آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از آغاز مرحله سوم طرح حمایتی کودکان مبتلا به سوءتغذیه خبر داد. بر این اساس، اعتبار این مرحله از امروز (سهشنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵) به حساب سرپرستان خانوارهای واجد شرایط واریز میشود. معاون اقتصادی وزارت رفاه با اعلام این خبر گفت: این طرح ویژه کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه (زیر پنج سال) است که دچار سوءتغذیه تشخیص داده شدهاند. هدف از اجرای این طرح، بهبود وضعیت تغذیه و سلامت این کودکان و جلوگیری از عوارض جبرانناپذیر ناشی از کمبود مواد مغذی است. بر اساس اعلام این مقام مسئول، اعتبار تخصیص یافته در مرحله سوم به دو گروه تقسیم میشود. خانوارهای با وسع اقتصادی پایین، به ازای هر کودک، مبلغ یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان دریافت میکنند. برای خانوارهای با وسع اقتصادی متوسط نیز مبلغ ۸۰۰ هزار تومان به ازای هر کودک در نظر گرفته شده است. این تفاوت در مبلغ، نشاندهنده رویکرد هدفمند دولت برای حمایت بیشتر از دهکهای کمدرآمد جامعه است.
سوءتغذیه در کودکان زیر پنج سال یکی از جدیترین معضلات سلامت عمومی در کشور محسوب میشود. کمبود مواد مغذی ضروری در این سن حساس، میتواند منجر به اختلال در رشد جسمی و ذهنی، تضعیف سیستم ایمنی و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای مختلف شود. طرح حمایتی از کودکان دارای سوءتغذیه پیش از این در دو مرحله اجرا شده بود و استقبال گسترده خانوادهها از آن، وزارت رفاه را بر آن داشت تا این طرح را به مرحله سوم نیز برساند. سرپرستان خانوارهایی که کودکان آنان مبتلا به سوءتغذیه تشخیص داده شده باشد، میتوانند با مراجعه به سامانههای مربوطه یا مراکز بهداشتی درمانی، از نحوه دریافت این اعتبار مطلع شوند. وزارت رفاه تأکید کرده است که این اعتبار صرفاً برای تأمین مواد غذایی مغذی و مکملهای مورد نیاز کودکان مبتلا به سوءتغذیه قابل استفاده است و خانوارها باید از آن در این مسیر استفاده کنند.
جزئیات طرح و گروه هدف
طرح حمایتی از کودکان دارای سوءتغذیه یکی از مهمترین برنامههای وزارت رفاه در حوزه سلامت و حمایت اجتماعی است. گروه هدف این طرح، کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه (یعنی زیر پنج سال) هستند که بر اساس تشخیص پزشکان و کارشناسان تغذیه، دچار سوءتغذیه تشخیص داده شدهاند. این سنین، بحرانیترین دوره رشد و تکامل کودک محسوب میشود و هرگونه کمبود مواد مغذی در این مقطع میتواند عوارض مادامالعمر ایجاد کند.
سوءتغذیه در کودکان زیر پنج سال به سه دسته اصلی تقسیم میشود:
- کمبود وزن (وزن پایین نسبت به سن)
- کوتاهقدی (قد پایین نسبت به سن)
- لاغری (وزن پایین نسبت به قد).
هر یک از این موارد نشانه کمبود مواد مغذی خاصی است و نیاز به مداخله تغذیهای متفاوتی دارد. طرح وزارت رفاه با در نظر گرفتن این تفاوتها، به خانوادهها کمک میکند تا بتوانند مواد غذایی و مکملهای مورد نیاز کودک خود را تأمین کنند. مبلغ اختصاص یافته در مرحله سوم (یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان برای دهکهای پایین و ۸۰۰ هزار تومان برای دهکهای متوسط) با توجه به نرخ تورم و هزینههای تأمین مواد غذایی مغذی، رقم قابل توجهی است. این مبلغ میتواند بخش عمدهای از هزینههای ماهانه تأمین شیر خشک ویژه، مکملهای ویتامین و مواد غذایی پروتئینی و مغذی را پوشش دهد.
تفکیک مبلغ بر اساس وسع اقتصادی
یکی از نقاط قوت این طرح، تفکیک مبلغ بر اساس وسع اقتصادی خانوارهاست. خانوارهای با وسع اقتصادی پایین (دهکهای پایین درآمدی) مبلغ بیشتری (یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان) دریافت میکنند و خانوارهای با وسع متوسط مبلغ کمتری (۸۰۰ هزار تومان). این رویکرد هدفمند، یکی از اصول عدالت اجتماعی را محقق میکند: حمایت بیشتر از کسانی که نیازمندتر هستند. تشخیص وسع اقتصادی خانوارها معمولاً بر اساس دادههای موجود در پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان انجام میشود. این پایگاه، اطلاعات درآمدی، هزینهای و دارایی خانوارها را از منابع مختلف (مانند سازمان هدفمندی یارانهها، سازمان امور مالیاتی، سازمان ثبت احوال و...) جمعآوری کرده و دهک بندی درآمدی را انجام میدهد. تفکیک مبلغ بر اساس وسع اقتصادی، علاوه بر رعایت عدالت اجتماعی، به بهینهسازی منابع مالی محدود دولت نیز کمک میکند. با این روش، بودجه تخصیص یافته به جای توزیع یکسان میان همه، به سمت دهکهای پایین (که نیاز بیشتری دارند) هدایت میشود. این رویکرد با اصول اقتصاد رفاه و کارایی منابع کاملاً همخوان است.
اهمیت تغذیه در ۱۰۰۰ روز اول زندگی
یکی از مفاهیم کلیدی در حوزه سلامت کودکان، «۱۰۰۰ روز اول زندگی» است. این دوره از زمان بارداری تا دو سالگی کودک (حدود ۱۰۰۰ روز) را شامل میشود و به عنوان پنجره طلایی رشد و تکامل شناخته میشود. در این دوره، مغز کودک سریعترین رشد خود را تجربه میکند و کمبود مواد مغذی میتواند آسیبهای جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. سوءتغذیه در ۱۰۰۰ روز اول زندگی میتواند منجر به اختلال در رشد شناختی، کاهش توانایی یادگیری، تضعیف سیستم ایمنی و افزایش خطر ابتلا به بیماریهای غیرواگیر در بزرگسالی (مانند دیابت و بیماریهای قلبی) شود. همچنین کودکان مبتلا به سوءتغذیه شدید، ۵ تا ۱۰ برابر بیشتر از کودکان سالم در معرض خطر مرگ ناشی از بیماریهای عفونی قرار دارند. طرح حمایتی وزارت رفاه، دقیقاً بر همین دوره حساس متمرکز شده است. کودکان ۵ تا ۵۹ ماهه (حدود ۳ ماه تا ۵ سال) در ادامه همان دوره ۱۰۰۰ روز اول هستند و نیاز به مراقبت تغذیهای ویژه دارند. این طرح با تأمین منابع مالی برای خرید مواد غذایی مغذی و مکملها، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض بلندمدت سوءتغذیه ایفا میکند.
نحوه دریافت اعتبار و هزینه کرد آن
سرپرستان خانوارهایی که کودکان آنان مبتلا به سوءتغذیه تشخیص داده شده است، میتوانند اعتبار مرحله سوم را از امروز (۱۹ خرداد) در حساب خود مشاهده کنند. این اعتبار معمولاً به حساب سرپرست خانوار (که معمولاً پدر یا مادر کودک است) واریز میشود. در صورت عدم واریز خودکار، خانوادهها میتوانند با مراجعه به مراکز بهداشتی درمانی محل سکونت خود، موضوع را پیگیری کنند.
اعتبار تخصیص یافته صرفاً برای خرید مواد غذایی مغذی و مکملهای مورد نیاز کودکان مبتلا به سوءتغذیه قابل استفاده است. وزارت رفاه تأکید کرده است که این اعتبار نباید برای مصارف دیگر (مانند خرید پوشاک، اسباببازی یا پرداخت قبوض) هزینه شود. در صورت مشاهده تخلف، ممکن است خانواده از دریافت مراحل بعدی طرح محروم شود. برای سهولت دسترسی خانوادهها، وزارت رفاه با برخی فروشگاههای زنجیرهای و داروخانهها تفاهم نامه امضا کرده است تا خانوادهها بتوانند با استفاده از این اعتبار، مواد غذایی و مکملهای مورد نیاز را تهیه کنند. در برخی مناطق روستایی و محروم نیز تیمهای سیار بهداشتی، بستههای تغذیهای را به درب منازل خانوادهها تحویل میدهند.
چشمانداز طرح و ضرورت تداوم آن
طرح حمایتی از کودکان دارای سوءتغذیه، تاکنون در سه مرحله اجرا شده و با استقبال گسترده خانوادهها مواجه شده است. آمارهای وزارت رفاه نشان میدهد که در دو مرحله قبلی، بیش از ۱۰۰ هزار کودک از این طرح بهرهمند شدهاند و وضعیت تغذیه آنان بهبود یافته است. با این حال، هنوز تعداد زیادی از کودکان در کشور دچار سوءتغذیه هستند و نیاز به تداوم این طرح احساس میشود. کارشناسان تغذیه و سلامت عمومی، خواستار دائمی شدن این طرح و تبدیل آن به یک برنامه مستمر (نه فقط چند مرحله) هستند. سوءتغذیه یک معضل مزمن در برخی مناطق محروم و کمبرخوردار است و با چند مرحله حمایت موقتی، نمیتوان آن را ریشهکن کرد. نیاز به یک برنامه بلندمدت با بودجه پایدار وجود دارد.
چشمانداز مطلوب این است که طرح حمایتی از کودکان دارای سوءتغذیه، به یکی از برنامههای دائمی و ساختاری وزارت رفاه تبدیل شود. همچنین باید هماهنگی بین وزارت رفاه، وزارت بهداشت و سازمان برنامه و بودجه افزایش یابد تا شناسایی کودکان مبتلا به سوءتغذیه سریعتر و دقیقتر انجام شود و اعتبارات مورد نیاز به موقع تخصیص یابد. سرمایهگذاری بر سلامت کودکان، سرمایهگذاری بر آینده کشور است.