوحی» در حوزه اینترنت اتفاق نیفتاده و وضعیت فعلی فقط عادی شدن نسبی دسترسی است.
وی با انتقاد از رویکرد برخی نمایندگان، گفت که مجلس وظیفه دارد نبض، خواسته و مطالبات جامعه را تشخیص دهد و درخواست مردم را اجابت کند. پوردهقان افزود: «نه اینکه ما ببینیم مردم چه مطالبه و درخواستی دارند، بگوییم خیر، مردم اشتباه میکنند و ما باید مردم را هدایت کنیم.» این اظهارات نشان از شکاف عمیق در مجلس میان نمایندگان موافق و مخالف عادی شدن اینترنت دارد. در این گزارش، جزئیات کامل این استیضاح احتمالی، مواضع موافقان و مخالفان و پیامدهای آن بر وضعیت اینترنت کشور را تحلیل میکنیم.
استیضاح به چه دلیل و توسط چه کسانی؟
بر اساس اظهارات پوردهقان، گروهی محدود اما مؤثر از نمایندگان مجلس، وزیر ارتباطات را به خاطر «وصل شدن اینترنت» و عادی شدن نسبی دسترسی کاربران به شبکههای جهانی، تهدید به استیضاح کردهاند. این گروه معتقدند که وضعیت فعلی اینترنت با سیاستهای امنیتی و فرهنگی کشور در تضاد است. هنوز اسامی دقیق این گروه از نمایندگان اعلام نشده، اما با توجه به ترکیب فعلی مجلس، احتمالاً این نمایندگان از جناحهای تندرو و مخالف هرگونه گشایش در فضای مجازی هستند. آنها پیش از این نیز نسبت به عملکرد وزیر ارتباطات در دولت چهاردهم انتقادهایی داشتهاند. وزیر ارتباطات که در ماههای اخیر تلاش کرده است با عادیسازی نسبی اینترنت، فشار بر مردم را کاهش دهد، حالا با چالش بزرگ استیضاح از سوی مجلس روبرو شده است. این استیضاح اگر کلید بخورد، میتواند به تغییر رویکرد دولت در قبال اینترنت منجر شود.
«فتحالفتوحی» اتفاق نیفتاده؛ یعنی چه؟
پوردهقان در اظهارات خود تأکید کرده است که «همین حالا هم فتحالفتوحی اتفاق نیفتاده». این عبارت نشان میدهد که وضعیت فعلی اینترنت، آنچنان که برخی تصور میکنند، گشایش گسترده و همهجانبه نیست. در هفتههای اخیر، کاربران ایرانی شاهد عادی شدن نسبی دسترسی به اینترنت و حتی امکان اتصال به برخی سرویسهای خارجی بدون فیلترشکن بودهاند. اما همچنان بسیاری از پلتفرمهای پرکاربرد مانند اینستاگرام، تلگرام، واتساپ و یوتیوب با اختلال و فیلتر مواجه هستند. پوردهقان با این جمله، تلاش کرده است به منتقدان بگوید که وضعیت فعلی هنوز با آنچه آنها «تهاجم فرهنگی» مینامند، فاصله زیادی دارد. به عبارت دیگر، آنچه اتفاق افتاده صرفاً عادی شدن نسبی دسترسی است، نه آزادی کامل و بیقید و شرط.
تنش میان مجلس و دولت بر سر سیاست اینترنت
اظهارات پوردهقان نشان از تنش عمیق میان مجلس و دولت چهاردهم بر سر سیاستهای اینترنتی دارد. از یک سو، دولت مسعود پزشکیان تلاش دارد با رویکردی معتدلتر، فشارهای ناشی از محدودیتهای اینترنتی را بر مردم کاهش دهد. از سوی دیگر، بخش قابل توجهی از مجلس خواستار ادامه سیاستهای سختگیرانه و حتی تشدید محدودیتها است. این تنش تاکنون چندین بار به صورت علنی بروز کرده است. وزیر ارتباطات بارها در صحن علنی مجلس مورد سوال نمایندگان قرار گرفته و حالا تهدید به استیضاح، جدیترین چالش پیش روی اوست. اگر استیضاح وزیر ارتباطات کلید بخورد و به نتیجه برسد، پیامد آن تنها تغییر یک وزیر نیست؛ بلکه میتواند به معنای پایان رویکرد معتدل دولت در حوزه فضای مجازی و بازگشت به سیاستهای سختگیرانه قبلی باشد.
وظیفه مجلس؛ اجابت خواست مردم یا هدایت آنان؟
مهمترین بخش اظهارات پوردهقان، تأکید بر وظیفه مجلس در قبال مطالبات مردم است. او گفته است: «مجلس وظیفه دارد تا ببیند نبض، خواسته و مطالبات جامعه در موضوعات مختلف چه چیزی را مطالبه میکند تا درخواست مردم را اجابت کند.» او در ادامه به رویکرد مقابل انتقاد کرده است: «نه اینکه ما ببینیم مردم چه مطالبه و درخواستی دارند، بگوییم خیر، مردم اشتباه میکنند و ما باید مردم را هدایت کنیم.» این جمله، نقد صریح به جریانی در مجلس است که خود را «محافظهکار» یا «اصولگرای تندرو» مینامند. این نگاه پوردهقان نشان میدهد که او به دنبال مدل «مردمسالاری» در سیاستگذاری است؛ مدلی که در آن نمایندگان مجلس نه به عنوان «پدران مهربان» که به عنوان «خادمان مردم» عمل میکنند و خواست جامعه را مبنای تصمیمات خود قرار میدهند.
سناریوهای پیش روی استیضاح و آینده اینترنت ایران
- سناریوی اول: نمایندگان مخالف عادی شدن اینترنت، استیضاح وزیر ارتباطات را کلید میزنند. در این صورت، وزیر باید به مجلس برود و از عملکرد خود دفاع کند. اگر رای عدم اعتماد بیاورد، برکنار میشود و دولت ناچار به معرفی وزیر جدیدی میشود که احتمالاً با سیاستهای سختگیرانهتر مجلس همراه خواهد بود.
- سناریوی دوم: دولت با راستیآزمایی و لابیگری، مانع از اجماع کافی نمایندگان برای استیضاح میشود. در این صورت، وزیر باقی میماند و روند عادیسازی نسبی اینترنت ادامه مییابد. این سناریو مستلزم آن است که دولت بتواند نظر نمایندگان میانهرو و بلاتکلیف را جلب کند.
- سناریوی سوم: استیضاح کلید نمیخورد اما وزیر تحت فشار شدید قرار میگیرد و دولت ناچار به تعدیل سیاستهای خود در حوزه اینترنت میشود. در این سناریو، وضعیت فعلی اینترنت (با تمام محدودیتهایش) به عنوان «نقطه تعادل» حفظ میشود و نه گشایش بیشتر رخ میدهد و نه عقبگرد قابل توجه.
در هر صورت، آینده اینترنت ایران در هفتهها و ماههای آینده در هالهای از ابهام قرار دارد و نتیجه این کشمکش سیاسی، تأثیر مستقیمی بر زندگی روزمره میلیونها کاربر ایرانی خواهد داشت.