آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
قرعهکشی جام جهانی ۲۰۲۴، تیم ملی ایران را در گروهی دشوار همراه با بلژیک، مصر و نیوزیلند قرار داد. بلژیک که در آخرین رنکینگ فیفا در رده نهم جهان ایستاده، قدرتمندترین تیم این گروه محسوب میشود و بیتردید سختترین مسابقه ایران در مرحله گروهی، دیدار مقابل همین تیم خواهد بود. ایران در اولین بازی خود ساعت ۴:۳۰ بامداد روز ۲۶ خرداد به مصاف نیوزیلند میرود، سپس در روز ۳۱ خرداد در دومین مسابقه با بلژیک روبرو میشود و در نهایت روز ۶ تیر به دیدار مصر خواهد رفت. بازی با بلژیک، حکم سرنوشتسازی برای صعود ایران دارد.
بلژیک با هدایت رودی گارسیا اگرچه مثل یکی دو دوره قبل پرستاره نیست، اما چند بازیکن بسیار آماده و آیندهدار را در ترکیب خود دارد. این تیم چند روز پیش در یک بازی تدارکاتی موفق شد کرواسی را با دو گل شکست دهد و نشان داد که فرم قابل قبولی دارد. از مدتها پیش این بحث در رسانهها و بین اهالی فوتبال مطرح شده است که کادر فنی تیم ملی ایران برای بازی با بلژیک تدبیر ویژهای را در نظر گرفته است. گفته میشود احتمال دارد تیم ملی مقابل بلژیک با دفاع سه نفره بازی کند؛ تدبیری برای مهار توان هجومی بلژیک. نتیجه رویایی برای ایران در بازی با بلژیک قطعاً پیروزی است. اما منطق فوتبالی میگوید ایران شانس زیادی برای پیروزی بر بلژیک ندارد و اگر بازی با تساوی تمام شود، برای ایران کمتر از یک برد نیست.
اما تاریخچه بازیهای ایران مقابل تیمهای سرگروه در ادوار قبلی جام جهانی، اصلاً خوشایند نیست. ایران در ۶ بازی قبلی خود مقابل تیمهای سرگروه، فقط موفق به کسب یک امتیاز شده است. یک برد هم وجود ندارد. از شکست سنگین ۳ بر صفر مقابل هلند در آرژانتین ۱۹۷۸، تا باخت ۲ بر صفر برابر آلمان در فرانسه ۱۹۹۸، از شکست ۳ بر یک مقابل مکزیک در آلمان ۲۰۰۶، تا گل دقیقه ۹۰ مسی در برزیل ۲۰۱۴ که دل میلیونها ایرانی را شکست. تنها امتیاز تاریخی ایران مقابل سرگروهها، در روسیه ۲۰۱۸ و برابر پرتغال به دست آمد. آن تساوی ۱-۱ که با مهار پنالتی رونالدو توسط بیرانوند و گل دقایق پایانی کریم انصاریفرد رقم خورد. اما در آخرین دوره، قطر ۲۰۲۲، ایران سنگینترین شکست تاریخ خود را مقابل سرگروه یعنی انگلیس تجربه کرد: ۶ بر ۲. حالا باید دید در آمریکا ۲۰۲۴، بلژیک چه سرنوشتی برای ایران رقم خواهد زد.
مرور آماری؛ ۶ بازی، یک امتیاز، صفر برد
آمار و ارقام، تلخ و بیرحمانه هستند. تیم ملی ایران در ۶ دوره حضور قبلی خود در جامهای جهانی، ۶ بار مقابل تیمهای سرگروه گروه خود قرار گرفته است. حاصل این ۶ بازی، یک تساوی و ۵ شکست است. یعنی نرخ شکست ۸۳ درصدی و نرخ کسب امتیاز تنها ۵/۵ درصد (از ۱۸ امتیاز ممکن، فقط یک امتیاز). این آماری است که هر تحلیلگری را به این نتیجه میرساند که ایران مقابل سرگروهها مشکل تاریخی دارد. نکته نگرانکنندهتر، تفاوت گلهای این ۶ بازی است. ایران در این مسابقات تنها ۴ گل زده و ۱۶ گل خورده است. یعنی میانگین خوردن تقریباً 2.7 گل در هر بازی. سنگینترین شکست مربوط به جام جهانی ۲۰۲۲ مقابل انگلیس با نتیجه ۶ بر ۲ و پس از آن شکست ۳ بر صفر مقابل هلند در ۱۹۷۸ و شکست ۳ بر یک مقابل مکزیک در ۲۰۰۶. تنها تساوی نیز مقابل پرتغال با نتیجه یک بر یک در روسیه ۲۰۱۸ به دست آمده است.
اما شاید مهمترین نکته، کیفیت این شکستها باشد. برخی از این باختها مانند شکست مقابل آرژانتین با گل دقیقه ۹۰ مسی، یک ضربه فنی و روحی سنگین بود. برخی دیگر مانند شکست ۶ بر ۲ برابر انگلیس، یک فروپاشی کامل تیمی و ساختاری را نشان میداد. حالا بلژیک در رده نهم جهان، آماده است تا این آمار را به ۷ بازی و یک امتیاز یا شاید ۷ بازی و ۴ امتیاز تبدیل کند.
تحلیل حریف؛ بلژیک ۲۰۲۴، نه آن بلژیک طلایی اما هنوز خطرناک
بلژیک دهه گذشته، با نسلی طلایی شامل ادن هازارد، کوین دی بروینه، روملو لوکاکو و تیبو کورتوا، یکی از بهترین تیمهای جهان بود و در جام جهانی ۲۰۱۸ به مقام سوم رسید. اما آن نسل به پایان رسیده است. هازارد بازنشسته شد، دی بروینه و کورتوا مصدومیتهای جدی داشتهاند و لوکاکو نیز دیگر آن بازیکن سابق نیست. بلژیک امروز، تیمی در حال بازسازی است. اما این به معنای ضعیف بودن بلژیک نیست. رودی گارسیا، سرمربی فرانسوی این تیم، ترکیبی از بازیکنان باتجربه و جوان را در اختیار دارد. بازیکنانی مانند جرمی دوکو (منچسترسیتی)، لئاندرو تروسار (آرسنال)، امریک لاپورت (الاهلی) و یوری تیلمانز (استون ویلا) همچنان مهرههای خطرناکی هستند. بلژیک چند روز پیش در یک بازی تدارکاتی موفق شد کرواسی، فینالیست جام جهانی ۲۰۱۸ را با دو گل شکست دهد. این برد، نشانه آمادگی نسبی این تیم است.
نقطه قوت بلژیک، خط هجومی سریع و خلاق آن است. دوکو و تروسار در کنارهها میتوانند هر دفاعی را اذیت کنند. نقطه ضعف بلژیک اما خط دفاعی نسبتاً پیر و کند آن است. اگر ایران بتواند ضدحملات سریع و مؤثری طراحی کند، شانس نفوذ به محوطه جریمه بلژیک را خواهد داشت. اما این یک «اگر» بزرگ است.
تدبیر ویژه؛ دفاع سه نفره، راه نجات یا ریسک بزرگ؟
شنیدهها حاکی از آن است که کادر فنی تیم ملی به رهبری امیر قلعهنویی، برای بازی با بلژیک یک تدبیر ویژه در نظر گرفته است: تغییر آرایش تاکتیکی از دفاع چهار نفره همیشگی به دفاع سه نفره. این آرایش که در فوتبال مدرن با سیستم ۳-۴-۳ یا ۳-۵-۲ اجرا میشود، مزایا و معایب خاص خود را دارد و انتخاب آن مقابل بلژیک، یک ریسک تاکتیکی بزرگ محسوب میشود. مزیت اصلی دفاع سه نفره، افزایش تعداد بازیکنان در خط میانی است. با سه مدافع میانی، تیم میتواند بهتر جلوی نفوذ هافبکهای حریف را بگیرد و همچنین در ضدحملات، تعداد بیشتری بازیکن برای حمله در اختیار داشته باشد. مقابل تیمی مانند بلژیک که هافبکهای خلاقی دارد، داشتن یک یار کمکی در میانه میدان، ایده بدی نیست.
اما ریسک بزرگ دفاع سه نفره، آسیبپذیری در کنارههاست. در این سیستم، بالها مسئولیت سنگینی دارند؛ هم باید در دفاع به مدافعان کمک کنند و هم در حمله به جلو بروند. اگر بالهای ایران نتوانند به خوبی جای خود را پوشش دهند، بازیکنان سرعتی بلژیک مانند دوکو از کنارهها نفوذ کرده و دفاع سه نفره را یکی یکی از پیش رو برخواهند داشت. اجرای موفق این سیستم، نیازمند هماهنگی بالا و آمادگی جسمانی فوقالعاده است.
خاطرات تلخ و شیرین؛ بازخوانی ۶ دیدار تاریخی
- جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین، اولین حضور ایران در تاریخ این مسابقات بود. تیم ملی مقابل هلند، نایب قهرمان دو دوره قبل، با سه گل شکست خورد. شاگردان حشمت مهاجرانی اما در همان مسابقات، تساوی تاریخی مقابل اسکاتلند را به دست آوردند. ۲۰ سال بعد در فرانسه ۱۹۹۸، ایران برابر آلمان، قهرمان اروپا و تیم اول رنکینگ، دو گل خورد اما همان جام، پیروزی تاریخی مقابل آمریکا را جشن گرفت.
- جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان، شاید تلخترین خاطره را برای فوتبال ایران ساخت. بسیاری تصور میکردند پرتغال سرگروه گروه است، اما مکزیک بود که در سید یک قرار داشت. ایران در اولین بازی، در حالی که نیمه اول را با تساوی یک - یک به پایان رسانده بود، در نیمه دوم سه گل خورد و نمایش ضعیفی ارائه داد. آن بازی، آغازی بر پایان کار برانکو ایوانکوویچ در تیم ملی بود.
- جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، یک کابوس شیرین بود. ایران تا دقیقه ۹۰ مقابل آرژانتین، تیم اول جهان با لیونل مسی، مقاومت کرد. اما آن مرد در آخرین لحظات، از راه رسید و گل زد. روسیه ۲۰۱۸ اما نقطه عطف بود. ایران برابر پرتغال، قهرمان اروپا، به تساوی یک - یک رسید و مهدی طارمی در ثانیههای آخر یک فرصت استثنایی را از دست داد تا تاریخساز نشود. قطر ۲۰۲۲ اما فاجعه بود؛ سنگینترین شکست تاریخ برابر انگلیس. حالا آمریکا ۲۰۲۴، بلژیک در انتظار ایران است.
چشمانداز پیش رو؛ سناریوهای ممکن برای ایران مقابل بلژیک
-
سناریوی اول (خوشبینانه)
ایران با تدبیر دفاع سه نفره و بازی بسته و سازمانیافته، بلژیک را به تساوی بدون گل یا یک - یک متوقف میکند. در این حالت، ایران ۴ امتیاز (با فرض برد مقابل نیوزیلند) یا ۲ امتیاز (با فرض تساوی با نیوزیلند) قبل از بازی با مصر خواهد داشت و شانس صعود زنده میماند. این سناریو تکرار تجربه روسیه ۲۰۱۸ مقابل پرتغال است.
-
سناریوی دوم (محتملترین)
ایران بازی را میبازد، اما با اختلاف یک یا دو گل (مثلاً ۲ بر صفر یا ۳ بر یک). این سناریو همان چیزی است که در ۵ مورد از ۶ بازی قبلی رخ داده است. تیم ملی میجنگد، مقاومت میکند، اما کیفیت فردی بالاتر بلژیک در نهایت نتیجه را رقم میزند. در این صورت، صعود ایران منوط به نتایج بسیار خوب مقابل نیوزیلند و مصر خواهد بود.
-
سناریوی سوم (بدبینانه)
بلژیک با اختلاف سه گل یا بیشتر ایران را شکست میدهد. این سناریو یادآور شکست ۶ بر ۲ برابر انگلیس در قطر ۲۰۲۲ است. در این حالت، تفاضل گل ایران به شدت آسیب میبیند و حتی دو برد مقابل نیوزیلند و مصر نیز ممکن است برای صعود کافی نباشد. برای جلوگیری از این سناریو، تیم ملی باید از همان دقایق اول تمرکز صددرصدی داشته باشد و از اشتباهات فردی مرگبار پرهیز کند.