آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) رسماً نمایندگان ایران در رقابتهای باشگاهی آسیایی فصل ۲۰۲۶-۲۰۲۵ را اعلام کرد. بر این اساس، دو تیم استقلال تهران و تراکتور تبریز در لیگ نخبگان آسیا (AFC Champions League Elite) حضور خواهند داشت. لیگ نخبگان آسیا که از سال ۲۰۲۴ جایگزین لیگ قهرمانان آسیا شده است، بالاترین سطح مسابقات باشگاهی در قاره آسیا محسوب میشود. حضور استقلال و تراکتور در این رقابتها نشان از جایگاه بالای فوتبال ایران در آسیا دارد.
تیم گلگهر سیرجان نیز به عنوان سومین نماینده ایران، در سطح دوم مسابقات آسیایی یعنی لیگ قهرمانان آسیا ۲ (AFC Champions League 2) شرکت خواهد کرد. این رقابتها معادل لیگ اروپا (UEFA Europa League) در آسیاست. استقلال به دلیل قهرمانی در جام حذفی فصل گذشته (۱۴۰۳-۱۴۰۴) سهمیه مستقیم لیگ نخبگان را کسب کرد. تراکتور نیز با توجه به رتبه سوم در لیگ برتر، به عنوان دومین نماینده ایران به این مسابقات راه یافت.
گلگهر سیرجان با کسب رتبه چهارم در لیگ برتر، جواز حضور در لیگ قهرمانان آسیا ۲ را به دست آورد. این اولین تجربه حضور گلگهر در مسابقات آسیایی است. پرسپولیس به دلیل محرومیت از نقل و انتقالات و عدم دریافت مجوز حرفهای (AFC License) از حضور در لیگ نخبگان بازماند. این موضوع انتقادات زیادی را به همراه داشت. سپاهان نیز دیگر تیمی است که با وجود رتبه خوب در لیگ برتر، نتوانست مجوز حرفهای دریافت کند و از حضور در لیگ نخبگان محروم شد. این دو تیم (پرسپولیس و سپاهان) به AFC شکایت کردهاند، اما تاکنون نتیجهای حاصل نشده است. قرعهکشی لیگ نخبگان آسیا اواخر خرداد ماه برگزار میشود و بازیها از مرداد ماه آغاز میگردد. استقلال و تراکتور نمایندگان ایران در این رقابتها خواهند بود و امیدها به درخشش آنها بسته شده است.
تحلیل ساختار جدید مسابقات آسیایی (لیگ نخبگان در مقابل لیگ قهرمانان آسیا ۲)
کنفدراسیون فوتبال آسیا از سال ۲۰۲۴ ساختار مسابقات باشگاهی خود را به طور کامل تغییر داد. لیگ قدیمی با نام «لیگ قهرمانان آسیا» (AFC Champions League) منسوخ شد و دو تورنمنت جدید جایگزین آن شد: «لیگ نخبگان آسیا» (AFC Champions League Elite) به عنوان سطح اول، و «لیگ قهرمانان آسیا ۲» (AFC Champions League 2) به عنوان سطح دوم (معادل لیگ اروپا). این تغییرات با هدف افزایش رقابتپذیری، افزایش تعداد بازیها و درآمدزایی بیشتر برای باشگاههای قدرتمند آسیا انجام شده است. «لیگ نخبگان آسیا» فقط به ۲۴ تیم برتر قاره (از ۲۴ کشور مختلف) اختصاص دارد (کاهش از ۳۲ تیم در فرمت قدیم). این کاهش تعداد تیمها باعث میشود که سطح کیفی مسابقات بسیار بالاتر باشد و هر مسابقه ارزش بیشتری پیدا کند. سهمیه ایران در این تورنمنت «۱+۱» است (یک سهمیه مستقیم و یک سهمیه پلیآف). استقلال سهمیه مستقیم را گرفت و تراکتور باید در مرحله پلیآف شرکت کند (اگر پیروز شود، وارد مرحله گروهی میشود). جایزه نقدی قهرمانی لیگ نخبگان حدود ۲۰ میلیون دلار است که بسیار بیشتر از فرمت قدیم است.
«لیگ قهرمانان آسیا ۲» نیز با حضور ۳۲ تیم از سراسر آسیا برگزار میشود. سهمیه ایران در این تورنمنت ۱ تیم است که گلگهر سیرجان آن را کسب کرد. جایزه نقدی قهرمانی این تورنمنت حدود ۵ میلیون دلار است. برای تیمی مانند گلگهر که اولین تجربه آسیایی خود را تجربه میکند، حضور در این رقابتها (حتی در سطح دوم) یک افتخار بزرگ محسوب میشود و میتواند به رشد برند باشگاه کمک کند.
چرایی عدم حضور پرسپولیس و سپاهان (بحران مجوز حرفهای)
شاید تلخترین بخش این اعلام، غیبت دو غول فوتبال ایران (پرسپولیس و سپاهان) در لیگ نخبگان آسیا است. پرسپولیس با وجود سابقه حضور در دو فینال آسیایی طی سه سال، و سپاهان با وجود نایب قهرمانی در لیگ برتر، به دلیل «عدم دریافت مجوز حرفهای باشگاهی» (AFC Club Licensing) از حضور محروم شدند. این مجوز که توسط AFC و فدراسیون فوتبال ایران صادر میشود، شامل معیارهای سختگیرانهای در زمینههای مختلف است. مهمترین معیارهای مجوز حرفهای عبارتند از:
- ۱) «وضعیت مالی شفاف و عدم بدهی معوق». پرسپولیس و سپاهان هر دو بدهیهای سنگینی به مربیان، بازیکنان و سایر طلبکاران دارند.
- ۲) «زیرساختهای ورزشی». ورزشگاه نقش جهان سپاهان فاقد استانداردهای AFC (صندلیدار بودن تمام ورزشگاه، سیستم روشنایی استاندارد، امکانات پزشکی و...) است.
- ۳) «آکادمی و تیمهای پایه». هر دو باشگاه در تشکیل تیمهای پایه (زیر ۱۷، زیر ۱۹، زیر ۲۱ سال) و آکادمی حرفهای با مشکل مواجه هستند.
این محرومیت یک فاجعه برای فوتبال ایران است. پرسپولیس و سپاهان دو تیم پرطرفدار و قدرتمند هستند که میتوانستند شانس خوبی برای قهرمانی در آسیا داشته باشند. غیبت آنها علاوه بر ضرر مالی (از دست دادن جوایز نقدی و درآمد تبلیغاتی)، به اعتبار فوتبال ایران نیز لطمه میزند. رقبای سنتی مانند الهلال، النصر (عربستان)، السد (قطر)، العین (امارات) از این فرصت استفاده خواهند کرد. مسئولان دو باشگاه به AFC شکایت کردهاند، اما شانس موفقیت بسیار کم است (زیرا معیارهای مجوز شفاف و عینی هستند، نه سلیقهای).
استقلال در لیگ نخبگان؛ شانس و چالشها
استقلال با قهرمانی در جام حذفی 1403-1404 سهمیه مستقیم لیگ نخبگان را کسب کرد. این تیم که در لیگ برتر نایب قهرمان شد، عملکرد نسبتا خوبی در فصل گذشته داشت. با این حال، برای موفقیت در آسیا، باید چندین مشکل را حل کند:
- اول، «ثبات مدیریتی». استقلال در دو سال گذشته چهار سرمربی عوض کرد (سهراب بختیاریزاده، جواد نکونام، و ساپینتو و موسیمانه). این بیثباتی باعث شده تیم نتواند هویت تاکتیکی مشخصی پیدا کند. مدیران باشگاه باید یک برنامه بلندمدت (حداقل ۲ ساله) با یک سرمربی توانمند (ترجیحاً خارجی با تجربه آسیایی) تدوین کنند.
- دوم، «تقویت تیم در نقل و انتقالات». استقلال در پستهای دفاع وسط، هافبک خلاق و مهاجم گلزن نیاز به خریدهای خوب دارد. از دست دادن مهدی قائدی در همان زمان(جدایی به دلیل مشکلات مالی) ضربه سنگینی بود. باشگاه باید به جای خرید بازیکنان قدیمی و بازنشسته، روی بازیکنان جوان و آیندهدار سرمایهگذاری کند. همچنین باید لژیونرهای ایرانی موفق (مانند مهدی طارمی و سردار آزمون) را به خدمت بگیرد. جذب طارمییک رویاست، اما غیرممکن نیست.
- سوم، «آمادگی بدنی و تاکتیکی». لیگ نخبگان آسیا بسیار فشرده است (هر هفته دو بازی). بازیکنان استقلال باید از نظر بدنی در اوج باشند. کادر فنی باید سیستمهای تاکتیکی متفاوتی را تمرین کند (مقابل تیمهای قدرتمند عربستانی که پرستاره هستند، باید دفاعی و ضدحمله بازی کند؛ مقابل تیمهای شرق آسیا (ژاپن و کره) باید مالکانه بازی کند). همچنین باید برای بازیهای خارج از خانه در آب و هوای گرم و مرطوب عربستان و قطر آماده شود. استقلال پتانسیل صعود از گروه را دارد، اما برای قهرمانی شانس کمی دارد.
تراکتور در لیگ نخبگان؛ بازگشت به شکوه گذشته
تراکتور سهمیه پلیآف لیگ نخبگان را کسب کرد. هواداران پرشور تراکتور (که به «اولتراهای تراکتور» معروف هستند) قطعاً ورزشگاه یادگار امام را به جهنم برای تیمهای حریف تبدیل خواهند کرد. این یک مزیت بزرگ است. تراکتور در فصل گذشته تیمی نسبتاً منسجم و با برنامه بود. پاکو خمز، اسکوچیچ سیستمی مبتنی بر پرس بالا و بازی مالکانه پیاده کرده بود. با این حال، برای موفقیت در آسیا باید چندین تقویت کلیدی انجام دهد. اول، «خط دفاعی». تراکتور در لیگ برتر ۳۵ گل خورد (متوسط یک گل در هر بازی)، که برای آسیا کافی نیست.
- اول باید مدافعان میانی با تجربه و سریع جذب کند.
- دوم، «هافبک طراح». تیم فاقد یک هافبک خلاق با پاسهای بلند و دقیق است.
- سوم، «مهاجم گلزن خارجی». تراکتور به یک مهاجم آفریقایی (نیجریه یا سنگال) با قدرت بدنی بالا نیاز دارد.
خبر بد برای تراکتور این است که مسیر پلیآف بسیار سخت است. حریفان احتمالی تیمهای قدرتمندی مانند الوحده (امارات)، السد (قطر) یا سپاهان اصفهان هستند. برای صعود به مرحله گروهی، تراکتور باید دو پیروزی متوالی کسب کند. باخت در پلیآف به معنای حذف زودهنگام و بازگشت به خانه است. بنابراین، تمرکز تیم باید روی چند بازی اول آسیا باشد. در صورت صعود، تراکتور شانس خوبی برای مرحله حذفی دارد. هواداران تراکتور رویای تکرار روزهای خوب (قهرمانی در جام حذفی ۲۰۱۴ و شکست دادن الهلال در همان سال) را در سر دارند.
گلگهر در لیگ قهرمانان آسیا ۲؛ اولین تجربه آسیایی
گلگهر سیرجان با کسب رتبه چهارم لیگ برتر، جواز حضور در لیگ قهرمانان آسیا ۲ را کسب کرد. این اولین تجربه حضور گلگهر در مسابقات آسیایی است. این تیم که در سال ۱۳۹۸ به لیگ برتر صعود کرد، حالا در عرض ۷ سال به آسیا رسیده است. این یک موفقیت بزرگ برای باشگاه کوچک و نسبتاً جوان است. سیرجان برای اولین بار میزبان تیمهای بزرگ آسیایی خواهد بود. گلگهر در فصل گذشته تیمی بود با خط حمله قوی (۵۵ گل زده) اما دفاع ضعیف (۴۰ گل خورده).با این حال، چالشهای زیادی پیش روی گلگهر است.
- اول، «بیتجربگی بازیکنان». اکثر بازیکنان گلگهر سابقه بازی در آسیا را ندارند و ممکن است تحت فشار استرس زا (بازی در ورزشگاههای ۸۰ هزار نفری کره جنوبی و ژاپن) عملکرد ضعیفی داشته باشند.
- دوم، «بودجه محدود». گلگهر در مقایسه با تیمهای عربستانی و قطری بودجه ناچیزی دارد و نمیتواند ستارههای گرانقیمت جذب کند.
- سوم، «عمق نیمکت». تیم فقط ۱۶ بازیکن اصلی دارد و با مصدومیتهای احتمالی، نمیتواند ترکیب خود را تغییر دهد.
با این حال، گلگهر میتواند با تکیه بر «بازیکنان خارجی با کیفیت» (که معمولاً از کشورهای آفریقایی و بالکان میآیند) و «سرمایهگذاری روی آکادمی»، شگفتیساز شود. هدف گلگهر باید صعود از مرحله گروهی (به عنوان تیم دوم) باشد. رسیدن به مرحله حذفی (یک هشتم نهایی) یک موفقیت بزرگ و فراتر از انتظارات است. هواداران گلگهر نباید توقع قهرمانی داشته باشند، بلکه باید از تجربه آسیایی لذت ببرند و برای تیم خود افتخار کنند.