آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
روزها از وعده بازگشت اینترنت بینالملل میگذرد، اما هنوز بسیاری از مشترکان و کسبوکارهای اینترنتی در بلاتکلیفی به سر میبرند. حالا مدیرعامل آسیاتک، یکی از بزرگترین اپراتورهای اینترنتی ایران، وضعیت را شفافتر از همیشه روایت کرده است. به گزارش سیتنا و به نقل از ورزش سه، در حالی که برخی مسئولان از بازگشت کامل دسترسیهای اینترنت بینالملل به شرایط پیش از دیماه سال گذشته خبر میدهند، مدیرعامل آسیاتک این ادعا را رد میکند. محمدعلی یوسفزاده، مدیرعامل آسیاتک، در واکنش به این ادعاها تصریح کرد: «ما دسترسی نداریم که چک کنیم وضعیت دقیقاً به چه حالتی برگشته است، اما آنچه از رفتار مصرف مشترکین مشاهده میکنیم، نشان میدهد که سرویسهای مشتریان دیتاسنترها هنوز وصل نشده است.»
این اظهارات نشان میدهد که شکاف عمیقی بین گزارشهای رسمی و واقعیت میدانی وجود دارد. در حالی که برخی مقامات از عادی شدن وضعیت خبر میدهند، فعالان صنفی و مشترکان تجاری همچنان از اختلال در خدمات خود حکایت میکنند. مهمترین بخش اظهارات مدیرعامل آسیاتک، در پایان و درباره پیگیریهای صورت گرفته از مسئولان مربوطه بود. او گفت: «موضوع در حال بررسی است، اما تاکنون صحبت یا دلیل خاصی برای این وضعیت ارائه نشده است.» این جمله، شاید تلخترین بخش ماجرا باشد. نه تنها قطعی ادامه دارد، بلکه حتی دلیل و علت آن نیز به شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنتی اعلام نشده است. یک بلاتکلیفی کامل در تاریکی.
دیتاسنترها، قلب تپنده کسبوکارهای اینترنتی هستند. از میزبانی وبسایتها گرفته تا سرویسهای ابری و پلتفرمهای آنلاین، همه به اتصال پایدار و بینالمللی دیتاسنترها وابسته هستند. قطعی این ارتباط، یعنی اختلال در هزاران کسبوکار. حالا فعالان صنفی و مشترکان، چشم به راه پاسخ مشخصی از سوی مسئولان هستند. آیا اتصال دیتاسنترها به زودی برقرار میشود؟ دلیل این وضعیت چیست؟ و چه زمانی باید منتظر عادی شدن کامل شرایط باشیم؟ سوالاتی که هنوز بیپاسخ مانده است.
شکاف میان ادعا و واقعیت؛ مسئولان چه میگویند و چه میشود؟
در روزهای اخیر، برخی گزارشهای رسمی و غیررسمی حاکی از بازگشت تدریجی اینترنت بینالملل در ایران بوده است. دادههای بینالمللی از جمله نتبلاکس و کلودفلر رادار نشان میدهد که سطح دسترسی اینترنت در ایران افزایش یافته و ترافیک دیتاسنترها روندی صعودی پیدا کرده است. برخی منابع حتی از اتصال اغلب دیتاسنترهای ایرانی به اینترنت بینالملل پس از ۲۱ روز خبر داده بودند. اما اظهارات مدیرعامل آسیاتک، روایت متفاوتی از واقعیت میدانی ارائه میدهد. او صراحتاً میگوید که خود شرکتهای ارائهدهنده خدمات اینترنتی «دسترسی ندارند که چک کنند وضعیت دقیقاً به چه حالتی برگشته است». یعنی حتی اپراتورهای بزرگ نیز به اطلاعات دقیق از وضعیت اتصال دسترسی ندارند و تنها از روی رفتار مصرف مشترکین میتوانند حدس بزنند.
این شکاف میان گزارشهای کلان و واقعیت محلی، یک معضل جدی است. وقتی حتی ارائهدهندگان خدمات نیز از وضعیت دقیق شبکه بیخبرند و مسئولان نیز «دلیل خاصی برای این وضعیت ارائه نکردهاند»، عملاً مشترکان و کسبوکارها در تاریکی مطلق رها شدهاند. این وضعیت برای دیتاسنترها که به اتصال پایدار و قابل پیشبینی نیاز دارند، غیرقابل تحمل است.
دیتاسنترها؛ قربانیان خاموش قطعی اینترنت
دیتاسنترها یا مراکز داده، زیرساخت فیزیکی اینترنت هستند. تمام وبسایتها، سرویسهای ابری، پلتفرمهای استریم، فروشگاههای آنلاین، سامانههای بانکی و هزاران سرویس دیجیتال دیگر، روی سرورهایی که در دیتاسنترها قرار دارند، میزبانی میشوند. وقتی اتصال بینالملل دیتاسنترها قطع میشود، یعنی این سرویسها از دسترس کاربران خارج از ایران خارج میشوند. اما آسیب فقط به کاربران خارج از کشور محدود نمیشود. بسیاری از وبسایتهای داخلی نیز از سرویسها و زیرساختهای بینالمللی مانند شبکههای توزیع محتوا استفاده میکنند. قطعی اتصال دیتاسنترها به اینترنت بینالملل، بارگذاری این وبسایتها را در داخل ایران نیز با اختلال مواجه میکند. همچنین، فرآیند ایندکس شدن وبسایتها در موتورهای جستوجوی خارجی مختل میشود و این یعنی ضربه به کسبوکارهای اینترنتی.
مدیرعامل آسیاتک دقیقاً به همین معضل اشاره دارد. وقتی او میگوید «سرویسهای مشتریان دیتاسنترها هنوز وصل نشده است»، یعنی هزاران کسبوکار که به این دیتاسنترها وابسته هستند، هنوز در بلاتکلیفی به سر میبرند. این فقط یک قطعی ساده نیست؛ یک بحران اقتصادی خاموش در بخش دیجیتال کشور است.
چرا مسئولان دلیل قطعی را اعلام نمیکنند؟
یکی از نگرانکنندهترین بخشهای اظهارات مدیرعامل آسیاتک، این جمله است: «موضوع در حال بررسی است، اما تاکنون صحبت یا دلیل خاصی برای این وضعیت ارائه نشده است.» یعنی حتی اپراتورهای بزرگ هم نمیدانند دقیقاً چه اتفاقی افتاده و چرا اینترنت دیتاسنترها همچنان قطع است. این فقدان شفافیت، دو پیامد منفی دارد.:
- پیامد اول، ایجاد ناامیدی و بیاعتمادی در میان فعالان صنفی و مشترکان است. وقتی مسئولان دلیل قطعی را اعلام نمیکنند، مردم به گمانهزنیهای بیاساس و شایعات پناه میبرند که خود آسیب بیشتری ایجاد میکند.
- پیامد دوم، ناتوانی در برنامهریزی است. کسبوکارها نمیدانند باید خود را برای یک قطعی کوتاهمدت آماده کنند یا بلندمدت.
در تاریخ ارتباطات ایران، همواره شفافیت در مورد اختلالات اینترنتی پایین بوده است. اما در این مورد خاص، ابهام بیش از همیشه است. برخی از برقراری مجدد اتصال خبر میدهند، و برخی مانند مدیرعامل آسیاتک میگویند هنوز وصل نشده است. این تناقضها خود نشاندهنده عدم وجود یک اطلاعرسانی شفاف و متمرکز است.
تأثیر قطعی بر کسبوکارهای دیجیتال و اقتصاد آنلاین
قطع اینترنت دیتاسنترها فقط یک مسئله فنی نیست؛ یک فاجعه اقتصادی برای هزاران کسبوکار دیجیتال است. استارتاپها، فروشگاههای آنلاین، پلتفرمهای آموزشی، سامانههای پرداخت، هر کدام به نحوی به زیرساخت دیتاسنترها وابسته هستند. وقتی اتصال بینالملل دیتاسنترها مختل میشود، این کسبوکارها نمیتوانند به مشتریان خارج از کشور خود خدمات دهند. اما مهمتر از آن، بسیاری از سرویسهای ابری و ابزارهای توسعه نرمافزار که شرکتهای فناوری اطلاعات به آنها وابسته هستند، در خارج از کشور میزبانی میشوند. قطعی اتصال بینالملل به معنای توقف توسعه و بهروزرسانی نرمافزارها و خدمات دیجیتال است. در دنیایی که سرعت تحولات تکنولوژیک بسیار بالاست، هر روز تأخیر یعنی عقبافتادن از رقبا. مدیرعامل آسیاتک پیش از این نیز درباره مشکلات صنعت ارتباطات هشدار داده بود. او در تیرماه ۱۴۰۴ گفته بود که تعرفهگذاری دستوری و ناترازی انرژی، صنعت اپراتوری را با چالش جدی مواجه کرده و خطر حذف برخی اپراتورهای ضعیفتر وجود دارد. حالا اضافه شدن بحران قطعی اینترنت دیتاسنترها، فشار را بر این صنعت شکننده دوچندان کرده است.
چشمانداز آینده؛ بلاتکلیفی ادامه دارد!
با توجه به اظهارات مدیرعامل آسیاتک، به نظر میرسد هیچ چشمانداز روشنی برای اتصال کامل دیتاسنترها وجود ندارد. «موضوع در حال بررسی است» یعنی هیچ پاسخ قاطعی نه از سوی مسئولان و نه از سوی اپراتورها وجود ندارد. این بلاتکلیفی، برای کسبوکارهایی که به اینترنت پایدار وابسته هستند، غیرقابل تحمل است. برخی منابع از بازگشت تدریجی اتصال خبر میدهند. اما اظهارات مدیرعامل آسیاتک نشان میدهد که اگر اتصالی هم برقرار شده باشد، کامل و پایدار نیست. «رفتار مصرف مشترکین» به عنوان معیار، نشاندهنده این است که سرویسها هنوز به حالت عادی برنگشتهاند. این یعنی شاید هفتهها یا ماهها طول بکشد تا وضعیت به شرایط پایدار بازگردد. در چنین شرایطی، بهترین توصیه به کسبوکارها و مشترکان، اتخاذ راهکارهای جایگزین و افزایش تابآوری است. استفاده از چند اپراتور مختلف، ذخیرهسازی اطلاعات در چندین مکان جغرافیایی، و طراحی سیستمهایی که در برابر قطعیهای موقت مقاوم باشند، از جمله این راهکارهاست. اما در نهایت، این مسئولان هستند که باید با ارائه شفاف اطلاعات و رفع هرچه سریعتر مشکل، اعتماد از دست رفته را بازگردانند. تا آن زمان، بلاتکلیفی ادامه خواهد داشت.